خواب در خم قلاب: زندگی‌نامه و غزلیات صفاءالحق همدانی

خواب در خم قلاب: زندگینامه و غزلیات صفاءالحق همدانی
پدیدآوران	رضویان، امیرشهاب (پژوهشگر) موسوی، علی (مصحح) میدانچی، مسعود (همکار پژوهش) مدنی، رابعه (همکار پژوهش)
ناشر	نصیرا
مکان نشر	تهران
سال نشر	1391
چاپ	اول
شابک	‎978-600-6989-10-5
موضوع	مدنی همدانی، حسن، ۱۲۵۸-۱۳۴۱ش. -- سرگذشتنامه؛ شعر فارسی -- قرن ۱۴ق. -- تاریخ و نقد
زبان	فارسی
تعداد جلد	1

خواب در خم قلاب: زندگینامه و غزلیات صفاءالحق همدانی تألیف امیرشهاب رضویان با همکاری مسعود میدانچی و رابعه مدنی و تصحیح علی موسوی؛ این کتاب به معرفی سید حسن مدنی متخلص به «صفاءالحق» (۱۲۵۸-۱۳۴۱ش)، پزشک و شاعر سبک هندی اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی، پرداخته و شامل زندگینامه مفصّل و ۲۹۹ غزل از سروده‌های اوست.

ساختار

این کتاب شامل بخش‌های زندگینامه، مقالات تحلیلی، اسناد و تصاویر، و غزلیات صفاءالحق است.

گزارش کتاب

کتاب «خواب در خم قلاب» اثر پژوهشی امیرشهاب رضویان، نخستین کتابی است که به طور جامع به معرفی سید حسن مدنی همدانی، مشهور به صفاءالحق (۱۲۵۸-۱۳۴۱ش)، پزشک و شاعر کم‌شناخته سبک هندی می‌پردازد. این شاعر در جوانی و همزمان با اواخر سلطنت مظفرالدین شاه قاجار برای تحصیل طب و تجارت به هندوستان رفت و سه سال در بمبئی تحصیل کرد. در این مدت با شاعران پارسی‌گوی هند محشور شد و ظرایف شعر سبک هندی را به خوبی آموخت. (ص. زندگینامه) با بازگشت به ایران در اوان جنبش مشروطیت، در همدان به طبابت اشتغال یافت و همزمان در محافل ادبی شهر حضور فعالی داشت. وی تا پایان عمر به شیوه سبک هندی شعر سرود و از آخرین بازماندگان این سبک شعری در ایران اوایل قرن حاضر شمسی به شمار می‌رود.

کتاب با گردآوری و ارائه ۲۹۹ غزل از صفاءالحق، گنجینه‌ای ارزشمند از این سبک مهجور را در اختیار محققان قرار می‌دهد. اما جذابیت اصلی اثر فراتر از اشعار، در بخش‌های پژوهشی و اسنادی آن است. روایت‌های دقیق شاعر از وقایع زندگی، دیدار با سید جمال الدین اسدآبادی، مکاتبات با عرفای زمان، هم‌نشینی با روشنفکران همدان و گزارش‌های سفر به مناطق غرب کشور، تصویری زنده از شخصیت ناآرام و کنجکاو او و همچنین وضعیت اجتماعی ایران در اواخر دوران قاجار و پهلوی اول ارائه می‌دهد.

در بخش ابتدایی کتاب، مقالات تحلیلی ارزشمندی از پژوهشگران مختلف برای ترسیم چهره شاعر گردآوری شده است. از جمله مقاله‌ای از مسعود میدانچی با عنوان «مراد پدر»، علیرضا ذکاوتی قراگوزلو با عنوان «عارف و هنرمند ناشناخته»، جواد محقق با عنوان «همشهری حکیم و هنرمند» و پژوهشی مفصل از امیرشهاب رضویان با عنوان «شمعی در انجمن باد» که به بررسی زندگینامه شاعر می‌پردازد. همچنین کتاب شامل زندگینامه خودنوشت شاعر، مجموعه‌ای از عکس‌ها و اسناد تاریخی (از جمله عکس‌هایی از گردهمایی‌های ادبی بر سر مزارش با حضور چهره‌هایی مانند تقی ایزدیار و غلامحسین شایگان)، تحلیل غزلیات و نمایه اشعار است. این اثر با تصحیح علی موسوی منتشر شده و همکاری مسعود میدانچی و رابعه مدنی را در پژوهش زندگی‌نامه داشته است.

منابع مقاله

پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات