ح‍اوی‌، ای‍ل‍ی‍ا س‍ل‍ی‍م‌: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    بدون خلاصۀ ویرایش
    بدون خلاصۀ ویرایش
     
    (۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
    خط ۴۵: خط ۴۵:


    ==ولادت==
    ==ولادت==
    ایلیا سلیم حاوی در سال ۱۹۲۹ در شهر «الشُوَیر» (Choueir) در قضاء «المتن الأعلى» از استان جبل لبنان به دنیا آمد.<ref name="aleph-lam">{{cite web |title={حِكايَةُ الشَّفَافِيَة والعُمْق} “إيليا حاوي” المُعَلِّمُ الَّذي لَمْ يَغِبْ |url=https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ |website=aleph-lam.com |access-date=2025-05-17}}</ref> پدرش «سلیم حاوی» معمار (مهندس اجرایی) و مادرش «سلیمه عطایا» نام داشت و هر دو از اهالی همان بلده بودند.<ref name="aleph-lam" /> منطقه الشویر در کوهستان لبنان، خاستگاه بسیاری از اندیشمندان و ادیبان معاصر لبنان بود و این فضای فرهنگی در شکل‌گیری شخصیت ایلیا تأثیر بسزایی داشت.<ref name="binaa">{{cite web |last=جرداق |first=حليم |title=الناقد والأديب إيليا حاوي |url=https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 |website=جريدة البناء |access-date=2025-05-17}}</ref> خانواده حاوی دارای پیشینه فرهنگی بودند؛ برادر بزرگتر او «خلیل حاوی» از مشهورترین شاعران معاصر عرب به شمار می‌رود.<ref name="ektab">{{cite web |title=إيليا الحاوي |url=https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ |website=Ektab |access-date=2025-05-17}}</ref>
    ایلیا سلیم حاوی در سال ۱۹۲۹ در شهر «الشُوَیر» (Choueir) در قضاء «المتن الأعلى» از استان جبل لبنان به دنیا آمد.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref> پدرش «سلیم حاوی» معمار (مهندس اجرایی) و مادرش «سلیمه عطایا» نام داشت و هر دو از اهالی همان بلده بودند.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref> منطقه الشویر در کوهستان لبنان، خاستگاه بسیاری از اندیشمندان و ادیبان معاصر لبنان بود و این فضای فرهنگی در شکل‌گیری شخصیت ایلیا تأثیر بسزایی داشت.<ref>[https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء]</ref> خانواده حاوی دارای پیشینه فرهنگی بودند؛ برادر بزرگتر او «خلیل حاوی» از مشهورترین شاعران معاصر عرب به شمار می‌رود.<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    ==تحصیلات==
    ==تحصیلات==
    ایلیا حاوی دوران ابتدایی را در الشویر آغاز کرد. ابتدا به «مدرسة المعلّمة مَلَکه» رفت و سپس به «مدرسة مار یوحنّا الصّابغ» (وابسته به پدران باسیلی) در همان شهر منتقل شد.<ref name="aleph-lam" /> در همین مدرسه بود که با تشویق و راهنمایی استاد و شاعر نامدار «نایف سمعان نكد» (۱۹۰۸-۱۹۵۹) با عمق زبان و ادبیات عرب آشنا شد و سرودن شعر را آغاز کرد.<ref name="aleph-lam" /><ref name="ektab" /> نایف نكد او را با قالب‌های شعری، بحور، قافیه و مضامین کهن آشنا ساخت و شاعران بزرگی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل و فوزی معلوف را به او معرفی کرد.<ref name="groki">{{cite web |title=Elia El Hawi |url=https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi |website=Grokipedia |access-date=2025-05-17}}</ref>
    ایلیا حاوی دوران ابتدایی را در الشویر آغاز کرد. ابتدا به «مدرسة المعلّمة مَلَکه» رفت و سپس به «مدرسة مار یوحنّا الصّابغ» (وابسته به پدران باسیلی) در همان شهر منتقل شد.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref> در همین مدرسه بود که با تشویق و راهنمایی استاد و شاعر نامدار «نایف سمعان نكد» (۱۹۰۸-۱۹۵۹) با عمق زبان و ادبیات عرب آشنا شد و سرودن شعر را آغاز کرد.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref><ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref> نایف نكد او را با قالب‌های شعری، بحور، قافیه و مضامین کهن آشنا ساخت و شاعران بزرگی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل و فوزی معلوف را به او معرفی کرد.<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref>


