۱۵۲٬۹۳۸
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'هاي' به 'های') برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = عباس اقبال آشتیانی | |||
| تصویر = NUR05126.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = عباس اقبال آشتیانی | ||
| | | نامهای دیگر = | ||
| | | لقب = | ||
| | | تخلص = | ||
|نام | | نسب = | ||
| | | نام پدر = محمدعلی | ||
| | | ولادت = ۱۲۷۷ش | ||
| | | محل تولد = آشتیان | ||
| | | کشور تولد = ایران | ||
| | | محل زندگی = تهران، پاریس، آنکارا، رم | ||
| | | رحلت = ۱۳۳۴ش | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = حرم حضرت عبدالعظیم(ع)، رواق ابوالفتوح رازی (تهران) | ||
| | | طول عمر = ۵۷ سال | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
| | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = | ||
| | | مذهب = | ||
| | | پیشه = مورخ، محقق، ادیب، استاد دانشگاه، ناشر | ||
| | | منصب = عضو پیوسته فرهنگستان ایران، نماینده فرهنگی ایران در ترکیه و ایتالیا | ||
| | | پس از = | ||
|کد مؤلف | | پیش از = | ||
| اساتید = | |||
|} | | مشایخ = | ||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| درجه علمی = لیسانس زبان و ادبیات از دانشگاه سوربن پاریس | |||
| دانشگاه = دارالفنون، دانشگاه تهران | |||
| حوزه = | |||
| علایق پژوهشی = تاریخ ایران (به ویژه دوره مغول)، تصحیح متون کهن، جغرافیای تاریخی | |||
| سبک نوشتاری = ساده، دقیق و مبتنی بر قواعد زبان فارسی | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تاریخ مغول: از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیموری]] | [[تاریخ ایران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاریه]] | [[خاندان نوبختی]] | [[تاریخ طبرستان (تصحیح)]] | [[لغت فرس (تصحیح)]] | [[مجلّه یادگار (بنیانگذار و سردبیر)]]}} | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE05126AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|اقبال (ابهامزدایی)}} | |||
'''عباس اقبال آشتيانى''' | '''عباس اقبال آشتيانى''' (۱۲۷۷-۱۳۳۴ش)، مورخ، محقق و استاد برجسته تاریخ ایران. وی که در خانوادهای تهیدست در آشتیان به دنیا آمد، با پشتکار و علاقه فراوان به تحصیل پرداخت و پس از تدریس در دارالفنون و دارالمعلمین، برای ادامه تحصیل به پاریس رفت. اقبال پس از بازگشت، به استادی دانشگاه تهران و عضویت پیوسته فرهنگستان ایران رسید و با انتشار مجله معتبر «یادگار» (۱۳۲۳-۱۳۲۸) و نیز تألیف و تصحیح دهها اثر، نقش مهمی در ترویج روش تحقیق علمی و احیای متون تاریخی ایران ایفا کرد. مهمترین اثر تألیفی او «[[تاریخ مغول: از حمله چنگیز تا تشکیل دولت تیموری|تاریخ مغول]]» است که به عنوان کاملترین تاریخ این دوره به فارسی شناخته میشود. تصحیح متون مهمی چون «[[تاریخ طبرستان (آشتيانی)|تاریخ طبرستان]]» [[ابن اسفندیار، محمد بن حسن|ابن اسفندیار]]، «[[لغت فرس]]» [[اسدی طوسی، علی بن احمد|اسدی طوسی]] و «[[شد الإزار في حط الأوزار عن زوار المزار|شدّ الإزار]]» [[جنید شیرازی، جنید بن محمود|جنید شیرازی]] نیز از دیگر خدمات ارزنده اوست. اقبال در اواخر عمر به عنوان نماینده فرهنگی ایران در ترکیه و ایتالیا خدمت کرد و سرانجام در رم درگذشت. | ||
