۱۶۰٬۸۶۵
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۴۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید محسن حکیم | |||
| تصویر = NUR00102.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = سید محسن بن سید مهدی طباطبایی حکیم | ||
| | | نامهای دیگر = آیتالله حکیم؛ طباطبائی حکیم، محسن؛ Muhsin al-Hakim | ||
| | | لقب = | ||
| تخلص = | |||
| نسب = از خاندان «میر سید علی حکیم» (طبیب) | |||
| نام پدر = سید مهدی حکیم | |||
| ولادت = ۱۳۰۶ق / ۱۲۶۸ش / ۱۸۸۹م | |||
| | | محل تولد = نجف | ||
|نام | | کشور تولد = عراق | ||
| | | محل زندگی = نجف اشرف | ||
| | | رحلت = ۲۷ ربیعالاول ۱۳۹۰ق / ۱۳۴۹ش / ۱۹۷۰م | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = نجف، مقبره مخصوص کنار مسجد هندی | ||
| | | طول عمر = ۸۴ سال | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = ۱۰ پسر (از جمله: [[حکیم، محمدباقر|سید محمدباقر حکیم]]، [[حکیم، سید عبدالصاحب|سید عبدالصاحب حکیم]]، سید یوسف، سید محمدرضا، سید مهدی، سید کاظم، سید عبدالهادی، سید علاءالدین، سید محمدحسین، سید عبدالعزیز) و ۴ دختر | ||
| | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = تشیع | ||
| | | پیشه = فقیه، اصولی، مرجع تقلید | ||
| | | درجه علمی = اجتهاد | ||
| | | دانشگاه = | ||
| علایق پژوهشی = فقه، اصول | |||
[[عراقی، ضیاءالدین|آقا | | منصب = مرجع بزرگ شیعیان عراق پس از [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سید ابوالحسن اصفهانی]] | ||
| پس از = | |||
[[نائینی، محمدحسین|آیتالله | | پیش از = | ||
| | | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند خراسانی]] | [[عراقی، ضیاءالدین|آقا ضیاءالدین عراقی]] | [[نائینی، محمدحسین|آیتالله نائینی]] | سید محمدسعید حبوبی | سید محمد حکیم (برادر)}} | ||
| | | مشایخ = | ||
| | | معاصرین = | ||
| شاگردان = | |||
[[ | | اجازه اجتهاد از = | ||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مستمسک العروة الوثقی]] | [[حقائق الأصول]] | [[دلیل الناسک]] | [[نهج الفقاهة]] | [[منهاج الصالحین (حسینی حائری)|منهاج الصالحین]]}} | |||
[[ | | سبک نوشتاری = | ||
| وبگاه = | |||
[[نهج الفقاهة]] | | امضا = | ||
| کد مؤلف = AUTHORCODE00102AUTHORCODE | |||
[[ | }} | ||
| | {{کاربردهای دیگر|طباطبایی (ابهامزدایی)}} | ||
| | {{کاربردهای دیگر|حکیم (ابهامزدایی)}} | ||
| | '''سید محسن حكيم''' (۱۳۰۶-۱۳۹۰ق) فقیه، اصولی و از مراجع بزرگ تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری. وی از شاگردان [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند خراسانی]]، [[عراقی، ضیاءالدین|آقا ضیاءالدین عراقی]] و [[نائینی، محمدحسین|میرزای نائینی]] بود و پس از وفات [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سید ابوالحسن اصفهانی]] به عنوان یکی از مراجع تقلید، اداره امور دینی و مذهبی شیعیان عراق را در دست گرفت. در سال ۱۳۰۶ق در نجف اشرف متولد شد. جد اعلاى او حدود چهار قرن پیش، طبیب حاذقی به نام «میر سید علی طبیب» بود که به سبب دانش و فضلش مورد احترام شاه عباس صفوی قرار گرفت و پس از سفر به نجف، در آنجا ساکن شد و به «میر سید علی حکیم» معروف گشت. در چهارمین نسل از این خاندان، سید مهدی حکیم پدر ایشان قرار دارد. در ۷ سالگی قرآن آموخت و در ۹ سالگی به تحصیل علوم اسلامی پرداخت. دروس مقدماتی را نزد برادر بزرگش «سید محمد حکیم» فراگرفت. در سال ۱۳۲۶ق به درس [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند خراسانی]] راه یافت و سه سال از محضرش بهره برد. پس از رحلت آخوند، در درس [[عراقی، ضیاءالدین|آقا ضیاءالدین عراقی]] حاضر شد و دو دوره اصول را نزد او فراگرفت و همزمان از درس [[نائینی، محمدحسین|آیتالله نائینی]] نیز بهره برد. از سال ۱۳۳۸ق حوزه درس خارج فقه و اصول خود را تشکیل داد. در مبارزات مردم عراق علیه اشغالگران انگلیسی نقش مهمی داشت و همراه استادش سید محمدسعید حبوبی به جبهه ناصریه رفت. با صدور فتواى «الشيوعية كفر و إلحاد» قدرت کمونیستها را در عراق در هم شکست. در مسافرتهای مکرر به کاظمین و کربلا در هنگام حوادث سیاسی، موجی از تظاهرات سراسر عراق را فرا میگرفت. سه سال قبل از وفاتش به حج مشرف شد و دولت عربستان از او تجلیل کرد. در اواخر عمر، ضریح حضرت ابوالفضل(ع) را با هزینه شخصی تعویض و ضریحی نفیس از اصفهان به کربلا منتقل کرد. تألیفات ارزشمندی از خود به جای گذاشت که مهمترین آنها «[[مستمسک العروة الوثقی]]» (شرح عروة الوثقی)، «[[حقائق الأصول]]» (شرح کفایة الاصول)، «[[دلیل الناسک]]» (شرح مناسک حج [[نائینی، محمدحسین|آیتالله نائینی]])، «[[نهج الفقاهة]]» (شرح مکاسب [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ انصاری]])، «رسالة في إرث الزوجة من الزوج»، «شرح کتاب النافع» و «تعلیقه بر کتاب ریاض» است. همچنین کتابخانه بزرگ «مکتبة الإمام الحکیم» در نجف با بیش از یکصد شعبه در سراسر عراق از تأسیسات اوست. از ۱۰ پسر و ۴ دختر او، پنج تن از پسرانش (از جمله [[حکیم، محمدباقر|سید محمدباقر حکیم]] و [[حکیم، سید عبدالصاحب|سید عبدالصاحب حکیم]]) به شهادت رسیدند. سرانجام بر اثر رفتار ظالمانه رژیم بعث عراق و اندوه فراوان، به بستر بیماری افتاد و در روز سهشنبه ۲۷ ربیعالاول ۱۳۹۰ق در ۸۴ سالگی در نجف درگذشت و در مقبره مخصوص کنار مسجد هندی به خاک سپرده شد. | ||
|} | |||
{{کاربردهای دیگر| | |||
''' | |||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
| خط ۶۲: | خط ۵۶: | ||
==تحصيلات== | ==تحصيلات== | ||
آیتالله سيد محسن حكيم در سن 7 سالگى خواندن قرآن را آموخت و در 9 سالگى به تحصيل علوم اسلامى پرداخت. استعداد سرشار و نبوغ و هوش فوق العادۀ او از آيندۀ درخشانش خبر مىداد. | آیتالله سيد محسن حكيم در سن 7 سالگى خواندن قرآن را آموخت و در 9 سالگى به تحصيل علوم اسلامى پرداخت. استعداد سرشار و نبوغ و هوش فوق العادۀ او از آيندۀ درخشانش خبر مىداد. | ||
| خط ۸۷: | خط ۸۰: | ||
او در فعاليتهاى اجتماعى مردى شجاع بود و صراحت در بيان آرا و نظرات علمى و شهامت او در فتوا به حق كم نظير بود. | او در فعاليتهاى اجتماعى مردى شجاع بود و صراحت در بيان آرا و نظرات علمى و شهامت او در فتوا به حق كم نظير بود. | ||
تواضع و فروتنى او بحدى بود كه با آن همه نفوذ و شخصيتى كه داشت هر كس در مجلس او مىنشست، احساس مىكرد با برادر و دوست | تواضع و فروتنى او بحدى بود كه با آن همه نفوذ و شخصيتى كه داشت هر كس در مجلس او مىنشست، احساس مىكرد با برادر و دوست نزدیک خود نشسته و كمترين تكلفى در برخورد و ملاقات او احساس نمىكرد و اين نشانۀ روح با عظمت آن عالم ربانى بود. | ||
شیعیان جهان به خصوص شیعیان عراق، او را يك سد نيرومند در برابر حوادث مىديدند و موجوديت خود را در حوادث گوناگون در پناه شخصيت او حفظ میكردند. | |||
==ستارههاى سرخ== | ==ستارههاى سرخ== | ||
بى ترديد خاندان حكيم نجف، در شمار پر افتخارترين انسهگانها هستند. در پس آن زندگى ساده و چهرۀ صميمى، كارنامهاى سراسر نور و معنويت رخ مىنمايد. كارنامهاى كه با ستارگان روشن آذين شده است. | |||