    پس از دریافت «شهادة البروفيه» (پایان دوره متوسطه اول)، در «دار المعلمین الابتدائیة» بیروت ثبت نام کرد و در سال ۱۹۴۹ از این مرکز فارغ‌التحصیل شد.<ref name="aleph-lam" /> سپس به ترتیب موفق به اخذ مدارک زیر گردید:
    پس از دریافت «شهادة البروفيه» (پایان دوره متوسطه اول)، در «دار المعلمین الابتدائیة» بیروت ثبت نام کرد و در سال ۱۹۴۹ از این مرکز فارغ‌التحصیل شد.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref> سپس به ترتیب موفق به اخذ مدارک زیر گردید:
    - «بكالوريا التعليم الثانوي» (فرع فلسفه) در سال ۱۹۵۲.<ref name="aleph-lam" />
    - «الإجازة التعليمية في اللغة العربية وآدابها» (کارشناسی زبان و ادبیات عرب) از دانشگاه لبنان در سال ۱۹۵۵.<ref name="aleph-lam" /><ref name="albawaba">{{cite web |title=وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي |url=https://www.albawaba.com/ar/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D9%88%D9%86/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A |website=البوابة |access-date=2025-05-17 |date=2000-08-30}}</ref>
    - «شهادة الكفاءة» (کارشناسی ارشد) در همان رشته در سال ۱۹۵۹.<ref name="aleph-lam" />


    در این سال‌ها با منتقد و نویسنده نامدار فرانسوی «گائتان پیکون» (Gaëtan Picon) که از سال ۱۹۵۱ مدیر «المدرسة العليا للآداب» در بیروت بود، آشنا شد و به مدت سه سال از روش نقد تطبیقی و رویکردهای تحلیلی او بهره برد.<ref name="ektab" /><ref name="groki" /> پیکون بعدها مدیر عمومی هنرها و ادبیات در فرانسه (زمان آندره مالرو) شد و تأثیر عمیقی بر بینش انتقادی حاوی گذاشت.<ref name="aleph-lam" />
    - «بكالوريا التعليم الثانوي» (فرع فلسفه) در سال ۱۹۵۲.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>
     
    - «الإجازة التعليمية في اللغة العربية وآدابها» (کارشناسی زبان و ادبیات عرب) از دانشگاه لبنان در سال ۱۹۵۵.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref><ref>[https://www.albawaba.com/ar/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D9%88%D9%86/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A خبر «وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي»، پایگاه اینترنتی «البوابة»، ۳۰ اوت ۲۰۰۰]</ref>
     
    - «شهادة الكفاءة» (کارشناسی ارشد) در همان رشته در سال ۱۹۵۹.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>
     
    در این سال‌ها با منتقد و نویسنده نامدار فرانسوی «گائتان پیکون» (Gaëtan Picon) که از سال ۱۹۵۱ مدیر «المدرسة العليا للآداب» در بیروت بود، آشنا شد و به مدت سه سال از روش نقد تطبیقی و رویکردهای تحلیلی او بهره برد.<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref><ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref> پیکون بعدها مدیر عمومی هنرها و ادبیات در فرانسه (زمان آندره مالرو) شد و تأثیر عمیقی بر بینش انتقادی حاوی گذاشت.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    ==فعالیت‌ها==
    ==فعالیت‌ها==
    ===تدریس و مدیریت دانشگاهی===
    ===تدریس و مدیریت دانشگاهی===
    ایلیا حاوی بیش از چهل سال به تدریس در مقاطع متوسطه و دانشگاهی در مؤسسات آموزشی مختلف لبنان پرداخت.<ref name="albawaba" /> او سرانجام به عنوان استاد «ادبیات تئاتر» در «مؤسسه هنرهای زیبا» (Institute of Fine Arts) وابسته به دانشگاه لبنان مشغول شد و سال‌ها در این سمت به تربیت شاگردان بسیاری همت گماشت.<ref name="binaa" /> مدتی نیز مدیریت این مؤسسه را بر عهده داشت تا اینکه در سال ۱۹۹۳ به سن بازنشستگی اداری رسید.<ref name="groki" /> در طول جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵-۱۹۹۰) نیز از کشور خارج نشد و به فعالیت علمی خود ادامه داد.<ref name="groki" />
    ایلیا حاوی بیش از چهل سال به تدریس در مقاطع متوسطه و دانشگاهی در مؤسسات آموزشی مختلف لبنان پرداخت.<ref>[https://www.albawaba.com/ar/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D9%88%D9%86/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A خبر «وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي»، پایگاه اینترنتی «البوابة»، ۳۰ اوت ۲۰۰۰]</ref> او سرانجام به عنوان استاد «ادبیات تئاتر» در «مؤسسه هنرهای زیبا» (Institute of Fine Arts) وابسته به دانشگاه لبنان مشغول شد و سال‌ها در این سمت به تربیت شاگردان بسیاری همت گماشت.<ref>[https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء]</ref> مدتی نیز مدیریت این مؤسسه را بر عهده داشت تا اینکه در سال ۱۹۹۳ به سن بازنشستگی اداری رسید.<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref> در طول جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵-۱۹۹۰) نیز از کشور خارج نشد و به فعالیت علمی خود ادامه داد.<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref>