== | == ولادت == | ||
او فرزند محمدعلى، به سال 1277ش، در یک خانواده پيشهور تهيدست و گمنام از مردم آشتيان به دنيا آمد. | |||
خانوادهاش در دوران کودکی او به تهران کوچ کردند. پدرش در این شهر حمام بیمارستان وزیری را در اجاره خود آورد و خود وی نیز به سبب تنگدستی تا ۱۴ سالگی به درودگری پرداخت و همزمان تحصیلاتش را در مکتب خانهها دنبال کرد. | |||
== | ==تحصیلات== | ||
خيلى زود وارد عرصه زندگى شد؛ هنوز كودك بود كه نزد مرد درودگرى به شاگردى مشغول كار گرديد. امّا ميل تحصيل به قدرى در او شديد بود كه با وجود سختى معيشت و نداشتن وسايل زندگى، در ضمن كار به مكتب رفت. | |||
در همین سالها شیخ مرتضی نجمآبادی که با خانواده اقبال، آشنایی و مراوده داشت، او و برادر بزرگترش را به مدرسه «شرکت گلستان» فرستاد. | |||
پس از اتمام دوره ۳ ساله این مدرسه، عباس جوان به پایمردی نجمآبادی و با مساعدت ابوالحسن فروغی، به دارالفنون راه یافت. | |||
اقبال دوره متوسطه را در دارالفنون با موفقیت طی کرد و به دلیل توانایی فراوان، معاونت کتابخانه معارف را که در همین مدرسه تأسیس گردیده بود، عهدهدار شد. | |||
او تدریس را از همین زمان در دارالفنون آغاز کرد و در ۱۲۹۷ش که دارالمعلمین مرکزی به همت میرزا ابوالحسن فروغی تأسیسشد، | |||
در آنجا درکنار کسانی مانند عبدالعظیم قریب، به تدریس فارسی، تاریخ و جغرافیا مشغول شد و همزمان در مدرسه سیاسی و مدرسه نظام به تدریس پرداخت. | |||
==نویسندگی== | ==نویسندگی== | ||
كار نويسندگى اقبال با مجلّه دانشكده آغاز شد. این مجلّه مدّت یک سال، از ارديبهشت تا اسفند 1297، به مديريت [[بهار، محمدتقی|ملك الشعراى بهار]]، در تهران منتشر مىشد و اقبال، در آن مجلّه، با بهار و مشاهير دانشمندان آن روزگار مثل رشيد ياسمى، سردار معظم خراسانى، [[نفیسی، سعید|سعيد نفيسى]] و ديگران همكارى داشت و رشته مقالاتى درباره تاريخ ادبى ایران مىنوشت. زمانى هم با برادران فروغى (محمد على و ابوالحسن)، غلامحسين رهنما و عبدالعظيم قريب، مجلّه فروغ تربيت را انتشار مىداد. | كار نويسندگى اقبال با مجلّه دانشكده آغاز شد. این مجلّه مدّت یک سال، از ارديبهشت تا اسفند 1297، به مديريت [[بهار، محمدتقی|ملك الشعراى بهار]]، در تهران منتشر مىشد و اقبال، در آن مجلّه، با بهار و مشاهير دانشمندان آن روزگار مثل رشيد ياسمى، سردار معظم خراسانى، [[نفیسی، سعید|سعيد نفيسى]] و ديگران همكارى داشت و رشته مقالاتى درباره تاريخ ادبى ایران مىنوشت. زمانى هم با برادران فروغى (محمد على و ابوالحسن)، غلامحسين رهنما و عبدالعظيم قريب، مجلّه فروغ تربيت را انتشار مىداد. | ||
==فعالیتهای علمی== | |||
== | |||
