فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌واله: تفاوت میان نسخه‌ها

فرهنگ نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله
فرهنگ نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم صلی الله علیه و اله
پدیدآوران	جمعی از نویسندگان (نويسنده)
ناشر	سازمان تبليغات اسلامی. پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1390ش
چاپ	1
زبان	فارسی
تعداد جلد	2
کد کنگره	/ف367 22/9 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf
	v; t; e;

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۷

فرهنگ‌نامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم(ص)، توسط گروهی از نویسندگان، به سرپرستی گروه فرهنگ‌نامه علوم انسانی و اسلامی پژوهشکده باقرالعلوم(ع)، به نگارش درآمده است. این کتاب، یک دائرةالمعارف الفبایی جامع درباره زندگی، سیره و تاریخ پیامبر اسلام(ص) از زمان تولد تا رحلت ایشان است.

ساختار

این کتاب، به‌صورت فرهنگ‌نامه‌ای با مقالات مستقل و غیر مستقل، در دو جلد تنظیم شده است که شامل بخش‌های تاریخی به‌صورت سال‌به‌سال و همچنین مقالاتی درباره شخصیت‌ها، مکان‌ها، رویدادها و مفاهیم مرتبط با زندگی پیامبر اسلام(ص) است. در این مجموعه، سعی شده است که با تحریر بیش از 150 مدخل، زندگانی رسول خدا(ص) و تعدادی از صحابی ایشان و بخشی از حوادث صدر اسلام مورد توجه قرار گیرد^[۱].

سبک نگارش

سبک نگارش کتاب، جامع و مفصل است و تلاش دارد تا فراتر از خلاصه‌گویی صرف، به توضیحات، جزئیات و بینش‌ها بپردازد. این اثر، مبتنی بر منابع و مدارک دست اول و معتبر تاریخی است، که نشان‌دهنده رویکردی محققانه و مستند است. همچنین، هدف این فرهنگ‌نامه، ارائه مطالب به‌گونه‌ای است که برای عموم علاقه‌مندان به تاریخ اسلام قابل فهم باشد. این مجموعه، با قلمی روان و شیوا نگارش یافته است^[۲].

گزارش محتوا

مقدمه: این بخش، به اهمیت مطالعه تاریخ، به‌ویژه زندگی پیامبر اسلام(ص)، برای رشد فردی و اجتماعی اشاره می‌کند. همچنین، اشاره‌ای به مراحل تدوین کتاب، مزایای آن و گروه‌های نویسنده و ویراستارانی که در ایجاد این اثر مشارکت داشته‌اند، دارد^[۳].

از جمله مطالب این بخش عبارت است از:

«تاریخ و حضرت محمد(ص)»، که در آن، بر جایگاه رفیع و ویژگی‌های برجسته پیامبر اسلام(ص) تأکید شده است. زندگی ایشان به‌عنوان الگویی بی‌نظیر برای بشریت در زمینه‌های حکمت، اخلاق، علم، عدالت و رأفت معرفی می‌شود. پیامبر(ص) مأمور به رساندن رسالتی جهانی بوده و زندگی ایشان پر از عبرت‌ها و آموزه‌های ارزشمند است^[۴].

همچنین در این بخش، خاطرنشان شده است که: «طرح و اجرای این مجموعه، در سال 1387ش، در دستور کار بخش تاریخ قرار گرفت و بعد از مدخل‌یابی و بررسی و تنظیم آنها، در سال 1388 به‌طور رسمی آغاز و بعد از یک سال و نیم کار مستمر، در سال 1389 به پایان رسید»^[۵].

جلد نخست، به‌ترتیب الفبایی، مدخل‌های «الف» تا «سین» را در خود جای داده است و جلد دوم، مدخل‌های «ش» تا «ی» را که به‌منظور آشنایی بیشتر با کتاب، به برخی از مطالب آن، اشاره می‌شود:

«گاه‌شمار»: این بخش، توسط «زینب ابراهیمی» نگارش یافته است و مشتمل است بر:

تولد تا هجرت:
الف)- تولد و نوجوانی: در این قسمت، جزئیات ولادت پیامبر(ص) در عام‌الفیل، در هفدهم ربیع‌الاول (به قول شیعیان) یا دوازدهم ربیع‌الاول (به روایت اهل سنت) در مکه و دوران کودکی و نوجوانی ایشان تحت سرپرستی پدربزرگ و عمویش ابوطالب(ع) و... آورده شده است^[۶].

