قمی، محمدطاهر بن محمدحسین: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '==پانویس == <references />' به '==پانویس== <references/>') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = محمدطاهر بن محمدحسین قمی | |||
| تصویر = NUR10468.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = محمدطاهر بن محمدحسین قمی | ||
| | | نامهای دیگر = شیرازی، محمدطاهر بن محمدحسین، نجفی، محمدطاهر بن محمدحسین | ||
| | | لقب = | ||
| تخلص = | |||
| نسب = | |||
| نام پدر = محمدحسین | |||
| | | ولادت = نیمه دوم قرن یازدهم قمری | ||
| | | محل تولد = شیراز | ||
| | | کشور تولد = ایران | ||
| | | محل زندگی = نجف، قم | ||
| | | رحلت = ۱۰۹۸ قمری (یا ۱۱۰۰ق) | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = قبرستان شیخان قم | ||
| | | طول عمر = | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
| | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = شیعه دوازده امامی (مشرب اخباری) | ||
| | | پیشه = فقیه، متکلم، محدث | ||
| | | درجه علمی = عالم جلیل، محقق دقیقالنظر، از مشایخ اجازه | ||
| دانشگاه = | |||
شیخ محمد بن جابر بن عباس نجفی | | علایق پژوهشی = فقه، حدیث، کلام، رد صوفیه و فلاسفه | ||
| | | منصب = مرجعیت، شیخالاسلام و امامت جمعه قم | ||
| | | پس از = | ||
| | | پیش از = | ||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | سید نورالدین بن علی عاملی | شیخ محمد بن جابر بن عباس نجفی}} | |||
[[ | | مشایخ = | ||
| معاصرین = ملا خلیل قزوینی (در مسئله نماز جمعه) | |||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[مجلسی، محمدباقر]] | [[حر عاملی، محمد بن حسن]] | [[فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی]] | شیخ نورالدین اخباری}} | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[الأربعين في إمامة الأئمة الطاهرين]] | حجة الإسلام فی شرح تهذیب الأحكام | [[سفينة النجاة (قمی)]] | [[تحفة الأخیار]] | الفوائد الدینیة فی الرد علی الحکماء و الصوفیة | حق الیقین فی معرفة أصول الدین | [[دوازده رساله فقهی درباره نماز جمعه از روزگار صفوی]] | [[ترتیب التهذیب و یلیه کتاب حجةالاسلام فی شرح تهذیب الاحکام]]}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE10468AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|قمی (ابهامزدایی)}} | |||
'''محمدطاهر بن محمدحسین قمی''' (متوفی 1098ق)، فقیه، متکلم، اخباری قرن یازدهم و از مشایخ اجازه [[حر عاملی، محمد بن حسن|شیخ حر عاملی]] و [[مجلسی، محمدباقر|علامه مجلسی]] است. از آثار اوست: «حجةالإسلام في شرح تهذيب الأحكام»، الأربعين في فضائل أميرالمؤمنين و إمامة الأئمة المعصومين» و... | |||
==ولادت == | |||
سال تولد او دقیقاً معلوم نیست و در کتب اصحاب تراجم در این رابطه چیزی ذکر نشده است. زادگاهش شیراز بوده و در اوان جوانی به نجف اشرف کوچ کرد و در آنجا نشو و نما یافت. | |||
== تحصیلات و موقعیت اجتماعی == | |||
وی در نجف تحصیلات خود را به انجام رسانید و علوم و معارف الهی را کسب نمود و در علوم و فنون مختلف صاحبنظر شد. بعد از اتمام مراحل تحصیل، به شهر مقدس قم منتقل شد و در آنجا به مقام زعامت و مرجعیت نائل آمد و مرتبه شیخالاسلام و امامت جمعه و جماعت را در این شهر عهدهدار گردید. او در میان اقشار مختلف مردم محبوبیتی فراوان داشت و دستوراتش را همگان پیروی میکردند<ref>ر.ک: مبلغی، محمدرضا، مجله: نامه قم</ref>. | |||
== | |||
او نماز جمعه میخواند و به تارکین آن انکار شدید داشت. معاند مذاق فلاسفه و صوفیه بوده و بین او و ملا خلیل قزوینی که نماز جمعه را در زمان غیبت حرام میدانسته، جریانی واقع شد. همچنین در مسئله تصوف نیز مکاتباتی بین او و یکی از علمای نامی وقت، به عمل آمد و رسالهای در رد صوفیه نوشته و جمعی از عرفا و علما را رد کرده است؛ بلکه میگویند که در چند رساله خود سماع و خرقهپوشی و پشمینهپوشی و چلهنشینی و عزلت و انتفاع از مردم و به زبان آوردن لفظ طریقت و حقیقت و قول به عشق حقیقی و مکاشفات عرفانیه و نظایر اینها را از بدعتهای مهلکه شمرده است<ref>ر.ک: درگاهی، حسین؛ طارمی، حسن، صفحه یازدهم</ref>. | او نماز جمعه میخواند و به تارکین آن انکار شدید داشت. معاند مذاق فلاسفه و صوفیه بوده و بین او و ملا خلیل قزوینی که نماز جمعه را در زمان غیبت حرام میدانسته، جریانی واقع شد. همچنین در مسئله تصوف نیز مکاتباتی بین او و یکی از علمای نامی وقت، به عمل آمد و رسالهای در رد صوفیه نوشته و جمعی از عرفا و علما را رد کرده است؛ بلکه میگویند که در چند رساله خود سماع و خرقهپوشی و پشمینهپوشی و چلهنشینی و عزلت و انتفاع از مردم و به زبان آوردن لفظ طریقت و حقیقت و قول به عشق حقیقی و مکاشفات عرفانیه و نظایر اینها را از بدعتهای مهلکه شمرده است<ref>ر.ک: درگاهی، حسین؛ طارمی، حسن، صفحه یازدهم</ref>. | ||