اقبال در سال 1304 به سمت منشيگرى هيئت نظامى ایران، به پاريس رفت و در آنجا، با استفاده از فرصت، به تكميل معلومات پرداخت و از دانشگاه «سوربن» ليسانس زبان و ادبيّات گرفت. وى موضوع پایاننامه تحصيلات خود را شرح احوال خاندان نوبختى قرار داد كه افراد آن، از نخستين مبلّغان مذهب تشيّع در ایران بودهاند. استادان راهنماى او در تهيّه پایاننامه تحصيلى، دانشمند و متنشناس معروف ایرانى، محمد قزوينى، و خاورشناس نامى فرانسوى لوئى ماسينيون، بودند. خلاصهاى از پایاننامه دانشگاهى اقبال به زبان فرانسه در پاريس به چاپ رسيده است. | اقبال در سال 1304 به سمت منشيگرى هيئت نظامى ایران، به پاريس رفت و در آنجا، با استفاده از فرصت، به تكميل معلومات پرداخت و از دانشگاه «سوربن» ليسانس زبان و ادبيّات گرفت. وى موضوع پایاننامه تحصيلات خود را شرح احوال خاندان نوبختى قرار داد كه افراد آن، از نخستين مبلّغان مذهب تشيّع در ایران بودهاند. استادان راهنماى او در تهيّه پایاننامه تحصيلى، دانشمند و متنشناس معروف ایرانى، محمد قزوينى، و خاورشناس نامى فرانسوى لوئى ماسينيون، بودند. خلاصهاى از پایاننامه دانشگاهى اقبال به زبان فرانسه در پاريس به چاپ رسيده است. | ||
| خط ۵۳: | خط ۷۵: | ||
اقبال در سال 1308 به ایران بازگشت. در این هنگام، اصلاحاتى در فرهنگ ایران به وجود آمده بود. وزارت فرهنگ از عباس اقبال دعوت كرد كه در تأليف کتابهاى درسى تاريخ و جغرافياى اقتصادى ایران، برای دبيرستانها و شعب علوم انسانى مدارس عاليه كه در كشور تأسيس شده بود، شركت كند. | اقبال در سال 1308 به ایران بازگشت. در این هنگام، اصلاحاتى در فرهنگ ایران به وجود آمده بود. وزارت فرهنگ از عباس اقبال دعوت كرد كه در تأليف کتابهاى درسى تاريخ و جغرافياى اقتصادى ایران، برای دبيرستانها و شعب علوم انسانى مدارس عاليه كه در كشور تأسيس شده بود، شركت كند. | ||
در اواخر سال 1313، كه نخستين سنگ بناى دانشگاه تهران نهاده شد، اقبال به سمت دانشيارى دانشكده ادبيّات دعوت شد و بعد به مقام استادى دانشگاه | === عضو شدن پیوسته در فرهنگستان ایران === | ||
در اواخر سال 1313، كه نخستين سنگ بناى دانشگاه تهران نهاده شد، اقبال به سمت دانشيارى دانشكده ادبيّات دعوت شد و بعد به مقام استادى دانشگاه رسيد و پس از تأسيس فرهنگستان ایران، به عضويت آن انتخاب گرديد. | |||
=== انتشار مجله یادگار === | |||
در شهريور سال 1323، مجلّه ادبى و تاريخى يادگار را كه در نوع خود در ادبيّات ایران كمتر نظير داشت، انتشار داد. در نوشتن این مجلّه، دانشمندان بزرگى، مانند استاد محمد قزوينى، دكتر غنى و جوانان بااستعداد ایران يار و همكار او بودند و چون این مجلّه كمك مالى از دولت دريافت نمىداشت، ناچار در نتيجه اشكالات مالى، پس از پنج سال انتشار، در خرداد 1328 تعطيل شد و اقبال، كه بسيار خسته و فرسوده شده بود، به اميد اينكه پایان عمر را به آسودگى و آرامش بگذراند، از فعاليت ادبى دست كشيد و به سمت نمايندگى دايمى فرهنگ ایران در كشورهاى تركيه و ايتاليا، ابتدا به آنكارا و بعد به روم رفت و در همان سمت و مقام