فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی: تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان = محمد بن مرتضی فیض کاشانی

| تصویر = NUR00464.jpg

| اندازه تصویر =

| توضیح تصویر = مرقد فیض کاشانی در کاشان

| نام کامل = محمد بن مرتضی بن محمود فیض کاشانی

| نام‌های دیگر = ملامحسن فیض، فیض کاشانی

| لقب =

| تخلص = فیض

| نسب =

| نام پدر = رضی‌الدین شاه مرتضی

| ولادت = ۱۴ صفر ۱۰۰۷ قمری (۹۷۷ شمسی)

| محل تولد = کاشان

| کشور تولد = ایران

| محل زندگی = کاشان، اصفهان، شیراز، قم (کهک)

| طول عمر = ۸۴ سال

| نام همسر = دختر ملاصدرا

| فرزندان = [[علم‌الهدی، محمد بن محسن|محمد بن محسن (علم‌الهدی)]]

| خویشاوندان = ملاصدرا (پدرزن و استاد)

| دین = اسلام

| مذهب = شیعه دوازده امامی (اخباری)

| پیشه = محدث، مفسر، فقیه، حکیم، عارف، شاعر

| درجه علمی =

| دانشگاه =

| حوزه = حوزه علمیه کاشان

| علایق پژوهشی = حدیث، تفسیر قرآن، فقه، حکمت، عرفان، شعر

| منصب =

| پس از =

| پیش از =

| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] | [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]] | [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] | [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکی]] | [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]]}}

| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]] | [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] | [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|نعمت‌الله جزایری]] | علم‌الهدی (فرزند)}}

| اجازه اجتهاد از =

| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تفسير الصافي]] | [[الوافي]] | [[المحجة البيضاء في تهذيب الإحياء]] | [[مفاتيح الشرائع (تحقیق رجایی)|مفاتيح الشرائع]] | [[علم اليقين في أصول‌الدين]] | [[عين اليقين]] | [[الأصفى في تفسير القرآن]] | [[الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحكام]] | [[نوادر الأخبار]] | [[ديوان فیض کاشانی]]}}

| سبک نوشتاری =

| وبگاه =

| امضا =

| کد مؤلف = AUTHORCODE00464AUTHORCODE

}}

{{کاربردهای دیگر|کاشانی (ابهام‌زدایی)}}

{{کاربردهای دیگر|فیض کاشانی (ابهام‌زدایی)}}

'''محمّد بن مرتضى فیض کاشانی''' (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضی‌الدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]]، [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]، [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکی]] و [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]] بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرزاق لاهیجی]] به کهک قم نزد [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامع‌ترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجسته‌ای چون [[مجلسی، محمدباقر|محمدباقر مجلسی]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] و [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|نعمت‌الله جزایری]] را تربیت کرد. فیض سرانجام در ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ق در ۸۴ سالگی در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در زمان حیاتش زمین آن را خریداری و وقف کرده بود، به خاک سپرده شد.

ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زین‌الدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرّزاق لاهیجى]] نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله‌ آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فیض، معین‌الدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضل‌الله، ملا محمدباقر مجلسى، [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|سید نعمت‌الله جزایرى]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضى سعید قمى]]، ملا محمدصادق خضرى، شمس‌الدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.  

 

[[علم اليقين في أصول‌الدين]]  

[[نوادر الأخبار فيما يتعلق بأصول‌الدين]]  

 

[[الوافي]]

 

[[فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی؛ به انضمام پژوهشی در کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی آثار او]]