ب)- ازدواج تا بعثت: این بخش، به ازدواج پیامبر(ص) با حضرت خدیجه(س) در سن ۲۵ سالگی، پیش از بعثت و نقش خدیجه(س) در حمایت از ایشان می‌پردازد^[۷].

ج)- بعثت و دعوت پنهانی: آغاز رسالت پیامبر(ص) در سن چهل‌سالگی و دعوت پنهانی سه ساله ایشان به اسلام و همچنین اسلام آوردن حضرت خدیجه(س) و حضرت علی(ع) به‌عنوان اولین مسلمانان، در این قسمت شرح داده شده است^[۸].

د)- هجرت به حبشه به دستور پیامبر(ص): در این بخش، به آزار و اذیت مسلمانان توسط قریش و دو مرحله هجرت به حبشه که پادشاهی عادل و مسیحی داشت و به مهاجرین پناه داد و... پرداخته می‌شود^[۹].

ه)- محاصره شعب ابی‌طالب: این بخش، به محاصره اقتصادی و اجتماعی بنی‌هاشم و بنی‌عبدالمطلب توسط قریش برای مدت سه سال اشاره دارد. این دوره از سال هفتم بعثت تا سال دهم ادامه داشت. در سال دهم، حضرت خدیجه(س) وفات کرد و به فاصله یک ماه، حضرت ابوطالب(ع) نیز درگذشت؛ ازاین‌رو، سال دهم بعثت به "عام الحزن" معروف شد^[۱۰].

و)- اسلام در مدینه: در این قسمت، به دیدار گروهی از مردم یثرب از پیامبر در سال یازدهم بعثت، ایمان آوردن شش تن از خزرجیان در عقبه «منی»، دیدار مجدد دوازده تن مسلمان اوسی و خزرجی با حضرت محمد(ص) در مکه، بیعة الحرب، توطئه قریش برای قتل پیامبر و هجرت آن حضرت به یثرب پرداخته شده است^[۱۱].
پیامبر(ص) بعد از هجرت:
هجرت به مدینه: مشتمل است بر رسیدن پیامبر(ص) در روز دوشنبه 12 ربیع‌الاول به قبا، اولین نماز جمعه و خریدن زمین مسجدی که بعدها به مسجدالنبی معروف شد^[۱۲].

سال اول هجرت: در این سال، پیامبر(ص) به سامان‌دهی امور اجتماعی مدینه و تنظیم پیمانی برای ایجاد همزیستی مسالمت‌آمیز بین مهاجرین، انصار و یهودیان و عقد اخوت میان مهاجران و انصار پرداختند^[۱۳].

سال دوم هجرت: تغییر قبله مسلمانان از بیت‌المقدس به کعبه، وقوع غزوه بدر و... از مهم‌ترین حوادث این سال بود^[۱۴].

سال سوم هجرت: اخراج یهودیان بنی قینقاع، غزوه ذی‌امر، غزوه بحران، جنگ احد و... از مهم‌ترین وقایع این سال هستند^[۱۵].

نویسنده به همین ترتیب، وقایع مهم سال‌‌های مختلف را تا سال دهم هجرت دنبال کرده است.

در جلد دوم، پیرامون برخی از امکنه، همچون: «شعب ابی‌طالب»^[۱۶]، برخی از اشخاص، همچون: «صفیه بنت حیی بن اخطب»^[۱۷]، برخی از اصطلاحات، همچون: «طلقاء»^[۱۸] و.... بحث شده است.

پانویس

↑ ر.ک: مقدمه، ج1، ص8
↑ ر.ک: همان، ص7
↑ ر.ک: همان، ص5-9
↑ ر.ک: همان، ص6-7
↑ ر.ک: همان، ص8
↑ ر.ک: متن کتاب، همان، ص11-12
↑ ر.ک: همان، ص12-13
↑ ر.ک: همان، ص13-15
↑ ر.ک: همان، ص15
↑ ر.ک: همان، ص16
↑ ر.ک: همان، ص17-18
↑ ر.ک: همان، ص18
↑ ر.ک: همان، ص18-19
↑ ر.ک: همان، ص19-20
↑ ر.ک: همان، ص20-21
↑ ر.ک: همان، ج2، ص23-28
↑ ر.ک: همان، ص29-33
↑ ر.ک: همان، ص34-40

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.

