آملی، سید حیدر: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

آملی، سید حیدر (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۴۷

۱۷۶ بایت اضافه‌شده ، چهارشنبهٔ ‏۲۳:۴۷

بدون خلاصۀ ویرایش

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۵۳٬۶۳۳

ویرایش

@@ خط ۴۴: / خط ۴۴: @@
 با [[بهاءالدین حيدر بن على بن حیدر قاشی]] اشتباه نشود.
-'''رکن‌الدین سید حیدر بن علی بن حیدر''' (۷۲۰- پس از ۷۸۷ق) مفسر، محدث، فقیه، متکلم و عارف بزرگ شیعه در قرن هشتم هجری. وی از سادات علوی آمل بود و با ۲۴ واسطه به [[امام سجاد علیه‌السلام|امام سجاد(ع)]] می‌رسید. استادش فخرالمحققین به او لقب «زین‌العابدین ثانی» داد. در سال ۷۲۰ق در آمل متولد شد. از کودکی نزد پدر به تحصیل علوم دینی مشغول شد و مدت بیست سال با مسافرت به شهرهای استرآباد، خراسان و اصفهان به فراگیری علوم پرداخت. پس از بازگشت به آمل، مدتی در خدمت سلطان فخرالدوله باوندی به وزارت و ارشاد او مشغول بود، اما به زودی از دنیا کناره گرفت و راهی عتبات عالیات شد. در مسیر، در اصفهان شیفته عارف بزرگ شیخ نورالدین طهرانی اصفهانی شد و به دست او خرقه پوشید. سپس به زیارت عتبات و حج رفت و سرانجام در نجف اشرف رحل اقامت افکند. در نجف نزد فخرالمحققین حلی (فرزند علامه حلی) کتاب‌های جوامع الجامع، شرائع الإسلام، مناهج الیقین، تهذیب الأحکام و نهج‌البلاغه را قرائت کرد و نزد عبدالرحمن بن احمد قدسی، کتاب‌های منازل السائرین و فصوص الحکم را آموخت. به تدریج به مقام جامعیت در علوم منقول و معقول رسید و مهمترین آثار خود را تألیف کرد. از جمله آثار متعدد او می‌توان به «تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم»، «[[نص النصوص في شرح الفصوص لمحيي‌الدين ابن عربي|نص النصوص فی شرح فصوص الحکم]]»، «جامع الأسرار و منبع الأنوار»، «انوار الحقیقة و اطوار الطریق و اسرار الشریعة»، «المقدمات من کتاب نص النصوص»، «الأرکان فی فروع شرائع أهل الإیمان»، «أسرار الشریعة»، «جامع الحقایق»، «کنز الکنوز و کشف الرموز» و «المعاد فی رجوع العباد» اشاره کرد. تاریخ و مکان دقیق وفات و دفن او مشخص نیست. آخرین اثر او رساله «العلوم العالیه» در سال ۷۸۷ق نوشته شده و پس از آن اثری از او یافت نشده است. احتمال دارد در حله مدفون باشد.
+'''رکن‌الدین سید حیدر بن علی بن حیدر''' (۷۲۰- پس از ۷۸۷ق) مفسر، محدث، فقیه، متکلم و عارف بزرگ شیعه در قرن هشتم هجری. وی از سادات علوی آمل بود و با ۲۴ واسطه به [[امام سجاد علیه‌السلام|امام سجاد(ع)]] می‌رسید. استادش فخرالمحققین به او لقب «زین‌العابدین ثانی» داد. در سال ۷۲۰ق در آمل متولد شد. از کودکی نزد پدر به تحصیل علوم دینی مشغول شد و مدت بیست سال با مسافرت به شهرهای استرآباد، خراسان و اصفهان به فراگیری علوم پرداخت. پس از بازگشت به آمل، مدتی در خدمت سلطان فخرالدوله باوندی به وزارت و ارشاد او مشغول بود، اما به زودی از دنیا کناره گرفت و راهی عتبات عالیات شد. در مسیر، در اصفهان شیفته عارف بزرگ شیخ نورالدین طهرانی اصفهانی شد و به دست او خرقه پوشید. سپس به زیارت عتبات و حج رفت و سرانجام در نجف اشرف رحل اقامت افکند. در نجف نزد [[فخرالمحققین، محمد بن حسن|فخرالمحققین حلی]] (فرزند [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلی]]) کتاب‌های جوامع الجامع، شرائع الإسلام، مناهج الیقین، تهذیب الأحکام و نهج‌البلاغه را قرائت کرد و نزد عبدالرحمن بن احمد قدسی، کتاب‌های منازل السائرین و فصوص الحکم را آموخت. به تدریج به مقام جامعیت در علوم منقول و معقول رسید و مهمترین آثار خود را تألیف کرد. از جمله آثار متعدد او می‌توان به «تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم»، «[[نص النصوص في شرح الفصوص لمحيي‌الدين ابن عربي|نص النصوص فی شرح فصوص الحکم]]»، «جامع الأسرار و منبع الأنوار»، «انوار الحقیقة و اطوار الطریق و اسرار الشریعة»، «المقدمات من کتاب نص النصوص»، «الأرکان فی فروع شرائع أهل الإیمان»، «أسرار الشریعة»، «جامع الحقایق»، «کنز الکنوز و کشف الرموز» و «المعاد فی رجوع العباد» اشاره کرد. تاریخ و مکان دقیق وفات و دفن او مشخص نیست. آخرین اثر او رساله «العلوم العالیه» در سال ۷۸۷ق نوشته شده و پس از آن اثری از او یافت نشده است. احتمال دارد در حله مدفون باشد.
 ==ولادت‏==
@@ خط ۵۸: / خط ۵۸: @@
 ==تحصیلات همراه با هجرت‏==
 عشق وصف‏ ناپذیر عارف وارسته سید حیدر آملى به دانش اجداد طاهرینش، او را بر آن داشت تا از کودکى در محضر پدر، به تحصیل علوم دینى مشغول شود.
 وى مدت بیست سال بدون وقفه با مسافرت به شهرهاى متعدّد ایران (استرآباد، خراسان و اصفهان) به فراگیرى علوم پرداخت، به‏ طورى‌که خود در این ‏باره می‌‌‏نویسد:
 «من از اوایل جوانى - ‌بلکه از کودکى تا امروز که ایام کهولت را می‌‌‏گذرانم - ‌با توجه به عنایات الهى و توفیقات او، همواره در تحصیل عقاید اجداد طاهرین - ‌که همان ائمه معصومین(ع) هستند - ‌کوشا بوده‌‏ام و به شناخت راه و روش آنها و عقاید و معارف آنها - ‌چه به‏ حسب ظاهر که مخصوص شیعه امامیه است و چه به‏ حسب باطن که روش طایفه صوفیه است - ‌پرداخته‌‏ام و همواره در راه موافقت این دو روش و جمع و اتحاد آن کوشش داشته‌‏ام، تا به مقام استقامت رسیده‌‏ام؛ درحالى‌که این قول اهل یقین بر زبانم جارى بوده است:
 «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كنَّا لِنَهْتَدِي لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ» (اعراف: 43)».
 وى بعد از گذشت اوّلین دوره مسافرت‏هاى علمی‌‌، به زادگاهش آمل برگشت و چند سالى در خدمت سلطان فخرالدوله، به راهنمایى و ارشاد او مشغول ‏شد و نزد او به وزارت ‏رسید. در این زمان گرچه سید از مواهب زندگى مادّى و معنوى برخوردار بود، امّا ازآنجاکه افرادى چون او با آن مناعت طبع و روح بلند، هیچ‌گاه تن به تعلّقات پست دنیوى نمی‌دهند، خیلى زود به پوچى و فساد این موقعیت پى ‏برد و این‏ بار از سر آگاهى بیشتر و با تجارب گران‌قدرتر، دنیا را ترک ‏گفت و در سایه توجّهات الهى متوجّه ‏شد که براى تکمیل دانش معنوى‏‌اش باید دل از وطن مألوف برکند و دست به هجرت الى اللّه بزند. او خود در مورد این دوران می‌‌‏نویسد:
 «دیدم از حق و حقیقت منحرف شده‌‏ام، پس پنهانى با خداوند به مناجات پرداختم و رهایى از آن را خواستار شدم و میل و شوق به ترک دنیا و کناره‌گیرى از آن، در درونم حاصل شد؛ فهمیدم‏ رهایى از دنیا با همراهى و مصاحبت با پادشاهان و یاران و دوستان و ماندن در وطن مألوف میسّر نمی‌‌‌گردد».
 این تحوّل روحى سبب گردید تا مال‏ومنال دنیا و زن و فرزند و اقوام را رها کند و به زیارت عتبات عالیات عراق و خانه خدا، بشتابد. در سر راه، از اصفهان - ‌که در گذشته مدتى در آنجا اقامت داشته - ‌می‌‌‏گذرد، ولى این ‏بار جز به دیدار عارفان کامل نمی‌‌‏رود و گویا آنچه را قبلا در این شهر و شهرهاى دیگر ایران فراگرفته، کنار می‌‌‌گذارد و به عرفان روى می‌‌‏آورد و در همه‏ جا با اهل فتوّت پیمان مودّت می‌‌‏بندد. در این زمان، در اصفهان شیفته عارف بزرگ شیخ نورالدین طهرانى اصفهانی می‌‌‌گردد و به دست او خرقه می‌‌‏پوشد و این عارف سوخته‌‏جان ذکر را به او تلقین می‌‌‌کند.
 پس از یک ماه درنگ در نزد شیخ نورالدین و آموختن معارف زیادى در محضر وی، عطش او نسبت به استفاضه و توسّل و توجه به مشاهد شریفه ائمه معصوم(ع) شدّت و فزونى می‌‌‌یابد؛ لذا به زیارت این قبور شریف می‌‌‏شتابد و سپس حج انجام داده و به شوق دیدار مرقد شریف نبىّ اکرم(ص) و ائمه بقیع، راهى مدینه منوّره می‌‌‏شود.
 گرچه قصد مجاورت داشته است، اما وضعیت مزاجى به او این اجازه را نمی‌‌‏دهد و دوباره به نجف اشرف برمی‌‌‌گردد و در آنجا رحل اقامت می‌‌‏افکند، تا این ‏بار همراه با امدادهاى اولیای الهى در محضر عالمان بزرگى چون فخرالمحقّقین (فرزند علّامه حلّى)، به خوشه‏‌چینى مشغول شود.
-سید حیدر آملى، نزد فخر‌المحقّقین کتاب‏هاى: «جوامع الجامع في تفسير القرآن»، تألیف شیخ طبرسى، «شرائع الإسلام» محقق حلی، «مناهج اليقين» علّامه حلّى، «تهذيب الأحكام» شیخ طوسى و «نهج‌البلاغه» و شرح آن از میثم بن على بحرانى را می‌‌‏خواند؛ به‌گونه‌‏اى که استادش در اجازه‏اى که براى او نوشته، گواهى می‌‌‏دهد که: «این کتب را به‌تمام و کامل و در اوج مرتبه تحقیق نزد من قرائت کرده است».
+سید حیدر آملى، نزد [[فخرالمحققین، محمد بن حسن|فخر‌المحقّقین]] کتاب‏هاى: «جوامع الجامع في تفسير القرآن»، تألیف [[طبرسی، فضل بن حسن|شیخ طبرسى]]، «شرائع الإسلام» محقق حلی، «مناهج اليقين» علّامه حلّى، «تهذيب الأحكام» شیخ طوسى و «نهج‌البلاغه» و شرح آن از میثم بن على بحرانى را می‌‌‏خواند؛ به‌گونه‌‏اى که استادش در اجازه‏اى که براى او نوشته، گواهى می‌‌‏دهد که: «این کتب را به‌تمام و کامل و در اوج مرتبه تحقیق نزد من قرائت کرده است».
 همچنین در محضر عارف کامل عبدالرحمن بن احمد قدسى، به خواندن کتاب‏هاى: «منازل السائرين» و «فصوص الحكم» و شروح آن می‌‌‏پردازد.
 به این ترتیب، سید حیدر آملى، جامع علوم منقول و معقول می‌‌‌گردد و در سایه توجهات و عنایات حق تعالى و آستانه مقدس ائمه معصوم(ع)، اکثر کتب عرفانى و رموز و اسرار آن برایش کشف شده و بر آنها شروح و حواشى می‌‌‏نویسد. وى در این زمان، به نوشتن مهم‏ترین آثارش، یعنى تفسیر «محيط الأعظم» و «نص النصوص» توفیق می‌‌‏یابد.