    ===تألیف کتاب‌های درسی===
    ===تألیف کتاب‌های درسی===
    حاوی به همراه جمعی از همکاران خود، مجموعه کتاب‌های درسی معروف «المفيد في الأدب العربي» را تألیف کرد که سال‌ها در مدارس لبنان تدریس می‌شد و نسل‌های متعددی از دانش‌آموزان با آن آموزش دیدند.<ref name="aleph-lam" /><ref name="ektab" />
    حاوی به همراه جمعی از همکاران خود، مجموعه کتاب‌های درسی معروف «المفيد في الأدب العربي» را تألیف کرد که سال‌ها در مدارس لبنان تدریس می‌شد و نسل‌های متعددی از دانش‌آموزان با آن آموزش دیدند.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref><ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    ===نظریه ادبی و نقد===
    ===نظریه ادبی و نقد===
    او به نقدی فراتر از «نبش قبر اخطار» باور داشت. از نظر وی، نقد ادبی باید هنری باشد عاشقانه و قدرشناس که هم «در سطور» و هم «میان سطور» به دنبال نشانه‌های حقیقت و زیبایی هنری بگردد.<ref name="binaa" /> حاوی ارزش شاعر یا نویسنده را نه در موضوع اثر، بلکه در خلاقیت و «نفس پاک و مبرا از رسوبات و عرف‌ها» می‌دانست که از طریق نمادها و تجسم‌های خودآگاه و ناخودآگاه به بیان هستی می‌پردازد.<ref name="ektab" />
    او به نقدی فراتر از «نبش قبر اخطار» باور داشت. از نظر وی، نقد ادبی باید هنری باشد عاشقانه و قدرشناس که هم «در سطور» و هم «میان سطور» به دنبال نشانه‌های حقیقت و زیبایی هنری بگردد.<ref>[https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء]</ref> حاوی ارزش شاعر یا نویسنده را نه در موضوع اثر، بلکه در خلاقیت و «نفس پاک و مبرا از رسوبات و عرف‌ها» می‌دانست که از طریق نمادها و تجسم‌های خودآگاه و ناخودآگاه به بیان هستی می‌پردازد.<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    ===تأثیرپذیری و تأثیرگذاری===
    ===تأثیرپذیری و تأثیرگذاری===
    حاوی تحت تأثیر شاعرانی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل، فوزی معلوف، شفیق معلوف و خلیل مطران بود.<ref name="ektab" /> همچنین مطالعات گائتان پیکون نقش اساسی در شکل‌گیری آرای فلسفی و روش نقدی او داشت.<ref name="groki" /> در مقابل، او خود استاد راهنمای نسل‌ها از منتقدان و نویسندگان لبنانی بود و آثاری که درباره شعر برادرش خلیل حاوی نوشت، از منابع اصلی برای پژوهشگران شعر معاصر عرب به شمار می‌رود.<ref name="aleph-lam" />
    حاوی تحت تأثیر شاعرانی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل، فوزی معلوف، شفیق معلوف و خلیل مطران بود.<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref> همچنین مطالعات گائتان پیکون نقش اساسی در شکل‌گیری آرای فلسفی و روش نقدی او داشت.<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref> در مقابل، او خود استاد راهنمای نسل‌ها از منتقدان و نویسندگان لبنانی بود و آثاری که درباره شعر برادرش خلیل حاوی نوشت، از منابع اصلی برای پژوهشگران شعر معاصر عرب به شمار می‌رود.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    ==وفات==
    ==وفات==
    ایلیا سلیم حاوی در روز دوشنبه ۲۸ اوت ۲۰۰۰ (میلادی) در شهر زادگاه خود «الشویر» درگذشت.<ref name="aleph-lam" /><ref name="groki" /> تنها حدود یک ماه پیش از آن، در مراسم هجدهمین سالگرد درگذشت برادرش خلیل حاوی شرکت کرده بود.<ref name="aleph-lam" /> پیکر او در همان شهر به خاک سپرده شد. در سال ۲۰۱۷، «مؤسسه إيليا حاوي» کتابی شامل سخنرانی‌های ایراد شده در مراسم بزرگداشت او و نیز گزیده‌هایی از آثارش را منتشر کرد.<ref name="binaa" />
    ایلیا سلیم حاوی در روز دوشنبه ۲۸ اوت ۲۰۰۰ (میلادی) در شهر زادگاه خود «الشویر» درگذشت.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref><ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref> تنها حدود یک ماه پیش از آن، در مراسم هجدهمین سالگرد درگذشت برادرش خلیل حاوی شرکت کرده بود.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref> پیکر او در همان شهر به خاک سپرده شد. در سال ۲۰۱۷، «مؤسسه إيليا حاوي» کتابی شامل سخنرانی‌های ایراد شده در مراسم بزرگداشت او و نیز گزیده‌هایی از آثارش را منتشر کرد.<ref>[https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء]</ref>


    ==آثار==
    ==آثار==
    ایلیا حاوی، بیش از ۶۸ عنوان کتاب (اغلب چندجلدی) تألیف کرده است.<ref name="aleph-lam" /> مهمترین آثار او از این قرار است:
    ایلیا حاوی بیش از ۶۸ عنوان کتاب (اغلب چندجلدی) تألیف کرده است.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref> مهمترین آثار او از این قرار است:


    ===سلسله‌های تخصصی در نقد شعر کهن و معاصر===
    ===سلسله‌های تخصصی در نقد شعر کهن و معاصر===
    - «أعلام الشعر العربي القديم والفنون الأدبية» (شامل بررسی شعر ابن الرومی، امرؤالقیس، نابغه ذبیانی، حطیئه، اخطل و متنبی) – منتشر شده بین ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰.<ref name="aleph-lam" />
    - «أعلام الشعر العربي القديم والفنون الأدبية» (شامل بررسی شعر ابن الرومی، امرؤالقیس، نابغه ذبیانی، حطیئه، اخطل و متنبی) – منتشر شده بین ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰.<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    - «الشعر العربي المعاصر» (شامل بررسی ابوشبکه، احمد شوقی، ابوالقاسم شابی، اخطل صغیر، ایلیا ابوماضی، صلاح لبکی، نزار قبانی، بدر شاکر سیاب و دیگران).<ref name="aleph-lam" />
    - «الشعر العربي المعاصر» (شامل بررسی ابوشبکه، [[ضیف، شوقی|احمد شوقی]]، ابوالقاسم شابی، اخطل صغیر، ایلیا ابوماضی، صلاح لبکی، [[قبانی، نزار|نزار قبانی]]، بدر شاکر سیاب و دیگران).<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    - «المذاهب الشعرية» (در شعر غربی و عربی).<ref name="aleph-lam" />
    - «المذاهب الشعرية» (در شعر غربی و عربی).<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    - «شرح دواوين: الأخطل، أبي تمام، جرير وأبي نواس».<ref name="aleph-lam" />
    - «شرح دواوين: الأخطل، أبي تمام، جرير وأبي نواس».<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    - «في النقد والأدب» (مجموعه مقالات در نظریه ادبی).<ref name="groki" />
    - «في النقد والأدب» (مجموعه مقالات در نظریه ادبی).<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref>


    - «نماذج في النقد الأدبي وتحليل النصوص».<ref name="ektab" />
    - «نماذج في النقد الأدبي وتحليل النصوص».<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    - «الكلاسيكية في الشعر الغربي والعربي»، «الرومانسية في الشعر الغربي والعربي»، «الرمزية والسريالية في الشعر الغربي والعربي»، «البرناسية أو مذهب الفن للفن».<ref name="ektab" />
    - «الكلاسيكية في الشعر الغربي والعربي»، «الرومانسية في الشعر الغربي والعربي»، «الرمزية والسريالية في الشعر الغربي والعربي»، «البرناسية أو مذهب الفن للفن».<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    ===آثار درباره شاعران خاص===
    ===آثار درباره شاعران خاص===
    خط ۱۱۳: خط ۱۱۶:
    - «الياس أبو شبكة: شاعر الحجيم والنعيم».
    - «الياس أبو شبكة: شاعر الحجيم والنعيم».


    - «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» (۱۹۸۷).<ref name="groki" /><ref name="jtuh">مقاله «Foundations of Modernist Thought And its Manifestations Among the Emigrants» در مجله جامعة تكريت للعلوم الإنسانية، جلد ۲۸، شماره ۷، ۲۰۲۱ – که به کتاب «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» اثر ایلیا حاوی ارجاع داده است.</ref>
    - «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» (۱۹۸۷).<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref>


    - «خليل مطران: طليعة الشعراء المحدثين».
    - «خليل مطران: طليعة الشعراء المحدثين».
    خط ۱۳۶: خط ۱۳۹:
    - «حاوي: في سطور من سيرته وشعره».
    - «حاوي: في سطور من سيرته وشعره».


    - (کتاب سومی که در منابع به آن اشاره شده ولی نام دقیق آن ذکر نشده است)<ref name="aleph-lam" />
    - (کتاب سومی که در منابع به آن اشاره شده ولی نام دقیق آن ذکر نشده است)<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    ===نمایشنامه و تئاتر===
    ===نمایشنامه و تئاتر===
    - «يوريبيديس والمسرح الإغريقي» (۱۹۸۰).<ref name="groki" />
    - «يوريبيديس والمسرح الإغريقي» (۱۹۸۰).<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref>


    - «آيسخيلوس والتراجيديا الإغريقية».<ref name="groki" />
    - «آيسخيلوس والتراجيديا الإغريقية».<ref>[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia]</ref>


    - «الفن والحياة والمسرح: نظريات ونظرات» (کتابی نظری در زمینه تئاتر).<ref name="aleph-lam" />
    - «الفن والحياة والمسرح: نظريات ونظرات» (کتابی نظری در زمینه تئاتر).<ref>[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]</ref>


    - «شكسبير والمسرح الإليزابيتي: دراسة على النص».
    - «شكسبير والمسرح الإليزابيتي: دراسة على النص».
    خط ۱۵۰: خط ۱۵۳:


    - «اوجين اونيل والمسرح الأمريكي المعاصر».
    - «اوجين اونيل والمسرح الأمريكي المعاصر».
     
    - همچنین سلسله‌ای از مطالعات تحلیلی از تئاتر یونان باستان (اسخیلوس، سوفوکل، اوریپید) تا تئاتر مدرن (بکت، یونسکو).<ref>[https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء]</ref>
    - همچنین سلسله‌ای از مطالعات تحلیلی از تئاتر یونان باستان (اسخیلوس، سوفوکل، اوریپید) تا تئاتر مدرن (بکت، یونسکو).<ref name="binaa" />


    ===رمان‌ها===
    ===رمان‌ها===
    - «الدوامة» (گرداب، ۱۹۸۲).
    - «الدوامة» (گرداب، ۱۹۸۲).
    - «القصر» (کاخ، ۱۹۸۲).
    - «القصر» (کاخ، ۱۹۸۲).
    - «صكوك وشكوك على ضفاف المستنقع» (اسناد و تردیدها در حاشیه مرداب، ۱۹۸۵).
    - «صكوك وشكوك على ضفاف المستنقع» (اسناد و تردیدها در حاشیه مرداب، ۱۹۸۵).
    - «نبهان» (آگاه، ۱۹۸۶).<ref name="ektab" />
     
    - «نبهان» (آگاه، ۱۹۸۶).<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    ===کتاب‌های مرجع و عمومی===
    ===کتاب‌های مرجع و عمومی===
    خط ۱۷۴: خط ۱۷۹:
    - «فن الهجاء وتطوره عند العرب».
    - «فن الهجاء وتطوره عند العرب».


    - «نظرية الفن الصافي بين المبدأ والتطبيق: قضايا ومذاهب وأعلام».<ref name="ektab" />
    - «نظرية الفن الصافي بين المبدأ والتطبيق: قضايا ومذاهب وأعلام».<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    ===همکاری‌ها===
    ===همکاری‌ها===
    - «المفيد في الأدب العربي» (کتاب درسی مشترک با احمد أبو حاقة، جوزيف الهاشم و أحمد أبو أسعد).
    - «المفيد في الأدب العربي» (کتاب درسی مشترک با احمد أبو حاقة، جوزيف الهاشم و أحمد أبو أسعد).


    - «موسوعة القصائد العربية» (با همکاری مطاع صفدی و زیر نظر خلیل حاوی).<ref name="ektab" />
    - «موسوعة القصائد العربية» (با همکاری مطاع صفدی و زیر نظر خلیل حاوی).<ref>[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)]</ref>


    ==پانويس==
    ==پانويس==
    خط ۱۸۵: خط ۱۹۰:


    ==منابع مقاله==
    ==منابع مقاله==
    *[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام» (aleph-lam.com): «{حِكايَةُ الشَّفَافِيَة والعُمْق} “إيليا حاوي” المُعَلِّمُ الَّذي لَمْ يَغِبْ» (به قلم دکتر وجیه فانوس)، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]
    * [https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/| پایگاه اینترنتی «ألف لام» (aleph-lam.com): «{حِكايَةُ الشَّفَافِيَة والعُمْق} “إيليا حاوي” المُعَلِّمُ الَّذي لَمْ يَغِبْ» (به قلم دکتر وجیه فانوس)، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]
    *[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com): مدخل «إيليا الحاوي»]
    * [https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/| پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com): مدخل «إيليا الحاوي»]
    *[https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 پایگاه اینترنتی روزنامه «البناء» (al-binaa.com): مقاله «الناقد والأديب إيليا حاوي» به قلم حليم جرداق]
    * [https://www.al-binaa.com/archives/article/218381| پایگاه اینترنتی روزنامه «البناء» (al-binaa.com): مقاله «الناقد والأديب إيليا حاوي» به قلم حليم جرداق]
    *[https://www.albawaba.com/ar/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D9%88%D9%86/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A پایگاه اینترنتی «البوابة» (albawaba.com): خبر «وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي»، ۳۰ اوت ۲۰۰۰]
    * [https://www.albawaba.com/ar/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D9%88%D9%86/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A| پایگاه اینترنتی «البوابة» (albawaba.com): خبر «وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي»، ۳۰ اوت ۲۰۰۰]
    *[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi پایگاه اینترنتی Grokipedia: مدخل «Elia El Hawi»]
    * [https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi| پایگاه اینترنتی Grokipedia: مدخل «Elia El Hawi»]
    *مجله «جامعة تكريت للعلوم الإنسانية» (Journal of Tikrit University for Humanities): مقاله «Foundations of Modernist Thought And its Manifestations Among the Emigrants» (جلد ۲۸، شماره ۷، ۲۰۲۱) – ارجاع به کتاب «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» اثر ایلیا حاوی


    ==وابسته‌ها==
    ==وابسته‌ها==

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۲۹

    ایلیا سلیم حاوی
    NUR57073.jpg
    نام کاملایلیا سلیم حاوی
    نام‌های دیگرایلیا الحاوی
    نام پدرسلیم حاوی
    ولادت۱۹۲۹
    محل تولدالشویر، قضاء المتن الأعلى، محافظة جبل لبنان، لبنان، لبنان
    رحلت۲۸ اوت ۲۰۰۰
    مدفنالشویر، لبنان
    همسرسامیه مخائیل صوايا
    فرزندانليلى، نوال، جمانة، سليم
    خویشاوندانخلیل حاوی (برادر)
    مذهبمسیحی کاتولیک
    پیشهنویسنده، منتقد ادبی، استاد دانشگاه
    اطلاعات علمی
    اساتید
    • نایف سمعان نكد
    • گائتان پیکون
    برخی آثار
    • أعلام الشعر العربي القديم والفنون الأدبية
    • الشعر العربي المعاصر
    • المذاهب الشعرية
    • شرح دواوين: الأخطل، أبي تمام، جرير وأبي نواس
    • الدوامة
    • القصر
    • صكوك وشكوك على ضفاف المستنقع
    • نبهان
    • الفن والحياة والمسرح-نظريات ونظرات
    • مدارس النقد الأدبي ومذاهبه
    • فنون الأدب العربي
    • في النقد والأدب
    • نماذج في النقد الأدبي
    • الشاعر القروي رشيد سليم الخوري
    • يوريبيديس والمسرح الإغريقي
    • آيسخيلوس والتراجيديا الإغريقية

    ایلیا سلیم حاوی (۱۹۲۹ - ۲۰۰۰م)، نویسنده، منتقد ادبی و استاد دانشگاه لبنانی بود. او با تألیف ده‌ها جلد کتاب و مقاله در زمینه تاریخ ادبیات عرب (از دوره جاهلی تا معاصر)، نقد تطبیقی، مکاتب ادبی غرب و شرق، تئاتر جهان (از یونان باستان تا بکت و یونسکو) و نیز خلق چندین رمان، چهره‌ای شاخص در جنبش فکری و فرهنگی لبنان در نیمه دوم قرن بیستم به شمار می‌رود. ایلیا حاوی برادر شاعر بزرگ لبنانی، خلیل حاوی (شاعر حماسه‌سرای معاصر عرب) بود و بخش مهمی از آثار خود را به تحلیل شعر و زندگی او اختصاص داد. او سال‌ها استاد ادبیات نمایشی در دانشگاه لبنان بود و تألیف کتاب‌های درسی «المفيد في الأدب العربي» برای مدارس لبنان نیز از خدمات ماندگار اوست.

    ولادت

    ایلیا سلیم حاوی در سال ۱۹۲۹ در شهر «الشُوَیر» (Choueir) در قضاء «المتن الأعلى» از استان جبل لبنان به دنیا آمد.[۱] پدرش «سلیم حاوی» معمار (مهندس اجرایی) و مادرش «سلیمه عطایا» نام داشت و هر دو از اهالی همان بلده بودند.[۲] منطقه الشویر در کوهستان لبنان، خاستگاه بسیاری از اندیشمندان و ادیبان معاصر لبنان بود و این فضای فرهنگی در شکل‌گیری شخصیت ایلیا تأثیر بسزایی داشت.[۳] خانواده حاوی دارای پیشینه فرهنگی بودند؛ برادر بزرگتر او «خلیل حاوی» از مشهورترین شاعران معاصر عرب به شمار می‌رود.[۴]

    تحصیلات

    ایلیا حاوی دوران ابتدایی را در الشویر آغاز کرد. ابتدا به «مدرسة المعلّمة مَلَکه» رفت و سپس به «مدرسة مار یوحنّا الصّابغ» (وابسته به پدران باسیلی) در همان شهر منتقل شد.[۵] در همین مدرسه بود که با تشویق و راهنمایی استاد و شاعر نامدار «نایف سمعان نكد» (۱۹۰۸-۱۹۵۹) با عمق زبان و ادبیات عرب آشنا شد و سرودن شعر را آغاز کرد.[۶][۷] نایف نكد او را با قالب‌های شعری، بحور، قافیه و مضامین کهن آشنا ساخت و شاعران بزرگی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل و فوزی معلوف را به او معرفی کرد.[۸]

    پس از دریافت «شهادة البروفيه» (پایان دوره متوسطه اول)، در «دار المعلمین الابتدائیة» بیروت ثبت نام کرد و در سال ۱۹۴۹ از این مرکز فارغ‌التحصیل شد.[۹] سپس به ترتیب موفق به اخذ مدارک زیر گردید:

    - «بكالوريا التعليم الثانوي» (فرع فلسفه) در سال ۱۹۵۲.[۱۰]

    - «الإجازة التعليمية في اللغة العربية وآدابها» (کارشناسی زبان و ادبیات عرب) از دانشگاه لبنان در سال ۱۹۵۵.[۱۱][۱۲]

    - «شهادة الكفاءة» (کارشناسی ارشد) در همان رشته در سال ۱۹۵۹.[۱۳]

    در این سال‌ها با منتقد و نویسنده نامدار فرانسوی «گائتان پیکون» (Gaëtan Picon) که از سال ۱۹۵۱ مدیر «المدرسة العليا للآداب» در بیروت بود، آشنا شد و به مدت سه سال از روش نقد تطبیقی و رویکردهای تحلیلی او بهره برد.[۱۴][۱۵] پیکون بعدها مدیر عمومی هنرها و ادبیات در فرانسه (زمان آندره مالرو) شد و تأثیر عمیقی بر بینش انتقادی حاوی گذاشت.[۱۶]

    فعالیت‌ها

    تدریس و مدیریت دانشگاهی

    ایلیا حاوی بیش از چهل سال به تدریس در مقاطع متوسطه و دانشگاهی در مؤسسات آموزشی مختلف لبنان پرداخت.[۱۷] او سرانجام به عنوان استاد «ادبیات تئاتر» در «مؤسسه هنرهای زیبا» (Institute of Fine Arts) وابسته به دانشگاه لبنان مشغول شد و سال‌ها در این سمت به تربیت شاگردان بسیاری همت گماشت.[۱۸] مدتی نیز مدیریت این مؤسسه را بر عهده داشت تا اینکه در سال ۱۹۹۳ به سن بازنشستگی اداری رسید.[۱۹] در طول جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵-۱۹۹۰) نیز از کشور خارج نشد و به فعالیت علمی خود ادامه داد.[۲۰]

    تألیف کتاب‌های درسی

    حاوی به همراه جمعی از همکاران خود، مجموعه کتاب‌های درسی معروف «المفيد في الأدب العربي» را تألیف کرد که سال‌ها در مدارس لبنان تدریس می‌شد و نسل‌های متعددی از دانش‌آموزان با آن آموزش دیدند.[۲۱][۲۲]

    نظریه ادبی و نقد

    او به نقدی فراتر از «نبش قبر اخطار» باور داشت. از نظر وی، نقد ادبی باید هنری باشد عاشقانه و قدرشناس که هم «در سطور» و هم «میان سطور» به دنبال نشانه‌های حقیقت و زیبایی هنری بگردد.[۲۳] حاوی ارزش شاعر یا نویسنده را نه در موضوع اثر، بلکه در خلاقیت و «نفس پاک و مبرا از رسوبات و عرف‌ها» می‌دانست که از طریق نمادها و تجسم‌های خودآگاه و ناخودآگاه به بیان هستی می‌پردازد.[۲۴]

    تأثیرپذیری و تأثیرگذاری

    حاوی تحت تأثیر شاعرانی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل، فوزی معلوف، شفیق معلوف و خلیل مطران بود.[۲۵] همچنین مطالعات گائتان پیکون نقش اساسی در شکل‌گیری آرای فلسفی و روش نقدی او داشت.[۲۶] در مقابل، او خود استاد راهنمای نسل‌ها از منتقدان و نویسندگان لبنانی بود و آثاری که درباره شعر برادرش خلیل حاوی نوشت، از منابع اصلی برای پژوهشگران شعر معاصر عرب به شمار می‌رود.[۲۷]

    وفات

    ایلیا سلیم حاوی در روز دوشنبه ۲۸ اوت ۲۰۰۰ (میلادی) در شهر زادگاه خود «الشویر» درگذشت.[۲۸][۲۹] تنها حدود یک ماه پیش از آن، در مراسم هجدهمین سالگرد درگذشت برادرش خلیل حاوی شرکت کرده بود.[۳۰] پیکر او در همان شهر به خاک سپرده شد. در سال ۲۰۱۷، «مؤسسه إيليا حاوي» کتابی شامل سخنرانی‌های ایراد شده در مراسم بزرگداشت او و نیز گزیده‌هایی از آثارش را منتشر کرد.[۳۱]

    آثار

    ایلیا حاوی بیش از ۶۸ عنوان کتاب (اغلب چندجلدی) تألیف کرده است.[۳۲] مهمترین آثار او از این قرار است:

    سلسله‌های تخصصی در نقد شعر کهن و معاصر

    - «أعلام الشعر العربي القديم والفنون الأدبية» (شامل بررسی شعر ابن الرومی، امرؤالقیس، نابغه ذبیانی، حطیئه، اخطل و متنبی) – منتشر شده بین ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰.[۳۳]

    - «الشعر العربي المعاصر» (شامل بررسی ابوشبکه، احمد شوقی، ابوالقاسم شابی، اخطل صغیر، ایلیا ابوماضی، صلاح لبکی، نزار قبانی، بدر شاکر سیاب و دیگران).[۳۴]

    - «المذاهب الشعرية» (در شعر غربی و عربی).[۳۵]

    - «شرح دواوين: الأخطل، أبي تمام، جرير وأبي نواس».[۳۶]

    - «في النقد والأدب» (مجموعه مقالات در نظریه ادبی).[۳۷]

    - «نماذج في النقد الأدبي وتحليل النصوص».[۳۸]

    - «الكلاسيكية في الشعر الغربي والعربي»، «الرومانسية في الشعر الغربي والعربي»، «الرمزية والسريالية في الشعر الغربي والعربي»، «البرناسية أو مذهب الفن للفن».[۳۹]

    آثار درباره شاعران خاص

    - «ابن الرومي: فنه ونفسيته من خلال شعره» (۱۹۶۰).

    - «امرؤ القيس: شاعر المرأة والطبيعة» (۱۹۷۰).

    - «النابغة: سياسته وفنه ونفسيته» (۱۹۷۰).

    - «الحطيئة» (۱۹۷۰). - «المتنبي» (۱۹۹۰).

    - «أبو القاسم الشابي: شاعر الحياة والموت».

    - «إبراهيم ناجي: شاعر الوجدان».

    - «فوزي المعلوف: شاعر البعد والوجد».

    - «إيليا أبو ماضي: شاعر التساؤل والتفاؤل».

    - «عمر أبو ريشة: شاعر الجمال والقتال».

    - «الياس أبو شبكة: شاعر الحجيم والنعيم».

    - «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» (۱۹۸۷).[۴۰]

    - «خليل مطران: طليعة الشعراء المحدثين».

    - «أمين نخلة - الشاعر الجمالي» (۱۹۷۳).

    - «شفيق المعلوف: شاعر عبقر».

    - «أحمد شوقي: أمير الشعراء».

    - «معروف الرصافي: الثائر والشاعر».

    - «صلاح لبكي: شاعر الروح والبوح».

    - «الأخطل الصغير: شاعر الجمال والزوال».

    - «بدر شاكر السياب: شاعر الأناشيد والمراثي».

    آثار درباره خلیل حاوی (برادرش)

    - «مع خليل حاوي: في مسيرة حياته وشعره: أحداث وأحاديث ودراسة».

    - «حاوي: في سطور من سيرته وشعره».

    - (کتاب سومی که در منابع به آن اشاره شده ولی نام دقیق آن ذکر نشده است)[۴۱]

    نمایشنامه و تئاتر

    - «يوريبيديس والمسرح الإغريقي» (۱۹۸۰).[۴۲]

    - «آيسخيلوس والتراجيديا الإغريقية».[۴۳]

    - «الفن والحياة والمسرح: نظريات ونظرات» (کتابی نظری در زمینه تئاتر).[۴۴]

    - «شكسبير والمسرح الإليزابيتي: دراسة على النص».

    - «بيرندللو في سيرته ومسرحياته: بين المادة والصورة والوجه والقناع» (۱۹۸۰).

    - «اوجين اونيل والمسرح الأمريكي المعاصر». - همچنین سلسله‌ای از مطالعات تحلیلی از تئاتر یونان باستان (اسخیلوس، سوفوکل، اوریپید) تا تئاتر مدرن (بکت، یونسکو).[۴۵]

    رمان‌ها

    - «الدوامة» (گرداب، ۱۹۸۲).

    - «القصر» (کاخ، ۱۹۸۲).

    - «صكوك وشكوك على ضفاف المستنقع» (اسناد و تردیدها در حاشیه مرداب، ۱۹۸۵).

    - «نبهان» (آگاه، ۱۹۸۶).[۴۶]

    کتاب‌های مرجع و عمومی

    - «مدارس النقد الأدبي ومذاهبه».

    - «فنون الأدب العربي».

    - «فن الوصف وتطوره عند العرب».

    - «فن الخطابة وتطوره عند العرب».

    - «فن الكلام وتطوره في الثقافة العربية» (۱۹۶۹).

    - «فن الشعر الخمري وتطوره عند العرب» (۱۹۶۹).

    - «فن الهجاء وتطوره عند العرب».

    - «نظرية الفن الصافي بين المبدأ والتطبيق: قضايا ومذاهب وأعلام».[۴۷]

    همکاری‌ها

    - «المفيد في الأدب العربي» (کتاب درسی مشترک با احمد أبو حاقة، جوزيف الهاشم و أحمد أبو أسعد).

    - «موسوعة القصائد العربية» (با همکاری مطاع صفدی و زیر نظر خلیل حاوی).[۴۸]

    پانويس

    1. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    2. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    3. ↑ حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء
    4. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    5. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    6. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    7. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    8. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    9. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    10. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    11. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    12. ↑ خبر «وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي»، پایگاه اینترنتی «البوابة»، ۳۰ اوت ۲۰۰۰
    13. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    14. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    15. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    16. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    17. ↑ خبر «وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي»، پایگاه اینترنتی «البوابة»، ۳۰ اوت ۲۰۰۰
    18. ↑ حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء
    19. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    20. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    21. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    22. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    23. ↑ حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء
    24. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    25. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    26. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    27. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    28. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    29. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    30. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    31. ↑ حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء
    32. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    33. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    34. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    35. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    36. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    37. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    38. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    39. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    40. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    41. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    42. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    43. ↑ مدخل «Elia El Hawi»، پایگاه اینترنتی Grokipedia
    44. ↑ پایگاه اینترنتی «ألف لام»: «حكاية الشفافية والعمق» إيليا حاوي المعلم الذي لم يغب، ۲۰ اوت ۲۰۲۰
    45. ↑ حليم جرداق، «الناقد والأديب إيليا حاوي»، جريدة البناء
    46. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    47. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)
    48. ↑ مدخل «إيليا الحاوي»، پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com)

    منابع مقاله

    وابسته‌ها

    برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=ح‍اوی‌،_ای‍ل‍ی‍ا_س‍ل‍ی‍م‌&oldid=826144»