درة الأسلال في دولة الأتراک

درة الأسلال في دولة الأتراک
پدیدآوران	ابن حبیب حلبی، حسن بن عمر (نويسنده) امین، محمد محمد (محقق)
ناشر	دار الکتب و الوثائق القومية
مکان نشر	مصر - قاهره
سال نشر	1435ق
چاپ	1
شابک	‎978-977-18-1027-8
زبان	عربی
تعداد جلد	2
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

درة الأسلاك في دولة الأتراك، تألیف حسن بن عمر بن حسن بن حبیب حلبی (متوفی 779ق/1377م)، یکی از مشهورترین مورخان مصر و شام در قرن هشتم هجری، به بررسی جامع تاریخ سلاطین مملوک و رویدادهای مهم دوران آن‌ها در مصر و شام می‌پردازد.

انگیزه تحقیق و نشر

محقق کتاب، محمد محمد امین، به قصد خدمت کردن به محققان و پژوهشگران در حوزه تاریخ اسلام به‌طور عام و حوزه تاریخ مصر و شام در دوره سلاطین مملوک به‌طور خاص، به تحقیق و نشر این کتاب پرداخته است.

اهمیت کتاب

این اثر به دلایل متعددی از جمله مهم‌ترین آثار تاریخی در مورد دوره مملوکیان بشمار می‌رود:

1. یکی از مهم‌ترین و مشهورترین آثار ابن حبیب است که به‌طور جامع، تاریخ سلاطین مملوک را پوشش می‌دهد.
2. منبعی دست اول و موثق برای بررسی تاریخ مصر و شام در دوران مملوکیان، از سال 648ق تا 777ق، است.
3. رویکرد دقیق و روشمند نویسنده در ثبت وقایع و زندگی‌نامه‌ها، که اغلب با ارجاع مستقیم به منابع معتبر همراه است، ارزش علمی آن را دوچندان می‌کند.

ساختار

آنچه از کتاب فعلا در دسترس است، دو جلد است که وقایع و حوادث را سال‌به‌سال (هر سال در دو بخش حوادث و وفیات) عرضه کرده است. البته محقق در مقدمه خویش خاطرنشان کرده که: مؤلف در یکی از نسخه‌هایی که به خط خودش است، کتاب خود را به سه جزء تقسیم نموده (بعد از آنکه در سیاهه مخطوط آن یک جلد است)؛ به شرح زیر:

1. بخش اول، حوادث سال‌های 648 تا 714ق؛
2. بخش دوم، وقایع سال‌های 715 تا 761ق؛
3. بخش سوم، حوادث سال 762 تا 777ق. این، همان جزیی است که تذییل پسر نویسنده، ابن طاهر، به آن افزوده شده و تا سال 801ق ادامه یافته است.

سبک نگارش

سبک نگارش ابن حبیب در این کتاب دارای ویژگی‌های کلیدی زیر است:

1. ایجاز و وضوح: مطالب کتاب به شیوه‌ای ساده و روان ارائه شده‌اند که فهم آن را برای خواننده آسان می‌سازد.
2. روایت منسجم: وقایع تاریخی به‌صورتی پیوسته و منطقی روایت شده‌اند که یکپارچگی متن را حفظ می‌کند.
3. تمرکز بر واقعیات: نویسنده بر ثبت دقیق حوادث و زندگی‌نامه‌ها تأکید دارد و از تفاسیر شخصی پرهیز می‌کند.
4. جزئیات زندگی‌نامه‌ای: در کنار روایت رویدادها، جزئیات زندگی‌نامه‌ای افراد مهم نیز درج شده که غنای محتوایی کتاب را افزایش می‌دهد.
5. استناد به منابع: ابن حبیب غالباً به منابع اولیه استناد کرده و مطالب را از آن‌ها اقتباس نموده، که نشان‌دهنده روش علمی اوست.

گزارش محتوا

کتاب به‌عنوان یک سال‌نامه تاریخی مملوکیان عمل می‌کند؛ یعنی وقایع مهم را سال‌به‌سال (درحالی‌که از سال 648ق، آغاز می‌کند) عرضه می‌نماید. هر سال، از سال‌های مذکور در کتاب، شامل مهم‌ترین رویدادها و آنچه گاهی در آن سال تمام شده، همچون تغییر در برخی از مناصب دولتی از قبیل امارت و وزارت و قضا است و هر سال با ذکر زندگی‌نامه شخصیت‌هایی که در آن سال فوت کرده‌اند، به پایان رسیده است.

جلد اول، با حوادث سال 648ق (همچون: ملک معز ایبک، ملک ناصر یوسف...، واقعه لشکر مصر و شام و واقعه منصوره) و وفیات همان سال (مثل: تورانشاه بن ایوب بن محمد، اسماعیل بن ابی‌بکر بن ایوب و...) آغاز شده و با حوادث سال 688ق (فتح شهر طرابلس) و وفیات همان سال (محمود بن اسماعیل بن ابی‌بکر بن ایوب، علاءالدین ایدغدی کبکی و...) به پایان رسیده است.

جلد دوم، با حوادث سال 689ق و وفیات همان سال آغاز گردیده و با حوادث سال 714ق و وفیات همان سال به پایان ‌رسیده است.

منابع مقاله

تقدیم، مقدمه تحقیق و متن کتاب.