قاسمی، محسن: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
}} | }} | ||
'''محسن ابوالقاسمی''' (۱۳۱۵ –۱۳۹۷ش)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبانشناسی تاریخی در ایران بود. او دانشآموختهٔ زبانهای فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و مری بویس به شمار میرفت. ابوالقاسمی با تألیف کتابهای مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبانشناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سالها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت. | '''محسن ابوالقاسمی''' (۱۳۱۵ –۱۳۹۷ش)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبانشناسی تاریخی در ایران بود. او دانشآموختهٔ زبانهای فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و [[بویس، مری|مری بویس]] به شمار میرفت. ابوالقاسمی با تألیف کتابهای مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبانشناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سالها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت. | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
او دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان علامه و دارالفنون تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دارالفنون اخذ کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> سپس وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۷ موفق به دریافت درجهٔ لیسانس در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی گردید.<ref name="ut">[https://literature.ut.ac.ir/en/web/literature/w/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref><ref name="bukhara"/> در سالهای ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۰ دورهٔ دکتری را در همان دانشگاه گذراند.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/> | او دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان علامه و دارالفنون تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دارالفنون اخذ کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> سپس وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۷ موفق به دریافت درجهٔ لیسانس در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی گردید.<ref name="ut">[https://literature.ut.ac.ir/en/web/literature/w/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref><ref name="bukhara"/> در سالهای ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۰ دورهٔ دکتری را در همان دانشگاه گذراند.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/> | ||
در سال ۱۳۴۰ برای ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت و در دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن زیر نظر استادان برجستهای چون والتر هنینگ و مری بویس به مطالعه و پژوهش پرداخت.<ref name="etemad"/><ref name="cgie-books">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218383 مرکز دائرةالمعارف: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref> در سال ۱۳۴۳ موفق به اخذ درجهٔ کارشناسی ارشد (M.A.) در رشتهٔ زبانهای باستانی ایران شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/> پس از بازگشت به ایران، برای دریافت درجهٔ دکتری در دانشگاه تهران ثبتنام کرد و مدرک دکتری خود را در رشتهٔ زبانهای باستانی ایران دریافت نمود.<ref name="ut"/><ref name="bukhara"/> | در سال ۱۳۴۰ برای ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت و در دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن زیر نظر استادان برجستهای چون والتر هنینگ و [[بویس، مری|مری بویس]] به مطالعه و پژوهش پرداخت.<ref name="etemad"/><ref name="cgie-books">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218383 مرکز دائرةالمعارف: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref> در سال ۱۳۴۳ موفق به اخذ درجهٔ کارشناسی ارشد (M.A.) در رشتهٔ زبانهای باستانی ایران شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/> پس از بازگشت به ایران، برای دریافت درجهٔ دکتری در دانشگاه تهران ثبتنام کرد و مدرک دکتری خود را در رشتهٔ زبانهای باستانی ایران دریافت نمود.<ref name="ut"/><ref name="bukhara"/> | ||
==فعالیتها== | ==فعالیتها== | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۹
| محسن ابوالقاسمی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محسن ابوالقاسمی |
| ولادت | ۱۳۱۵ |
| محل تولد | ملایر، ایران |
| محل زندگی | تهران |
| رحلت | ۱۸ بهمن ۱۳۹۷ |
| مدفن | قطعه نامآوران بهشت زهرا (تهران) |
| طول عمر | ۸۲ سال |
| پیشه | استاد دانشگاه، زبانشناس |
| منصب | رئیس پژوهشکده فرهنگ ایران، رئیس گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکتری |
| دانشگاه | دانشگاه تهران، دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن |
| علایق پژوهشی | زبانشناسی تاریخی، زبانهای باستانی ایران، دستور تاریخی زبان فارسی |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
محسن ابوالقاسمی (۱۳۱۵ –۱۳۹۷ش)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبانشناسی تاریخی در ایران بود. او دانشآموختهٔ زبانهای فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و مری بویس به شمار میرفت. ابوالقاسمی با تألیف کتابهای مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبانشناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سالها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت.
ولادت
محسن ابوالقاسمی در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در شهر ملایر دیده به جهان گشود.[۱][۲] تحصیلات ابتدایی را در همان شهر به پایان رساند و سپس همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد.[۱][۳]
تحصیلات
او دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان علامه و دارالفنون تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دارالفنون اخذ کرد.[۱][۲] سپس وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۷ موفق به دریافت درجهٔ لیسانس در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی گردید.[۴][۳] در سالهای ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۰ دورهٔ دکتری را در همان دانشگاه گذراند.[۱][۳]
در سال ۱۳۴۰ برای ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت و در دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن زیر نظر استادان برجستهای چون والتر هنینگ و مری بویس به مطالعه و پژوهش پرداخت.[۲][۵] در سال ۱۳۴۳ موفق به اخذ درجهٔ کارشناسی ارشد (M.A.) در رشتهٔ زبانهای باستانی ایران شد.[۱][۴] پس از بازگشت به ایران، برای دریافت درجهٔ دکتری در دانشگاه تهران ثبتنام کرد و مدرک دکتری خود را در رشتهٔ زبانهای باستانی ایران دریافت نمود.[۴][۳]
فعالیتها
پس از بازگشت از انگلستان، در سال ۱۳۴۴ به گروه تازهتأسیس زبانشناسی و زبانهای باستانی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران پیوست و تا سال ۱۳۸۱ که بازنشسته شد، به تدریس پرداخت.[۱][۲] وی از سال ۱۳۶۹ به صورت نیمهوقت در دانشگاه آزاد اسلامی نیز تدریس میکرد.[۱][۳]
ابوالقاسمی در سال ۱۳۵۰ پس از تأسیس پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران (زیر نظر پرویز ناتل خانلری) به عنوان قائممقام و سپس تا سال ۱۳۵۸ مدیر آن پژوهشکده بود.[۲][۳] در سالهای ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰ سرپرستی این پژوهشکده را بر عهده داشت تا اینکه با چند مؤسسهٔ آموزش عالی دیگر ادغام شد و دانشگاه علامه طباطبایی را تشکیل داد.[۲][۳]
او همچنین سالها ریاست گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و در تدوین برنامههای آموزشی دورههای کارشناسی ارشد و دکتری این رشته نقش اساسی ایفا کرد.[۳] ابوالقاسمی از اعضای اصلی بنیاد فرهنگ ایران و از همکاران نزدیک پرویز ناتل خانلری بود و در تدوین «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» مشارکت داشت.[۳]
وفات
محسن ابوالقاسمی که مدتی پیش از بیمارستان مرخص شده بود، بر اثر زمین خوردن دچار آمبولی پا شد و در ظهر روز چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۷ش در سن ۸۲ سالگی در منزل مسکونی خود در تهران درگذشت.[۱][۲][۶]
مراسم تشییع پیکر او در ساعت ۹ صبح روز یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۷ش از مقابل دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد و با حضور جمع زیادی از استادان و دانشجویان به سمت بهشت زهرا (تهران) حرکت کرد.[۱][۲] پیکر او در قطعهٔ نامآوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.[۱][۴][۶]
مراسم یادبود وی نیز در روز پنجشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۷ در مسجد جامع شهرک غرب تهران برگزار گردید.[۷]
آثار
تألیفات و ترجمههای ابوالقاسمی بیشتر در حوزهٔ زبانشناسی تاریخی، دستور زبان فارسی، زبانهای باستانی ایران و فرهنگ ایران باستان است. مهمترین آثار او عبارتند از:
- دستور تاریخی زبان فارسی (انتشارات سمت، چاپهای متعدد تا چاپ نهم و با اصلاحات)[۵][۸]
- تاریخ زبان فارسی (انتشارات سمت، چاپ دوازدهم)[۵][۸]
- راهنمای زبانهای باستانی ایران (۲ جلد، انتشارات سمت، تجدیدچاپ مکرر)[۵][۸]
- زبان فارسی و سرگذشت آن (انتشارات طهوری، ۱۳۹۴) – شامل سه بخش: جزوههای پیشین، مقالات و مطالب منتشرنشده[۹]
- شعر در ایران پیش از اسلام (انتشارات طهوری)[۲][۸]
- مانی به روایت ابنالندیم (ترجمه از عربی)[۲][۳]
- دینها و کیشهای ایرانی در دوران باستان به روایت شهرستانی (ترجمه)[۳][۵]
- تحول معنی واژه در زبان فارسی[۲]
- پنج گفتار در دستور تاریخی زبان فارسی[۳]
- تاریخ مختصر زبان فارسی[۳]
- ریشهشناسی (اتیمولوژی)[۸]
- مادههای فعلهای فارسی دری[۴]
- زبان آسی (رسالهٔ دکتری)[۳]
پانويس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ ۱٫۹ فرارو: محسن ابوالقاسمی درگذشت، ۱۹ بهمن ۱۳۹۷
- ↑ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ اعتماد آنلاین: محسن ابوالقاسمی درگذشت
- ↑ ۳٫۰۰ ۳٫۰۱ ۳٫۰۲ ۳٫۰۳ ۳٫۰۴ ۳٫۰۵ ۳٫۰۶ ۳٫۰۷ ۳٫۰۸ ۳٫۰۹ ۳٫۱۰ ۳٫۱۱ ۳٫۱۲ ۳٫۱۳ مجله بخارا: شب استاد محسن ابوالقاسمی
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ مرکز دائرةالمعارف: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ مرکز دائرةالمعارف: دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد گروه زبان و ادبیات باستانی ایران، درگذشت
- ↑ مرکز دائرةالمعارف: یادبودی برای دکتر محسن ابوالقاسمی
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ پایگاه علم نت: رزومه محسن ابوالقاسمی
- ↑ مرکز دائرةالمعارف: دکتر محسن ابوالقاسمی: واژههای فرهنگستان کاربرد چندانی پیدا نکرد
منابع مقاله
- فرارو: محسن ابوالقاسمی درگذشت، ۱۹ بهمن ۱۳۹۷
- اعتماد آنلاین: محسن ابوالقاسمی درگذشت
- دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی
- مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی / ایرج وامقی
- مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد گروه زبان و ادبیات باستانی ایران، درگذشت
- مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: یادبودی برای دکتر محسن ابوالقاسمی
- مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: دکتر محسن ابوالقاسمی: واژههای فرهنگستان کاربرد چندانی پیدا نکرد
- پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز): فهرست مقالات محسن ابوالقاسمی
- پایگاه علم نت: رزومه و آثار محسن ابوالقاسمی
- مجله بخارا: شب استاد محسن ابوالقاسمی با حضور دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی
وابستهها
- مانی به روایت ابنالندیم
- راهنمای زبانهای باستانی ایران
- ریشه شناسی (اتیمولوژی)
- تاریخ زبان فارسی
- پنج گفتار در دستور تاریخی زبان فارسی
- جشننامه محمد پروین گنابادی: سی و دو گفتار در ایران شناسی به پاس پنجاه سال خدمات فرهنگی
- تاریخ مختصر زبان فارسی
- دستور تاریخی زبان فارسی
- مادههای فعلهای فارسی دری
- دینها و کیشهای ایرانی در دوران باستان