وابسته‌ها

[1] ر.ک: مقدمه، ج1، ص8

[2] ر.ک: همان، ص7

[3] ر.ک: همان، ص5-9

[4] ر.ک: همان، ص6-7

[5] ر.ک: همان، ص8

[6] ر.ک: متن کتاب، همان، ص11-12

[7] ر.ک: همان، ص12-13

[8] ر.ک: همان، ص13-15

[9] ر.ک: همان، ص15

[10] ر.ک: همان، ص16

[11] ر.ک: همان، ص17-18

[12] ر.ک: همان، ص18

[13] ر.ک: همان، ص18-19

[14] ر.ک: همان، ص19-20

[15] ر.ک: همان، ص20-21

[16] ر.ک: همان، ج2، ص23-28

[17] ر.ک: همان، ص29-33

[18] ر.ک: همان، ص34-40

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

@@ خط ۵۴: / خط ۵۴: @@
 #:و)- اسلام در مدینه: در این قسمت، به دیدار گروهی از مردم یثرب از پیامبر در سال یازدهم بعثت، ایمان آوردن شش تن از خزرجیان در عقبه «منی»، دیدار مجدد دوازده تن مسلمان اوسی و خزرجی با حضرت محمد(ص) در مکه، بیعة الحرب، توطئه قریش برای قتل پیامبر و هجرت آن حضرت به یثرب پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص17-18</ref>.
 # پیامبر(ص) بعد از هجرت:
-هجرت به مدینه: مشتمل است بر رسیدن پیامبر(ص) در روز دوشنبه 12 ربیع‌الاول به قبا، اولین نماز جمعه و خریدن زمین مسجدی که بعدها به مسجدالنبی معروف شد<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.
+#:هجرت به مدینه: مشتمل است بر رسیدن پیامبر(ص) در روز دوشنبه 12 ربیع‌الاول به قبا، اولین نماز جمعه و خریدن زمین مسجدی که بعدها به مسجدالنبی معروف شد<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.
+#:سال اول هجرت: در این سال، پیامبر(ص) به سامان‌دهی امور اجتماعی مدینه و تنظیم پیمانی برای ایجاد همزیستی مسالمت‌آمیز بین مهاجرین، انصار و یهودیان و عقد اخوت میان مهاجران و انصار پرداختند<ref>ر.ک: همان، ص18-19</ref>.
-سال اول هجرت: در این سال، پیامبر(ص) به سامان‌دهی امور اجتماعی مدینه و تنظیم پیمانی برای ایجاد همزیستی مسالمت‌آمیز بین مهاجرین، انصار و یهودیان و عقد اخوت میان مهاجران و انصار پرداختند<ref>ر.ک: همان، ص18-19</ref>.
+#:سال دوم هجرت: تغییر قبله مسلمانان از بیت‌المقدس به کعبه، وقوع غزوه بدر و... از مهم‌ترین حوادث این سال بود<ref>ر.ک: همان، ص19-20</ref>.
+#:سال سوم هجرت: اخراج یهودیان بنی قینقاع، غزوه ذی‌امر، غزوه بحران، جنگ احد و... از مهم‌ترین وقایع این سال هستند<ref>ر.ک: همان، ص20-21</ref>.
-سال دوم هجرت: تغییر قبله مسلمانان از بیت‌المقدس به کعبه، وقوع غزوه بدر و... از مهم‌ترین حوادث این سال بود<ref>ر.ک: همان، ص19-20</ref>.
-سال سوم هجرت: اخراج یهودیان بنی قینقاع، غزوه ذی‌امر، غزوه بحران، جنگ احد و... از مهم‌ترین وقایع این سال هستند<ref>ر.ک: همان، ص20-21</ref>.
 نویسنده به همین ترتیب، وقایع مهم سال‌‌های مختلف را تا سال دهم هجرت دنبال کرده است.
@@ خط ۷۵: / خط ۷۳: @@
 [[رده:کتاب‌شناسی]]
+[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
-[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
+[[رده:سرگذشت‌نامه‌ها]]
+[[رده:سرگذشت‌نامه‌های فردی]]
+[[رده:سیرت نبوی]]
+[[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1404]]
 [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1404 توسط عباس مکرمی]]
 [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1404 توسط محسن عزیزی]]