گفتار حکیم (نگاهی به آثار و اندیشه‌های دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی همراه با گزیده کتاب هستی و مستی)

گفتار حکیم: نگاهی به آثار و اندیشه‌های دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی همراه با گزیدۀ کتاب «هستی و مستی»
پدیدآوران	محمدزاده، محمدجعفر (گردآورنده)
عنوان‌های دیگر	گفتار حکیم: نگاهی به آثار و اندیشه‌های دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی همراه با گزیدۀ کتاب «هستی و مستی»
ناشر	اطلاعات
مکان نشر	تهران
سال نشر	1390
شابک	‎978-964-423-831-4
موضوع	ابراهیمی دینانی، غلامحسین، 1313- - نقد و تفسیر
زبان	فارسی
تعداد جلد	1

گفتار حکیم: نگاهی به آثار و اندیشه‌های دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی همراه با گزیدۀ کتاب «هستی و مستی» به کوشش محمدجعفر محمدزاده؛ این کتاب در دو بخش اصلی تنظیم شده است: بخش نخست شامل یک کتاب‌شناسی توصیفی از آثار دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی (متولد 1313 ش)، فیلسوف معاصر ایرانی، است که به معرفی مختصر شانزده اثر فلسفی وی می‌پردازد. بخش دوم، گزیده‌ای است از کتاب «هستی و مستی» نوشته دینانی که در آن، اندیشه‌های فلسفی حکیم عمر خیام نیشابوری مورد تحلیل قرار گرفته است. کتاب حاضر با هدف آشنایی بیشتر مخاطبان با آرای دینانی و نیز بررسی رابطه فلسفه و ادبیات از منظر او، تقریری روشمند و تلخیص شده از دیدگاه‌های این استاد فلسفه درباره خیام ارائه می‌دهد.

ساختار

این کتاب در یک جلد و در دو بخش اصلی سازمان یافته است.

گزارش کتاب

کتاب گفتار حکیم: نگاهی به آثار و اندیشه‌های دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی همراه با گزیدۀ کتاب «هستی و مستی» به کوشش محمدجعفر محمدزاده، اثری است که با دو هدف اصلی تدوین شده است: نخست، معرفی منظومه فکری و آثار دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی، فیلسوف نامدار معاصر، و دوم، ارائه چکیده‌ای از دیدگاه‌های فلسفی او درباره حکیم عمر خیام نیشابوری که در کتاب «هستی و مستی» بیان شده است. در بخش اول کتاب، که یک کتاب‌شناسی توصیفی است، شانزده اثر مهم دینانی—از جمله «قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی»، «شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی»، «وجود و رابطۀ آن با ماهیت در فلسفه اسلامی» و «دفتر عقل و آیت عشق»—به طور مختصر معرفی و محتوای هر یک شرح داده شده است. این بخش به خواننده کمک می‌کند تا با دامنه وسیع مطالعات و تألیفات دینانی در حوزه فلسفه اسلامی، به ویژه حکمت مشاء و اشراق، آشنا شود. بخش دوم کتاب که اصل محتوای آن را تشکیل می‌دهد، گزیده‌ای است از کتاب «هستی و مستی» دینانی و تحلیل رابطه فلسفه و ادبیات. این بخش خود در هفت فصل سامان یافته است. نویسنده در فصل اول، خیام را نه فقط به عنوان شاعر و ریاضیدان، بلکه به عنوان فیلسوفی ژرف‌اندیش معرفی می‌کند که پرسش‌های بنیادین هستی‌شناختی درباره آغاز و انجام، زندگی و مرگ، و زمان را در رباعیات خود مطرح کرده است. در فصل دوم، به ضرورت تحقیق فلسفی درباره خیام و امتیاز روایت دینانی—که از سرچشمه‌های فلسفی مشاء و اشراق و نیز حکمت خسروانی آگاه است—پرداخته می‌شود. فصل سوم به مقایسه خیام و شمس تبریزی از منظر تحیر و پرسشگری اختصاص دارد. در فصل چهارم، نسبت اندیشه خیام با دیگر فلاسفه مانند ابن سینا بررسی شده و خیام به عنوان تالی و جانشین ابن سینا در فلسفه مشایی معرفی می‌شود. فصل پنجم، پیوند خیام با فرهنگ ایرانی و حکمت خسروانی را مورد توجه قرار می‌دهد. فصل ششم، نگاه‌های انتقادی به خیام (مانند اتهام اباحی‌گری) را بررسی کرده و پاسخ دینانی را—که این اتهامات را ناشی از عدم درک درست فلسفه خیام می‌داند—منعکس می‌سازد. سرانجام، فصل هفتم به تبیین اندیشه‌سرایی خیام و دو محور اصلی تفکر او یعنی «زمان» و «مرگ» می‌پردازد. در این فصل تأکید می‌شود که نگاه خیام به ناپایداری جهان و توصیه به اغتنام فرصت، ریشه در تأملات عمیق فلسفی درباره هستی و عدم دارد، نه باده‌گساری و لهو. این کتاب با ارائه‌ای روشن از آرای دینانی، راهی برای ورود به اندیشه‌های پیچیده خیام از مجرای فلسفه اسلامی می‌گشاید.

منابع مقاله

پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات