۱۵۲٬۹۸۹
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید محمدمهدی بحرالعلوم | |||
| تصویر = NUR00101.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = بحرالعلوم، محمدمهدی بن مرتضی | |||
| | | نام کامل = سید محمدمهدی بن مرتضی بن محمد بروجردی طباطبایی | ||
| | | نامهای دیگر = علامه بحرالعلوم، سید مهدی بحرالعلوم | ||
| | | لقب = بحرالعلوم | ||
| تخلص = | |||
| نسب = طباطبایی | |||
| نام پدر = سید مرتضی | |||
| ولادت = شب جمعه شوال ۱۱۵۵ قمری (۱۱۲۱ شمسی / ۱۷۴۲ میلادی) | |||
| محل تولد = کربلا | |||
| کشور تولد = عراق | |||
| محل زندگی = کربلا، نجف، مشهد، مکه | |||
| رحلت = ۱۲۱۲ قمری (۱۱۷۷ شمسی / ۱۷۹۷ میلادی) | |||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = مسجد طوسی، نجف اشرف (نزدیک آرامگاه شیخ طوسی) | ||
| | | طول عمر = ۵۷ سال | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
| | | خویشاوندان = [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]] (جد)، [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]] (دایی) | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = شیعه دوازده امامی | ||
| | | پیشه = فقیه، اصولی، محدث، متکلم، مفسر، ادیب، رجالی | ||
| | | درجه علمی = مجتهد | ||
| | | دانشگاه = | ||
| | | حوزه = حوزه علمیه نجف اشرف | ||
| | | علایق پژوهشی = فقه، اصول، حدیث، کلام، تفسیر، رجال، ادبیات عرب | ||
|اساتید | | منصب = مرجع عام شیعیان (ریاست عامه) | ||
| | | پس از = | ||
| | | پیش از = | ||
| | | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|وحید بهبهانی]] | شیخ یوسف بحرانی (صاحب حدائق) | شیخ مهدی بن محمد فتونى عاملى | شیخ محمدتقى دورقى | شیخ محمدباقر هزار جریبى | میرزا مهدی شهید خراسانی (فلسفه)}} | ||
| | | مشایخ = | ||
[[ | | معاصرین = | ||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[کاشفالغطاء، جعفر بن خضر|شیخ جعفر کاشفالغطاء]] | [[حسینی عاملی، محمدجواد بن محمد|سید محمدجواد عاملی (صاحب مفتاح الکرامة)]] | [[مازندرانی حائری، محمد بن اسماعیل|شیخ ابوعلی حائری (صاحب منتهی المقال)]] | [[نراقی، احمد بن محمدمهدی|ملا احمد نراقی]] | [[طباطبایی، سید محمد بن علی|سید محمد مجاهد طباطبایی]] | [[شفتى، سید محمدباقر|سید محمدباقر شفتی (حجتالاسلام)]]}} | |||
[[ | | اجازه اجتهاد از = | ||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[الدرة النجفیة]] (منظومه فقهی) | [[الفوائد الرجالیة]] | [[المصابیح]] (در فقه) | [[تحفة الکرام في تاریخ مکه و البیت الحرام]] | [[مشکاة الهدایة]] | دیوان شعر (بیش از ۱۰۰۰ بیت)}} | |||
| | | سبک نوشتاری = | ||
|کد مؤلف | | وبگاه = | ||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE00101AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|طباطبایی ( | {{کاربردهای دیگر|طباطبایی (ابهامزدایی)}} | ||
{{کاربردهای دیگر|بحرالعلوم ( | {{کاربردهای دیگر|بحرالعلوم (ابهامزدایی)}} | ||
'''سيد محمّدمهدى بن مرتضى بن محمد بروجردى طباطبايى''' ( | '''سيد محمّدمهدى بن مرتضى بن محمد بروجردى طباطبايى''' (۱۱۵۵-۱۲۱۲ق)، مشهور به علامه بحرالعلوم، از مشاهیر علماى امامیه در قرن دوازدهم و سیزدهم هجری و از نوادر روزگار در فقه، اصول، حدیث، کلام، تفسیر، رجال و ادبیات عرب بود. وی در کربلا در خانوادهای علمی دیده به جهان گشود و نسبش از سادات طباطبایی به [[امام حسن علیهالسلام|امام مجتبی(ع)]] میرسید. تحصیلات را در زادگاهش نزد پدر و [[بحرانی، یوسف بن احمد|شیخ یوسف بحرانی]] (صاحب حدائق) آغاز کرد، سپس به نجف رفت و از محضر شیخ مهدی فتونى عاملى و دیگران بهره برد. آنگاه به کربلا بازگشت و به حوزه درس [[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|وحید بهبهانی]] پیوست. پس از تعطیلی درس استاد بهدلیل کهولت سن، به توصیه او به نجف بازگشت و حوزه درسى تشکیل داد و شاگردان بسیاری تربیت کرد که هر یک از چهرههای ماندگار عالم تشیع شدند. در سال ۱۱۸۶ق به مشهد سفر کرد و هفت سال در آنجا اقامت گزید و در این مدت نزد میرزا مهدی شهید خراسانی به فراگیری فلسفه پرداخت و این حکیم او را به سبب مقام شامخ علمیاش «بحرالعلوم» خواند؛ لقبی که پیش از آن به کسی اطلاق نشده بود و بعدها عنوان خاندان وى شد. در سال ۱۱۹۳ق به حج رفت و در حجاز به تدریس فقه مذاهب اربعه پرداخت و مناظره کلامی او با دانشمندان یهود در منطقه ذوالکفل باعث گرویدن گروه بسیاری به اسلام شد. علامه بحرالعلوم در دوران ریاست عامه خود، ضمن تدریس و تألیف، به امور مردم رسیدگی میکرد و به دلیل تقوا و همت بلندش مورد احترام همگان بود. خبر تشرف او به حضور امام دوازدهم(عج) به حد تواتر رسیده و هیچ یک از دانشمندان معاصر یا متأخر او آن را انکار نکردهاند. از آثار او میتوان به «الدرة النجفیة» (منظومهای در فقه)، «الفوائد الرجالیة»، «المصابیح» (در فقه)، «تحفة الکرام في تاریخ مکه»، «مشکاة الهدایة» و دیوان شعر (بیش از ۱۰۰۰ بیت) اشاره کرد. او سرانجام در سال ۱۲۱۲ق در ۵۷ سالگی درگذشت و در مسجد طوسی نجف در نزدیک آرامگاه [[طوسی، محمد بن حسن|شیخ طوسی]] به خاک سپرده شد. | ||
== ولادت == | == ولادت == | ||
در سال | سید محمدمهدی بن مرتضی طباطبایی در شب جمعه، ماه شوال المکرم سال 1155ق (و به قولى در 1154ق) برابر با 1121ش. در كربلا متولد شد. اصلشان از بروجرد بودهاند. | ||
پدر و اجداد او از دانشمندان سرشناس بودند و با بعضى از خاندانهاى علمى شيعه، از جمله خاندان مجلسى، خويشاوندى سببى يا نسبى داشتند و به دليل همين پيوند خانوادگى، بحر العلوم از [[مجلسی، محمدتقی|مجلسى اول]] به عنوان جد و از [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|مجلسى دوم]] به عنوان دايى ياد مىكند.<ref>قمى، ج 2، ص62</ref> | پدر و اجداد او از دانشمندان سرشناس بودند و با بعضى از خاندانهاى علمى شيعه، از جمله خاندان مجلسى، خويشاوندى سببى يا نسبى داشتند و به دليل همين پيوند خانوادگى، بحر العلوم از [[مجلسی، محمدتقی|مجلسى اول]] به عنوان جد و از [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|مجلسى دوم]] به عنوان دايى ياد مىكند.<ref>قمى، ج 2، ص62</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
==تحصیلات== | ==تحصیلات== | ||
بحر العلوم تحصيلات خود را در زادگاهش نزد پدر و شيخ يوسف بحرانى (صاحب [[الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة|حدائق]]) آغاز كرد، و بعد به نجف رفت و نزد شيخ مهدى بن محمد فتونى عاملى و شيخ محمدتقى دورقى و شيخ محمدباقرهزار جريبى به كسب علم پرداخت. سپس به كربلا بازگشت و به حوزۀ درس [[ | بحر العلوم تحصيلات خود را در زادگاهش نزد پدر و شيخ يوسف بحرانى (صاحب [[الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة|حدائق]]) آغاز كرد، و بعد به نجف رفت و نزد شيخ مهدى بن محمد فتونى عاملى و شيخ محمدتقى دورقى و شيخ محمدباقرهزار جريبى به كسب علم پرداخت. سپس به كربلا بازگشت و به حوزۀ درس [[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|وحيد بهبهانى]] ([[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|بهبهانى، آقا محمدباقر]]) پيوست.<ref>بحرالعلوم، 1363 ش، ج 1، مقدمه، ص66، مدرس تبريزى، ج 1، ص234، حبيبآبادى، ج 2، ص416</ref> | ||
==بازگشت به نجف== | ==بازگشت به نجف== | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۳: | ||
تقواى بحرالعلوم، ضمن اجتناب از هر گونه سختگيرى در امور جارى زندگى، و نيز سخاوت و همت بلند او زبانزد همگان بود، چندان كه برخى به گرايشهاى عرفانى در وى معتقد شدهاند. | تقواى بحرالعلوم، ضمن اجتناب از هر گونه سختگيرى در امور جارى زندگى، و نيز سخاوت و همت بلند او زبانزد همگان بود، چندان كه برخى به گرايشهاى عرفانى در وى معتقد شدهاند. | ||
به هر حال تأثير اين گرايش را در دست پروردگان و برخى از علماى پس از او نمىتوان انكار كرد. همۀ معاصران بحر العلوم به مقام علم و تقواى او اذعان كردهاند. حتى استاد او، [[ | به هر حال تأثير اين گرايش را در دست پروردگان و برخى از علماى پس از او نمىتوان انكار كرد. همۀ معاصران بحر العلوم به مقام علم و تقواى او اذعان كردهاند. حتى استاد او، [[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|وحيد بهبهانى]]، در سالهاى پايانى عمر، چون زوال ملكۀ اجتهاد را در خود احتمال مىداد، در مسائل فقهى از او نظرخواهى مىكرد.<ref>حبيبآبادى، ج 2، ص416</ref> | ||
خبر تشرف وى به حضور امام دوازدهم عجل اللّه تعالى فرجه به حد تواتر رسيده است و اصل اين تشرف را هيچ يك از دانشمندان معاصر يا متأخر از او، انكار نكردهاند. | خبر تشرف وى به حضور امام دوازدهم عجل اللّه تعالى فرجه به حد تواتر رسيده است و اصل اين تشرف را هيچ يك از دانشمندان معاصر يا متأخر از او، انكار نكردهاند. | ||
[[میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن|ميرزاى قمى]]، مؤلف [[قوانين الأصول (طبع قديم)|قوانين الأصول]]، كه خود در ایران مرجعيّت داشت و مانند بحر العلوم از شاگردان برجستۀ [[ | [[میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن|ميرزاى قمى]]، مؤلف [[قوانين الأصول (طبع قديم)|قوانين الأصول]]، كه خود در ایران مرجعيّت داشت و مانند بحر العلوم از شاگردان برجستۀ [[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|وحيد بهبهانى]] بود، در سفرى به عراق به ديدار سيّد بحر العلوم رفت و پس از خلوت شدن مجلس، ضمن اشاره به مقام معنوى او و تشرّف به ديدار امام عصر عجل اللّه تعالى فرجه از وى خواست نكاتى را از آنچه ديده است باز گويد. بحر العلوم خواستۀ او را فقط به طور سر بسته اجابت كرد و رشتۀ سخن را تغيير داد. | ||
