معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی''' تألیف نائومی شیمیزو (پژوهشگر ژاپنی)؛ این کتاب پژوهشی است که با هدف شناخت احساسات، افکار واقعی و نحوه مواجهه مردم جوامع اسلامی با مسائل زندگی روزمره، به بررسی نظام‌مند دیدگاه‌های اخلاقی سعدی شیرازی (م ۶۹۱ ق) می‌پردازد. نویسنده که تحت تأثیر آیین اخلاقی ایرانیان پیش و پس از اسلام قرار دارد، نخست مفهوم اخلاق و حکمت اخلاقی را در فرهنگ‌های مختلف مرور کرده و سپس با ارائه تاریخچه‌ای دقیق از اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی عصر سعدی و با تأکید بر دو اثر اصلی او—بوستان و گلستان—به استخراج و تحلیل معیارهای اخلاقی مورد نظر این شاعر در قبال طبقات مختلف جامعه (پادشاهان، مأموران حکومتی، دانشمندان، عارفان و مردم عادی) اقدام نموده است. در این پژوهش بر نقش سعدی به عنوان «نصیحت‌کننده» و اهمیت پند و اندرز در آثار او تأکید ویژه شده است.

کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی نوشته نائومی شیمیزو، پژوهشی است از یک محقق ژاپنی که با رویکردی جامعه‌شناختی-اخلاقی به واکاوی آرای سعدی شیرازی می‌پردازد. نویسنده انگیزه خود از این پژوهش را شناخت عمیق‌تر افکار و احساسات واقعی مردم کشورهای اسلامی و آگاهی از مشکلات و راه‌حل‌های آنان در زندگی روزمره از طریق بررسی آثار سعدی—که به باور وی آیینه‌ای از فرهنگ اخلاقی ایران است—بیان می‌کند. شیمیزو در مقدمه پس از بررسی کلی مفهوم اخلاق در فرهنگ‌های مختلف، به تحلیل بستر تاریخی و فرهنگی عصر سعدی می‌پردازد تا زمینۀ شکل‌گیری اندیشه‌های او را روشن کند.

فصل اول کتاب به کلیات «روزگار و آثار سعدی» اختصاص دارد. در این فصل، نویسنده با مروری بر زندگی سعدی و مهم‌ترین آثار او، به ویژه بوستان و گلستان، زمینه را برای ورود به بحث اصلی فراهم می‌سازد. او بر این نکته تأکید دارد که سعدی خود را یک نصیحت‌کننده می‌دانسته و با شیوه‌های متنوعی—گاه در مقام حکیم، گاه چون پدری دلسوز و گاه به سان پیر و مرادی آگاه—به اندرزگویی می‌پرداخته است.

فصل‌های بعدی کتاب، معیارهای اخلاقی سعدی را برای طبقات مختلف جامعه به تفکیک بررسی می‌کنند. در **فصل دوم** با عنوان «اخلاق پادشاهان»، بر عدل و انصاف به عنوان مهم‌ترین وظیفه حاکمان تأکید شده و سعدی همواره حکمرانان را به رعایت این اصل برای ایجاد آرامش اجتماعی فرامی‌خواند. **فصل سوم** به «اخلاق مأموران پادشاه» می‌پردازد و انتظارات اخلاقی از کارگزاران حکومتی را تبیین می‌کند.

**فصل چهارم** با عنوان «اخلاق دانشمندان و خردمندان»، معیارهایی مانند جستجوی حکمت، تواضع و اخلاص در علم را برای این قشر برمی‌شمارد. **فصل پنجم** نیز «اخلاق عارفان و درویشان» را بررسی کرده و بر فضایلی مانند قناعت، درویشی و پرهیز از ریا تأکید می‌ورزد. سرانجام، **فصل ششم** با عنوان «اخلاق مردم»، معیارهای عمومی اخلاقی برای عموم جامعه—از قبیل احسان به دیگران، پرهیز از رذایلی چون حسد و غیبت، و اهمیت گوش سپردن به پند دیگران—را مورد تحلیل قرار می‌دهد. نویسنده در سراسر کتاب نشان می‌دهد که سعدی این معیارها را گاه از طریق حکایات گویا در بوستان و گلستان و گاه به صورت مستقیم بیان می‌کند و بسیاری از این آموزه‌ها متأثر از سنت اخلاقی پیشینیان است. این اثر با نگاهی بین‌افرهنگی، دریچه‌ای تازه برای فهم ابعاد اخلاقی اندیشه سعدی می‌گشاید.<ref>[https://literaturelib.com/books/1627 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>