از آن بزرگوار 10 پسر و 4 دختر به يادگار مانده است. آرى اين رهرو صديق اهلبيت عليهمالسلام در سايۀ امدادهاى پروردگار، فرزندانى به اسلام تقديم كرد كه هر يك نشانۀ آشكار لطف حق به شمار مىروند. | |||
نگاهى هر چند گذرا به اين ستارگان آسمان علم و ايمان كه بسيارى از آنها مرزهاى عالَم عادى را پشت سر گذاشته و به قلههاى روشن جاودانگى پاى نهادهاند مىتواند پايان مبارکى بر اين زندگینامۀ آسمانى باشد: | |||
نگاهى هر چند گذرا به اين ستارگان آسمان علم و ايمان كه بسيارى از آنها مرزهاى عالَم عادى را پشت سر گذاشته و به قلههاى روشن جاودانگى پاى نهادهاند مىتواند پايان | |||
# آیتالله حاج سيد يوسف حكيم، فرزند بزرگ ايشان كه از استادان فقه و اصول حوزۀ نجف به شمار مىرفت. | # آیتالله حاج سيد يوسف حكيم، فرزند بزرگ ايشان كه از استادان فقه و اصول حوزۀ نجف به شمار مىرفت. | ||
| خط ۱۱۳: | خط ۱۰۵: | ||
چنانكه ملاحظه مىشود پنج تن از اين بزرگان به شهادت رسيدهاند و وجود نورانى آنان براى هميشه بر فراز تاريخ درخشيده و راهنمايى براى نجات بشريت خواهند بود. | چنانكه ملاحظه مىشود پنج تن از اين بزرگان به شهادت رسيدهاند و وجود نورانى آنان براى هميشه بر فراز تاريخ درخشيده و راهنمايى براى نجات بشريت خواهند بود. | ||
== | ==فعالیتهای سياسى== | ||
آیتالله حكيم در ابراز نظرات علمى خود و فتاوايى كه مورد بحث و گفتگو بود شجاعت كم نظيرى داشت و آراء خود را با صراحت تمام ابراز مىنمود و شايد در بعضى از مسائل راه را براى ديگران هم مىگشود. | آیتالله حكيم در ابراز نظرات علمى خود و فتاوايى كه مورد بحث و گفتگو بود شجاعت كم نظيرى داشت و آراء خود را با صراحت تمام ابراز مىنمود و شايد در بعضى از مسائل راه را براى ديگران هم مىگشود. | ||
| خط ۱۳۱: | خط ۱۲۲: | ||
==سفر حج== | ==سفر حج== | ||
آیتالله حكيم سه سال قبل از وفاتش براى زيارت بيتالله الحرام به مكۀ معظمه مشرف شد. دولت عربستان از ايشان بسيار تجليل نموده و حضور آن مرجع بزرگ را در سرزمين حجاز گرامى داشت. | آیتالله حكيم سه سال قبل از وفاتش براى زيارت بيتالله الحرام به مكۀ معظمه مشرف شد. دولت عربستان از ايشان بسيار تجليل نموده و حضور آن مرجع بزرگ را در سرزمين حجاز گرامى داشت. | ||
| خط ۱۴۰: | خط ۱۳۰: | ||
در دهۀ آخر عمر اين مرجع گرانقدر طايفۀ اسماعيليه در عراق مىخواستند ضريح مقدس حضرت ابوالفضل عليهالسلام را تعويض نموده و به سليقۀ خود بسازند. هدفشان هم اين بود كه از اين راه تبليغى به نفع خود انجام داده و | در دهۀ آخر عمر اين مرجع گرانقدر طايفۀ اسماعيليه در عراق مىخواستند ضريح مقدس حضرت ابوالفضل عليهالسلام را تعويض نموده و به سليقۀ خود بسازند. هدفشان هم اين بود كه از اين راه تبليغى به نفع خود انجام داده و شیعیان را تحت تأثير قرار دهند. | ||
حضرت آیتالله حكيم به محض دريافت اين خبر فرمود من خودم ضريح مرقد مطهر آن حضرت را تعويض مىكنم و براى ساختن ضريح، چندين هزار دينار عراقى به هنرمندان اصفهانى داد و بعد از مدتى ضريحى شأن مرقد آن حضرت آماده گشت و از ايران با تجليلى خاص و با همراهى جمعيت فراوانى به عراق انتقال يافته و بر روى مرقد آن حضرت قرار گرفت. | حضرت آیتالله حكيم به محض دريافت اين خبر فرمود من خودم ضريح مرقد مطهر آن حضرت را تعويض مىكنم و براى ساختن ضريح، چندين هزار دينار عراقى به هنرمندان اصفهانى داد و بعد از مدتى ضريحى شأن مرقد آن حضرت آماده گشت و از ايران با تجليلى خاص و با همراهى جمعيت فراوانى به عراق انتقال يافته و بر روى مرقد آن حضرت قرار گرفت. | ||
