احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری: تفاوت میان نسخهها
A-esmaeili (بحث | مشارکتها) (صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR102697J1.jpg | عنوان = احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = رستگار فسایی، منصور (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع =خانلری ، پرویز ، 1292 - 1369. - نقد و تفسیر...» ایجاد کرد) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری'''، اثر [[منصور رستگار فسایی]] (متولد۱۳۱۷ش)، پژوهشگر، نویسنده و شاعر، کتابی است در شرح احوال شخصی، ویژگیهای فکری، و مجموعه آثار علمی، ادبی و فرهنگی دکتر پرویز ناتل خانلری یکی از محققان و نویسندگان برجسته فرهنگ ایران است. | '''احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری'''، اثر [[رستگار فسایی، منصور|منصور رستگار فسایی]] (متولد۱۳۱۷ش)، پژوهشگر، نویسنده و شاعر، کتابی است در شرح احوال شخصی، ویژگیهای فکری، و مجموعه آثار علمی، ادبی و فرهنگی [[خانلری، پرویز|دکتر پرویز ناتل خانلری]] یکی از محققان و نویسندگان برجسته فرهنگ ایران است. | ||
==ساختار کتاب== | ==ساختار کتاب== | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
در مقدمه کتاب مطالبی مختصر پیرامون ناتل خانلری و کتاب حاضر ذکر شده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص9- 11</ref>. | در مقدمه کتاب مطالبی مختصر پیرامون [[خانلری، پرویز|ناتل خانلری]] و کتاب حاضر ذکر شده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص9- 11</ref>. | ||
بخش اول به احوال شخصی خانلری اختصاص یافته است. مطالب این بخش با شرح حال پدر خانلری میرزا ابوالحسنخان، ملقب به اعتصامالملک<ref>ر.ک: متن کتاب، ص15</ref> و مادر خانلری آغاز میشود<ref>ر.ک: همان، ص16</ref> سپس به زادگاه تولد او در اسفند ۱۲۹۲ش در تهران و دوران کودکی او اشاره شده است<ref> ر.ک: همان، ص17</ref>. در ادامه به تحصیلات خانلری پرداخته شده است. گفته شده است که وی تحصیلات خود را در مدرسه دارالفنون و سپس در رشته ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد و در سال ۱۳۲2ش رساله دکتری خود با عنوان «چگونگی تحول اوزان غزل و تحقیق انتقادی در عروض و قافیه» را دفاع کرد<ref> ر.ک: همان، ص18- 21</ref>. ازدواج خانلری در سال ۱۳۲۰ با دکتر زهرا کیا، نوه شیخ فضلالله | بخش اول به احوال شخصی خانلری اختصاص یافته است. مطالب این بخش با شرح حال پدر خانلری میرزا ابوالحسنخان، ملقب به اعتصامالملک<ref>ر.ک: متن کتاب، ص15</ref> و مادر خانلری آغاز میشود<ref>ر.ک: همان، ص16</ref> سپس به زادگاه تولد او در اسفند ۱۲۹۲ش در تهران و دوران کودکی او اشاره شده است<ref> ر.ک: همان، ص17</ref>. در ادامه به تحصیلات خانلری پرداخته شده است. گفته شده است که وی تحصیلات خود را در مدرسه دارالفنون و سپس در رشته ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد و در سال ۱۳۲2ش رساله دکتری خود با عنوان «چگونگی تحول اوزان غزل و تحقیق انتقادی در عروض و قافیه» را دفاع کرد<ref> ر.ک: همان، ص18- 21</ref>. ازدواج [[خانلری، پرویز|خانلری]] در سال ۱۳۲۰ با دکتر زهرا کیا، نوه [[نوری، فضلالله|شیخ فضلالله نوری]]، و فرزندان او از دیگر مطالب ذکر شده است <ref> ر.ک: همان، ص22</ref>. | ||
نویسنده همچنین به فعالیتهای علمی و ادبی خانلری در دانشگاه تهران و خارج از ایران پرداخته <ref> ر.ک: همان، ص23</ref> و ضمن اشاره به روحیات شخصی و خصوصیات اخلاقی و هنری او و... در مورد سفرهای او سخن گفته است<ref>ر.ک: همان، ص24- 39</ref>در این بخش همچنین به دوستان و معاشران خانلری پرداخته شده و رابطه عاطفی و دوستانه او با شخصیتهایی چون صادق هدایت، مسعود فرزاد، بزرگ علوی و مجتبی مینوی و برخی دیگر از رجال علم و ادب شرح داده شده است<ref> ر.ک: همان، ص41- 70</ref>. در پایان به بیماری و درگذشت او و اشعاری که در سوگ او سروده شده اشاره شده<ref> ر.ک: همان، ص70- 84</ref>و از ویژگیها و اوصاف او از زبان برخی از شخصیتهای علمی به میان آمده است <ref>ر.ک: همان، ص84- 91</ref>. | نویسنده همچنین به فعالیتهای علمی و ادبی [[خانلری، پرویز|خانلری]] در دانشگاه تهران و خارج از ایران پرداخته <ref> ر.ک: همان، ص23</ref> و ضمن اشاره به روحیات شخصی و خصوصیات اخلاقی و هنری او و... در مورد سفرهای او سخن گفته است<ref>ر.ک: همان، ص24- 39</ref>در این بخش همچنین به دوستان و معاشران خانلری پرداخته شده و رابطه عاطفی و دوستانه او با شخصیتهایی چون صادق هدایت، مسعود فرزاد، بزرگ علوی و مجتبی مینوی و برخی دیگر از رجال علم و ادب شرح داده شده است<ref> ر.ک: همان، ص41- 70</ref>. در پایان به بیماری و درگذشت او و اشعاری که در سوگ او سروده شده اشاره شده<ref> ر.ک: همان، ص70- 84</ref>و از ویژگیها و اوصاف او از زبان برخی از شخصیتهای علمی به میان آمده است <ref>ر.ک: همان، ص84- 91</ref>. | ||
بخش دوم درباره کارهای ادبی خانلری است که شامل بررسی نثر و شعر، ترجمهها و تحقیقات او است. نویسنده ضمن اشاره به سخنان شخصیتهای علمی و ادبی پیرامون نثر خانلری و خصوصیات آن گفته شده است <ref>ر.ک: همان، ص 93- 102</ref>. در زمینه ترجمه، از تسلط او به زبان و ترجمه داستانهای کوتاهی از فرانسوی اشاره شده است <ref>ر.ک: همان، ص102- 106</ref>. همچنین در حوزه شعر در مورد وی مطالبی از زبان برخی از افراد مطرح شده است. از جمله آنکه شعر او در کمال شیوایی و زیبایی دانسته شده است و به کمگویی و گزیده گویی در شعر توصیف شده است . طبع شعر و جایگاه او در شعر معاصر<ref> ر.ک: همان، ص106- 119</ref> به همراه اشعار و قطعات شعری او و... از دیگر مطالب مطرح شده در این بخش است<ref>ر.ک: همان، ص119- 147</ref>. | بخش دوم درباره کارهای ادبی خانلری است که شامل بررسی نثر و شعر، ترجمهها و تحقیقات او است. نویسنده ضمن اشاره به سخنان شخصیتهای علمی و ادبی پیرامون نثر [[خانلری، پرویز|خانلری]] و خصوصیات آن گفته شده است <ref>ر.ک: همان، ص 93- 102</ref>. در زمینه ترجمه، از تسلط او به زبان و ترجمه داستانهای کوتاهی از فرانسوی اشاره شده است <ref>ر.ک: همان، ص102- 106</ref>. همچنین در حوزه شعر در مورد وی مطالبی از زبان برخی از افراد مطرح شده است. از جمله آنکه شعر او در کمال شیوایی و زیبایی دانسته شده است و به کمگویی و گزیده گویی در شعر توصیف شده است . طبع شعر و جایگاه او در شعر معاصر<ref> ر.ک: همان، ص106- 119</ref> به همراه اشعار و قطعات شعری او و... از دیگر مطالب مطرح شده در این بخش است<ref>ر.ک: همان، ص119- 147</ref>. | ||
همچنین درباره تحقیقات او، از تحقیق در عروض فارسی و پژوهشهای زبانشناسی و دستور زبان فارسی سخن به میان آمده است<ref> ر.ک: همان، ص154- 169</ref>. مهمترین تحقیق خانلری، «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» دانسته شده است که هدف آن ثبت ریشه لغات و معنی آنها در طول تاریخ و تحول معنایی کلمات بوده است نویسنده به تفصیل پیرامون این کتاب سخن گفته است<ref> ر.ک: همان، ص 169- 195</ref>. در ادامه به کار تصحیح دیوان حافظ توسط وی بر مبنای چهار نسخه قدیمی و چند نسخه معاصر و روش او اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص195- 210</ref>. سالنامه انتشار تالیفات و تصنیفات خانلری، تصنیفات، تالیفات، ترجمهها و مقالات او از دیگر مطالب این بخش است <ref>ر.ک: همان، ص210- 224 </ref>. | همچنین درباره تحقیقات او، از تحقیق در عروض فارسی و پژوهشهای زبانشناسی و دستور زبان فارسی سخن به میان آمده است<ref> ر.ک: همان، ص154- 169</ref>. مهمترین تحقیق خانلری، «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» دانسته شده است که هدف آن ثبت ریشه لغات و معنی آنها در طول تاریخ و تحول معنایی کلمات بوده است نویسنده به تفصیل پیرامون این کتاب سخن گفته است<ref> ر.ک: همان، ص 169- 195</ref>. در ادامه به کار تصحیح دیوان حافظ توسط وی بر مبنای چهار نسخه قدیمی و چند نسخه معاصر و روش او اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص195- 210</ref>. سالنامه انتشار تالیفات و تصنیفات [[خانلری، پرویز|خانلری]]، تصنیفات، تالیفات، ترجمهها و مقالات او از دیگر مطالب این بخش است <ref>ر.ک: همان، ص210- 224 </ref>. | ||
بخش سوم به فعالیتهای ادبی-فرهنگی و اجتماعی خانلری اختصاص یافته است. نویسنده به فعالیتهای او به عنوان مدیر و سپس سرپرست مجله ادبی سخن، که بیش از سی سال در این مجله فعالیت داشت و مقالات ادبی و اجتماعی فراوانی در آن منتشر کرد و همچنین انتشار مجله علمی سخن افزون بر مجله ادبی اشاره کرده است<ref>ر.ک: همان، ص225- 243</ref>. در ادامه به دیگر فعالیتهای او شامل تأسیس انتشارات سخن، ایجاد انجمن دوستداران سخن، بنیاد فرهنگ ایران <ref>ر.ک: همان، ص243- 252</ref>و انتشار مجموعه شاهکارهای ادبیات فارسی <ref>ر.ک: همان، ص 252- 263</ref>تاسیس سپاه دانش ، بار آموزی استادان زبان فارسی داشگاه هند و... اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص 277- 292</ref>. | بخش سوم به فعالیتهای ادبی-فرهنگی و اجتماعی خانلری اختصاص یافته است. نویسنده به فعالیتهای او به عنوان مدیر و سپس سرپرست مجله ادبی سخن، که بیش از سی سال در این مجله فعالیت داشت و مقالات ادبی و اجتماعی فراوانی در آن منتشر کرد و همچنین انتشار مجله علمی سخن افزون بر مجله ادبی اشاره کرده است<ref>ر.ک: همان، ص225- 243</ref>. در ادامه به دیگر فعالیتهای او شامل تأسیس انتشارات سخن، ایجاد انجمن دوستداران سخن، بنیاد فرهنگ ایران <ref>ر.ک: همان، ص243- 252</ref>و انتشار مجموعه شاهکارهای ادبیات فارسی <ref>ر.ک: همان، ص 252- 263</ref>تاسیس سپاه دانش ، بار آموزی استادان زبان فارسی داشگاه هند و... اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص 277- 292</ref>. | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۸: | ||
بخش ششم به نمونههایی از نثر خانلری اختصاص یافته است. نخست مقالات اجتماعی مانند چگونه میتوان ایرانی بود و نامه از آثاری است که در این بخش آمده <ref> ر.ک: همان، ص 361-388</ref>، سپس مقالات ادبی مانند سخنی چند درباره ادبیات امروز، طنز و مزاح در شعر حافظ و شرافت ادبی مطرح ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص389، 402، 409</ref>. | بخش ششم به نمونههایی از نثر خانلری اختصاص یافته است. نخست مقالات اجتماعی مانند چگونه میتوان ایرانی بود و نامه از آثاری است که در این بخش آمده <ref> ر.ک: همان، ص 361-388</ref>، سپس مقالات ادبی مانند سخنی چند درباره ادبیات امروز، طنز و مزاح در شعر حافظ و شرافت ادبی مطرح ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص389، 402، 409</ref>. | ||
بخش هفتم خاطرات ادبی است که در آن به شرح خاطرات خانلری از دوستان و همکاران ادبیاش از جمله صادق هدایت<ref> ر.ک: همان، ص417، 419</ref>، بزرگ علوی<ref>ر.ک: همان، ص444</ref>و مجتبی مینوی<ref>ر.ک: همان، ص464</ref>پرداخته شده و متضمن بیان شخصیت، افکار و شیوه ادبی آنان است. | بخش هفتم خاطرات ادبی است که در آن به شرح خاطرات [[خانلری، پرویز|خانلری]] از دوستان و همکاران ادبیاش از جمله صادق هدایت<ref> ر.ک: همان، ص417، 419</ref>، بزرگ علوی<ref>ر.ک: همان، ص444</ref>و مجتبی مینوی<ref>ر.ک: همان، ص464</ref>پرداخته شده و متضمن بیان شخصیت، افکار و شیوه ادبی آنان است. | ||
بخش هشتم با عنوان خانلری و ترجمه این بخش به معرفی ریلکه، شاعر آلمانی و ترجمه یکی از آثار او توسط خانلری میپردازد<ref> ر.ک: همان، ص471- 494</ref>. | بخش هشتم با عنوان [[خانلری، پرویز|خانلری]] و ترجمه این بخش به معرفی ریلکه، شاعر آلمانی و ترجمه یکی از آثار او توسط خانلری میپردازد<ref> ر.ک: همان، ص471- 494</ref>. | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ ۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۲
| احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | رستگار فسایی، منصور (نويسنده) |
| ناشر | طرح نو |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1379ش |
| چاپ | 1 |
| موضوع | خانلری ، پرویز ، 1292 - 1369. - نقد و تفسیر - ادبیات فارسی - قرن 14 - تاریخ و نقد |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
احوال و آثار دکتر پرویز ناتل خانلری، اثر منصور رستگار فسایی (متولد۱۳۱۷ش)، پژوهشگر، نویسنده و شاعر، کتابی است در شرح احوال شخصی، ویژگیهای فکری، و مجموعه آثار علمی، ادبی و فرهنگی دکتر پرویز ناتل خانلری یکی از محققان و نویسندگان برجسته فرهنگ ایران است.
ساختار کتاب
کتاب شامل یک مقدمه، هشت بخش اصلی است که به ترتیب به احوال شخصی، کارهای ادبی، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، مشاغل و مناصب، نمونههایی از آثار منظوم و منثور، خاطرات ادبی و خانلری و ترجمه اختصاص دارد.