نورى<ref>1321، ج 3، ص383</ref> بحر العلوم را از اين جهت فقط همرديف [[ابن طاووس، علی بن موسی|سيّد بن طاوس]] دانسته است. با اين همه وقتى كه از وى دربارۀ امكان ملاقات با حضرت حجّت عجل اللّه تعالى فرجه در دوران غيبت سؤال شد، پاسخ داد كه در احاديث شيعه رواياتى مبنى بر تكذيب مدّعيان رؤيت وارد شده است.<ref>نورى، 1403، ص236، نيز غيبت</ref> | نورى<ref>1321، ج 3، ص383</ref> بحر العلوم را از اين جهت فقط همرديف [[ابن طاووس، علی بن موسی|سيّد بن طاوس]] دانسته است. با اين همه وقتى كه از وى دربارۀ امكان ملاقات با حضرت حجّت عجل اللّه تعالى فرجه در دوران غيبت سؤال شد، پاسخ داد كه در احاديث شيعه رواياتى مبنى بر تكذيب مدّعيان رؤيت وارد شده است.<ref>نورى، 1403، ص236، نيز غيبت</ref> | ||
| خط ۹۵: | خط ۹۵: | ||
بحر العلوم به عربى شعر مىسرود و از جملۀ آثار او منظومهاى است در رثاى امام حسین عليه السّلام، كه به اقتضاى دوازده بند محتشم سروده است.<ref>بحرالعلوم، 1408، ص207 - 216</ref> علاوه بر اين، عالمان دينى را نيز به آگاهى از فنون ادب تشويق مىكرد و شاعران مذهبى را محترم مىشمرد. تقدير و تكريم او از شيخ كاظم ازرى، مرثيه سراى برجستۀ عراقى، معروف است.<ref>امين، ج 9، ص11</ref> | بحر العلوم به عربى شعر مىسرود و از جملۀ آثار او منظومهاى است در رثاى امام حسین عليه السّلام، كه به اقتضاى دوازده بند محتشم سروده است.<ref>بحرالعلوم، 1408، ص207 - 216</ref> علاوه بر اين، عالمان دينى را نيز به آگاهى از فنون ادب تشويق مىكرد و شاعران مذهبى را محترم مىشمرد. تقدير و تكريم او از شيخ كاظم ازرى، مرثيه سراى برجستۀ عراقى، معروف است.<ref>امين، ج 9، ص11</ref> | ||
== | ==آثار == | ||
بحر العلوم به رغم دانش فراوان، چندان توفيق تأليف نيافت. سبب عمدۀ اين امر را احتياط و دقت بيش از حدّ او در نوشتن ذكر كردهاند. آثار چندى از او بر جاى مانده كه برخى از آنها عبارتند از: | بحر العلوم به رغم دانش فراوان، چندان توفيق تأليف نيافت. سبب عمدۀ اين امر را احتياط و دقت بيش از حدّ او در نوشتن ذكر كردهاند. آثار چندى از او بر جاى مانده كه برخى از آنها عبارتند از: | ||
| خط ۱۱۰: | خط ۱۱۰: | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
بحر العلوم در سال 1212ق، برابر با 1177ش در 57 سالگى، درگذشت و نزدیک آرامگاه [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] در مسجد طوسی نجف به خاک سپرده شد.<ref>امين، ج 10، ص158، قمى، همانجا، حبيبآبادى، ج 2، ص426</ref> | |||
بحر العلوم در سال | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۱۶۶: | خط ۱۶۵: | ||
[[تحفة الملوك في السير و السلوك]] | [[تحفة الملوك في السير و السلوك]] | ||
[[ | [[مناظره بحرالعلوم سید محمدمهدی بروجردی طباطبایی با یهودیان ذوالکفل]] | ||
[[تحفة | [[تحفة الكرام في تاريخ مكة و بيتالله الحرام]] | ||
[[مصابیح الأحکام]] | [[مصابیح الأحکام]] | ||