بود كه در واپسين ساعات روز بيست و یکم بهمنماه 1334، در شهر رم، زندگى را بدرود گفت. | در شهريور سال 1323، مجلّه ادبى و تاريخى يادگار را كه در نوع خود در ادبيّات ایران كمتر نظير داشت، انتشار داد. در نوشتن این مجلّه، دانشمندان بزرگى، مانند استاد محمد قزوينى، دكتر غنى و جوانان بااستعداد ایران يار و همكار او بودند و چون این مجلّه كمك مالى از دولت دريافت نمىداشت، ناچار در نتيجه اشكالات مالى، پس از پنج سال انتشار، در خرداد 1328 تعطيل شد و اقبال، كه بسيار خسته و فرسوده شده بود، به اميد اينكه پایان عمر را به آسودگى و آرامش بگذراند، از فعاليت ادبى دست كشيد و به سمت نمايندگى دايمى فرهنگ ایران در كشورهاى تركيه و ايتاليا، ابتدا به آنكارا و بعد به روم رفت و در همان سمت و مقام بود كه در واپسين ساعات روز بيست و یکم بهمنماه 1334، در شهر رم، زندگى را بدرود گفت. | ||
| خط ۶۰: | خط ۸۴: | ||
اقبال، علاوه بر تاريخ مغول، کتابهاى زياد داير به تاريخ و جغرافياى ایران و جهان نوشته كه هماكنون در مدارس جزو کتابهاى درسى است. او ترجمههاى سودمند بسيار دارد و از جمله، سفرنامهها و دفتر خاطرات اروپاييانى را كه در قرن نوزدهم ميلادى به ایران سفر كردهاند، به فارسی ترجمه نموده و مقالات متعدد، در مسائل گوناگون ادبى، تاريخى و اجتماعى، در مجلّه يادگار و مجلّات ديگر پايتخت چاپ كرده است. | اقبال، علاوه بر تاريخ مغول، کتابهاى زياد داير به تاريخ و جغرافياى ایران و جهان نوشته كه هماكنون در مدارس جزو کتابهاى درسى است. او ترجمههاى سودمند بسيار دارد و از جمله، سفرنامهها و دفتر خاطرات اروپاييانى را كه در قرن نوزدهم ميلادى به ایران سفر كردهاند، به فارسی ترجمه نموده و مقالات متعدد، در مسائل گوناگون ادبى، تاريخى و اجتماعى، در مجلّه يادگار و مجلّات ديگر پايتخت چاپ كرده است. | ||
==وفات== | |||
اقبال که مدتی بود از بیماری کلیه رنج میبرد، به رغم پارهای معالجات سرانجام در ۲۱ بهمن ۱۳۳۴ در شهر رم وفات یافت. | |||
پیکر او پس از آنکه در یکی از واپسین روزهای اسفند همان سال در تهران تشییع شد، در جوار حضرت عبدالعظیم، رواق [[ابوالفتوح رازی، حسین بن علی|ابوالفتوح رازی]]، کنار آرامگاه علامه قزوینی به خاک سپرده شد. | |||
== آثار == | == آثار == | ||
# قابوس | {{ستون-شروع|2}} | ||
# قابوس وشمگیر زيارى. | |||
# شرح حال عبدالله بن مقفّع فارسی. | # شرح حال عبدالله بن مقفّع فارسی. | ||
# ترجمه يادداشتهاى ژنرال ترهزل فرستاده ناپلئون به سمت هند. | # ترجمه يادداشتهاى ژنرال ترهزل فرستاده ناپلئون به سمت هند. | ||
| خط ۹۳: | خط ۱۲۴: | ||
#تصحيح انيس العشاق، تأليف شرفالدين رامى. | #تصحيح انيس العشاق، تأليف شرفالدين رامى. | ||
#ترجمه سه سال در دربار ایران، تأليف دكتر فوريه. | #ترجمه سه سال در دربار ایران، تأليف دكتر فوريه. | ||
#تصحيح تاريخ نو، تأليف | #تصحيح تاريخ نو، تأليف جهانگیر ميرزا. | ||