گزارش محتوا
در مقدمه کتاب مطالبی مختصر پیرامون ناتل خانلری و کتاب حاضر ذکر شده است[۱].
بخش اول به احوال شخصی خانلری اختصاص یافته است. مطالب این بخش با شرح حال پدر خانلری میرزا ابوالحسنخان، ملقب به اعتصامالملک[۲] و مادر خانلری آغاز میشود[۳] سپس به زادگاه تولد او در اسفند ۱۲۹۲ش در تهران و دوران کودکی او اشاره شده است[۴]. در ادامه به تحصیلات خانلری پرداخته شده است. گفته شده است که وی تحصیلات خود را در مدرسه دارالفنون و سپس در رشته ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد و در سال ۱۳۲2ش رساله دکتری خود با عنوان «چگونگی تحول اوزان غزل و تحقیق انتقادی در عروض و قافیه» را دفاع کرد[۵]. ازدواج خانلری در سال ۱۳۲۰ با دکتر زهرا کیا، نوه شیخ فضلالله نوری، و فرزندان او از دیگر مطالب ذکر شده است [۶].
نویسنده همچنین به فعالیتهای علمی و ادبی خانلری در دانشگاه تهران و خارج از ایران پرداخته [۷] و ضمن اشاره به روحیات شخصی و خصوصیات اخلاقی و هنری او و... در مورد سفرهای او سخن گفته است[۸]در این بخش همچنین به دوستان و معاشران خانلری پرداخته شده و رابطه عاطفی و دوستانه او با شخصیتهایی چون صادق هدایت، مسعود فرزاد، بزرگ علوی و مجتبی مینوی و برخی دیگر از رجال علم و ادب شرح داده شده است[۹]. در پایان به بیماری و درگذشت او و اشعاری که در سوگ او سروده شده اشاره شده[۱۰]و از ویژگیها و اوصاف او از زبان برخی از شخصیتهای علمی به میان آمده است [۱۱].
بخش دوم درباره کارهای ادبی خانلری است که شامل بررسی نثر و شعر، ترجمهها و تحقیقات او است. نویسنده ضمن اشاره به سخنان شخصیتهای علمی و ادبی پیرامون نثر خانلری و خصوصیات آن گفته شده است [۱۲]. در زمینه ترجمه، از تسلط او به زبان و ترجمه داستانهای کوتاهی از فرانسوی اشاره شده است [۱۳]. همچنین در حوزه شعر در مورد وی مطالبی از زبان برخی از افراد مطرح شده است. از جمله آنکه شعر او در کمال شیوایی و زیبایی دانسته شده است و به کمگویی و گزیده گویی در شعر توصیف شده است . طبع شعر و جایگاه او در شعر معاصر[۱۴] به همراه اشعار و قطعات شعری او و... از دیگر مطالب مطرح شده در این بخش است[۱۵].
همچنین درباره تحقیقات او، از تحقیق در عروض فارسی و پژوهشهای زبانشناسی و دستور زبان فارسی سخن به میان آمده است[۱۶]. مهمترین تحقیق خانلری، «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» دانسته شده است که هدف آن ثبت ریشه لغات و معنی آنها در طول تاریخ و تحول معنایی کلمات بوده است نویسنده به تفصیل پیرامون این کتاب سخن گفته است[۱۷]. در ادامه به کار تصحیح دیوان حافظ توسط وی بر مبنای چهار نسخه قدیمی و چند نسخه معاصر و روش او اشاره شده است[۱۸]. سالنامه انتشار تالیفات و تصنیفات خانلری، تصنیفات، تالیفات، ترجمهها و مقالات او از دیگر مطالب این بخش است [۱۹].
بخش سوم به فعالیتهای ادبی-فرهنگی و اجتماعی خانلری اختصاص یافته است. نویسنده به فعالیتهای او به عنوان مدیر و سپس سرپرست مجله ادبی سخن، که بیش از سی سال در این مجله فعالیت داشت و مقالات ادبی و اجتماعی فراوانی در آن منتشر کرد و همچنین انتشار مجله علمی سخن افزون بر مجله ادبی اشاره کرده است[۲۰]. در ادامه به دیگر فعالیتهای او شامل تأسیس انتشارات سخن، ایجاد انجمن دوستداران سخن، بنیاد فرهنگ ایران [۲۱]و انتشار مجموعه شاهکارهای ادبیات فارسی [۲۲]تاسیس سپاه دانش ، بار آموزی استادان زبان فارسی داشگاه هند و... اشاره شده است[۲۳].
بخش چهارم به مشاغل و مناصب این بخش به سوابق سیاسی و اجتماعی خانلری اختصاص دارد. در این بخش به مناصب وی مانند استانداری، سناتوری، معاونت وزارت کشور و وزارت فرهنگ اشاره شده[۲۴]سپس از مشاغل عمده فرهنگی و غیر فرهنگی وی نیز سخن به میان آمده است[۲۵].
بخش پنجم درباره سرودههای خانلری است که در آن نمونههایی از آثار منظوم وی از جمله «فردوسی»، «ملال» و «ماه در مرداب» است[۲۶].
بخش ششم به نمونههایی از نثر خانلری اختصاص یافته است. نخست مقالات اجتماعی مانند چگونه میتوان ایرانی بود و نامه از آثاری است که در این بخش آمده [۲۷]، سپس مقالات ادبی مانند سخنی چند درباره ادبیات امروز، طنز و مزاح در شعر حافظ و شرافت ادبی مطرح ذکر شده است[۲۸].
بخش هفتم خاطرات ادبی است که در آن به شرح خاطرات خانلری از دوستان و همکاران ادبیاش از جمله صادق هدایت[۲۹]، بزرگ علوی[۳۰]و مجتبی مینوی[۳۱]پرداخته شده و متضمن بیان شخصیت، افکار و شیوه ادبی آنان است.
بخش هشتم با عنوان خانلری و ترجمه این بخش به معرفی ریلکه، شاعر آلمانی و ترجمه یکی از آثار او توسط خانلری میپردازد[۳۲].
پانویس
- ↑ ر.ک: مقدمه، ص9- 11
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص15
- ↑ ر.ک: همان، ص16
- ↑ ر.ک: همان، ص17
- ↑ ر.ک: همان، ص18- 21
- ↑ ر.ک: همان، ص22
- ↑ ر.ک: همان، ص23
- ↑ ر.ک: همان، ص24- 39
- ↑ ر.ک: همان، ص41- 70
- ↑ ر.ک: همان، ص70- 84
- ↑ ر.ک: همان، ص84- 91
- ↑ ر.ک: همان، ص 93- 102
- ↑ ر.ک: همان، ص102- 106
- ↑ ر.ک: همان، ص106- 119
- ↑ ر.ک: همان، ص119- 147
- ↑ ر.ک: همان، ص154- 169
- ↑ ر.ک: همان، ص 169- 195
- ↑ ر.ک: همان، ص195- 210
- ↑ ر.ک: همان، ص210- 224
- ↑ ر.ک: همان، ص225- 243
- ↑ ر.ک: همان، ص243- 252
- ↑ ر.ک: همان، ص 252- 263
- ↑ ر.ک: همان، ص 277- 292
- ↑ ر.ک: همان، ص293- 336
- ↑ ر.ک: همان، ص336- 347
- ↑ ر.ک: همان، ص349- 359
- ↑ ر.ک: همان، ص 361-388
- ↑ ر.ک: همان، ص389، 402، 409
- ↑ ر.ک: همان، ص417، 419
- ↑ ر.ک: همان، ص444
- ↑ ر.ک: همان، ص464
- ↑ ر.ک: همان، ص471- 494
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.