| خط ۱۴۶: | خط ۱۳۶: | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
آیتالله سيد محسن حكيم پس از عمرى تلاش بىوقفه در راه اعتلاى اسلام و مسلمين، عاقبت بر اثر رفتار ظالمانۀ بعثىهاى عراق، از كثرت غصه و اندوه به بستر بيمارى افتاد. نزدیکانش جهت معالجه ايشان را به لندن بردند. پس از عودت به نجف، رژيم بعث پيوسته از ملاقات مريدانش با ايشان ممانعت مىنمود تا اينكه آن عالم وارسته در روز سهشنبه 27 ربيع الأول سال 1390 هجرى قمرى در نجف اشرف و در سن 84 سالگى به لقاء الله پيوست و پيكر پاک آن عالم نستوه در ميان حزن و اندوه يارانش در مقبرۀ مخصوص كنار مسجد هندى به خاک سپرده شد. | |||
آیتالله سيد محسن حكيم پس از عمرى تلاش بىوقفه در راه اعتلاى اسلام و مسلمين، عاقبت بر اثر رفتار ظالمانۀ بعثىهاى عراق، از كثرت غصه و اندوه به بستر بيمارى افتاد. | |||
==آثار== | ==آثار== | ||
در سال 1331ق، هنگامى كه آیتالله حكيم نخستين اثر علمى خود را به نام «ميراث الزوجة» به دست استاد خود مرحوم سيد محمد حبوبى داد، او گفت: «ما تا كنون قدر تو را نمىدانستيم؛ اكنون مىتوانيم بگوييم كه تو را مىشناسیم». | |||
در سال | |||
مرحوم حكيم از علماى پر كار بود و به همين دليل تأليفات پر ارزش و متعددى از خود به يادگار گذاشته كه از ميان آنها كتب زير را مىتوان نام برد: | مرحوم حكيم از علماى پر كار بود و به همين دليل تأليفات پر ارزش و متعددى از خود به يادگار گذاشته كه از ميان آنها كتب زير را مىتوان نام برد: | ||
| خط ۱۶۴: | خط ۱۵۱: | ||
# شرح كتاب النافع | # شرح كتاب النافع | ||
# تعليقهاى بر كتاب رياض (از بحث اجاره تا نكاح) | # تعليقهاى بر كتاب رياض (از بحث اجاره تا نكاح) | ||
# رسالۀ مختصرى در درايه و تأليفات و | # رسالۀ مختصرى در درايه و تأليفات و کتابهاى ديگر. | ||
آیتالله حكيم قلمى روان و خالى از ابهام داشت، و بسيار خوش قريحه و با ذوق و داراى حسن انتخاب بود و به همين دليل از تأليفات وى به خصوص «مستمسك العروة الوثقى» استقبال فوق العادهاى شد. | آیتالله حكيم قلمى روان و خالى از ابهام داشت، و بسيار خوش قريحه و با ذوق و داراى حسن انتخاب بود و به همين دليل از تأليفات وى به خصوص «مستمسك العروة الوثقى» استقبال فوق العادهاى شد. | ||
| خط ۱۷۶: | خط ۱۶۳: | ||
مرحوم آیتالله حكيم براى ادارۀ امور مرجعيت نظم و سازمان ايجاد كرده بود و براى هر قسمت مسئولى انتخاب كرده بود و از افراد مطلع در ادارۀ اين تشكيلات كمك مىگرفت و به همين دليل تشكيلات او با نظم خاصى اداره مىشد. | مرحوم آیتالله حكيم براى ادارۀ امور مرجعيت نظم و سازمان ايجاد كرده بود و براى هر قسمت مسئولى انتخاب كرده بود و از افراد مطلع در ادارۀ اين تشكيلات كمك مىگرفت و به همين دليل تشكيلات او با نظم خاصى اداره مىشد. | ||
== وابستهها == | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
[[دلیل الناسک]] | [[دلیل الناسک]] | ||
[[مستمسک العروة الوثقی]] | [[مستمسک العروة الوثقی]] | ||
[[منهاج | [[حاشیة مستمسك العروة الوثقی، كتاب النكاح]] | ||
[[منهاج الصالحين (حسینی حائری)]] | |||
[[نهج الفقاهة]] | [[نهج الفقاهة]] | ||
| خط ۱۹۲: | خط ۱۸۲: | ||
[[العلویون بین الغلو و الفلسفة و التصوف و التشیع]] | [[العلویون بین الغلو و الفلسفة و التصوف و التشیع]] | ||
[[ | [[مباني ارث المنهاج]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:مراجع تقلید]] | |||
[[رده: | [[رده:درگذشتگان 1349]] | ||
[[ar:السيد محسن الحكيم]] | |||