#تصحيح شدّ الازار في حط الاوزار عن زوار المزار، با مشاركت محمد قزوينى، تأليف معينالدين ابوالقاسم جنيد شيرازى. | #تصحيح شدّ الازار في حط الاوزار عن زوار المزار، با مشاركت محمد قزوينى، تأليف معينالدين ابوالقاسم جنيد شيرازى. | ||
#تصحيح سمط العلى لمحضرة العليا، تحت نظر محمد قزوينى، تأليف ناصرالدين منشى کرمانى. | #تصحيح سمط العلى لمحضرة العليا، تحت نظر محمد قزوينى، تأليف ناصرالدين منشى کرمانى. | ||
| خط ۱۰۴: | خط ۱۳۵: | ||
#تصحيح شرح قصيده عينيّه [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سينا]] در احوال نفس (مندرج در شماره 4 سال اوّل مجلّه دانشكده ادبيات). | #تصحيح شرح قصيده عينيّه [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سينا]] در احوال نفس (مندرج در شماره 4 سال اوّل مجلّه دانشكده ادبيات). | ||
#تصحيح ذيل بر سيرالعباد سنائى از حكيم اوحدالدين طبيب رازى (مندرج در شماره 3 سال دوّم مجلّه دانشكده ادبيات). | #تصحيح ذيل بر سيرالعباد سنائى از حكيم اوحدالدين طبيب رازى (مندرج در شماره 3 سال دوّم مجلّه دانشكده ادبيات). | ||
{{پایان}} | |||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
از صبا تا نيما، ج3، ص: 85- 89 | #ر.ک.از صبا تا نيما، ج3، ص: 85- 89 | ||
#ر.ک.دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، برگرفته از مقاله «اقبال آشتیانی»، ج۹، ص۳۷۱۴ | |||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
[[السیره الفلسفیه]] | |||
[[ | [[السیرة الفلسفیة و پارهایی از دو اثر دیگر (به همراه مدخل ابوبکر رازی از دانشنامه فلسفۀ استنفورد به قلم پیتر آدامسون)]] | ||
[[بیان الأدیان]] | [[بیان الأدیان]] | ||
| خط ۱۳۶: | خط ۱۶۵: | ||
[[تاریخ نو (شامل حوادث دوره قاجاریه) از سال 1240 تا 1267 قمری]] | [[تاریخ نو (شامل حوادث دوره قاجاریه) از سال 1240 تا 1267 قمری]] | ||
[[سمط العلی للحضرة العليا در تاریخ قراختائیان کرمان که در فاصله ۷۱۵ - ۷۲۰ قمری نوشته شده]] | [[سمط العلی للحضرة العليا در تاریخ قراختائیان کرمان که در فاصله ۷۱۵ - ۷۲۰ قمری نوشته شده]] | ||
[[طبقات سلاطین اسلام: با جداول تاریخی و نسبهای ایشان]] | |||
[[ترجمه محاسن اصفهان]] | [[ترجمه محاسن اصفهان]] | ||
| خط ۱۴۲: | خط ۱۷۳: | ||
[[شد الإزار في حط الأوزار عن زوار المزار]] | [[شد الإزار في حط الأوزار عن زوار المزار]] | ||
[[دیوان هاتف اصفهانی]] | [[دیوان هاتف اصفهانی با مقابله نسخه تصحیح وحید دستگردی و نسخ خطی و چاپی دیگر]] | ||
[[تاريخ طبرستان]] | |||
[[تجارب السلف: در تواریخ خلفا و وزراى ایشان]] | |||
[[لغت فرس]] | |||
[[ | [[خاندان نوبختی]] | ||
[[آل نوبخت]] | [[آل نوبخت]] | ||
[[تبصرة العوام في معرفة مقالات الأنام]] | [[تبصرة العوام في معرفة مقالات الأنام]] | ||
[[مطالعاتي در باب بحرين و جزاير و سواحل خليج فارس]] | [[مطالعاتي در باب بحرين و جزاير و سواحل خليج فارس]] | ||
| خط ۱۵۷: | خط ۱۹۲: | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:ادیبان]] | |||
[[رده:استادان دانشگاه]] | |||
[[رده:مورّخان]] | |||
[[رده:نویسندگان]] | |||