| خط ۶۴: | خط ۷۰: | ||
# شیخ نورالدین اخباری؛ | # شیخ نورالدین اخباری؛ | ||
و..<ref>ر.ک: همان</ref>. | و..<ref>ر.ک: همان</ref>. | ||
==وفات== | |||
ایشان در سال 1098ق، در قم وفات نمود و در قبرستان شیخان دفن گردید<ref>ر.ک: همان، صفحه بیستودوم</ref>. | |||
البته مولی فتحعلی در صفحه اول کتاب «حجة الإسلام»، سال وفات وی را 1100ق، دانسته است<ref>ر.ک: مبلغی، محمدرضا، مجله: نامه قم</ref>. | |||
==آثار== | ==آثار== | ||
از وی نوشتههای ارزشمندی در موضوعات مختلف برجای مانده است. | از وی نوشتههای ارزشمندی در موضوعات مختلف برجای مانده است. | ||
علامه امینی، از آثار وی، بیشترین تعداد را در کتاب شریف الغدير نام برده است (21 اثر) و به دلالت «معجم مؤلفي الشيعة» آثار یادشده از وی در «الذريعة إلی تصانيف الشيعة» در حقیقت 17 اثر است و این در حالی است که آثار وی مسلماً بیش از این است. | علامه امینی، از آثار وی، بیشترین تعداد را در کتاب شریف الغدير نام برده است (21 اثر) و به دلالت «معجم مؤلفي الشيعة» آثار یادشده از وی در «الذريعة إلی تصانيف الشيعة» در حقیقت 17 اثر است و این در حالی است که آثار وی مسلماً بیش از این است. | ||
{{ستون-شروع|2}} | |||
# عطیه ربانی و هدیه سلیمانی؛ | # عطیه ربانی و هدیه سلیمانی؛ | ||
| خط ۷۳: | خط ۸۴: | ||
# بهجة الدارين در حکمت؛ | # بهجة الدارين در حکمت؛ | ||
# رسالة السلامية، در جواز ترک «السلام عليك أيها النبي» در سلام نماز؛ | # رسالة السلامية، در جواز ترک «السلام عليك أيها النبي» در سلام نماز؛ | ||
# الجامع في أصول الفقه | # الجامع في أصول الفقه والدين که آن را «حجةالإسلام في شرح تهذيب الأحكام» نام نهاده است؛ | ||
# الأربعين في فضائل أميرالمؤمنين و إمامة الأئمة المعصومين؛ | # الأربعين في فضائل أميرالمؤمنين و إمامة الأئمة المعصومين؛ | ||
# | # الفوائدالدينية في الرد علی الحكماء و الصوفية؛ | ||
# حكمة العارفين في رد شبهة المخالفين؛ | # حكمة العارفين في رد شبهة المخالفين؛ | ||
# تنبيه الراقدين در مواعظ؛ | # تنبيه الراقدين در مواعظ؛ | ||
| خط ۱۱۹: | خط ۱۳۰: | ||
# مرآت جنت و نار؛ | # مرآت جنت و نار؛ | ||
# رساله در مناسک حج<ref>درگاهی، حسین؛ طارمی، حسن، صفحه دوازدهم تا هفدهم</ref>. | # رساله در مناسک حج<ref>درگاهی، حسین؛ طارمی، حسن، صفحه دوازدهم تا هفدهم</ref>. | ||
{{پایان}} | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references/> | <references /> | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
| خط ۱۳۲: | خط ۱۴۰: | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | |||
[[الأربعين في إمامة الأئمة الطاهرين]] | [[الأربعين في إمامة الأئمة الطاهرين]] | ||
[[میراث اسلامی ایران]] | [[میراث اسلامی ایران]] | ||
[[تحفة الأخیار]] | |||
[[دوازده رساله فقهی درباره نماز جمعه از روزگار صفوی]] | [[دوازده رساله فقهی درباره نماز جمعه از روزگار صفوی]] | ||
[[سفينة النجاة]] | [[سفينة النجاة (قمی)]] | ||
[[ترتیب التهذیب و یلیه کتاب حجةالاسلام فی شرح تهذیب الاحکام]] | [[ترتیب التهذیب و یلیه کتاب حجةالاسلام فی شرح تهذیب الاحکام]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳
| محمدطاهر بن محمدحسین قمی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمدطاهر بن محمدحسین قمی |
| نامهای دیگر | شیرازی، محمدطاهر بن محمدحسین، نجفی، محمدطاهر بن محمدحسین |
| نام پدر | محمدحسین |
| ولادت | نیمه دوم قرن یازدهم قمری |
| محل تولد | شیراز، ایران |
| محل زندگی | نجف، قم |
| رحلت | ۱۰۹۸ قمری (یا ۱۱۰۰ق) |
| مدفن | قبرستان شیخان قم |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه دوازده امامی (مشرب اخباری) |
| پیشه | فقیه، متکلم، محدث |
| منصب | مرجعیت، شیخالاسلام و امامت جمعه قم |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | عالم جلیل، محقق دقیقالنظر، از مشایخ اجازه |
| علایق پژوهشی | فقه، حدیث، کلام، رد صوفیه و فلاسفه |
| اساتید |
|
| معاصرین | ملا خلیل قزوینی (در مسئله نماز جمعه) |
| شاگردان |
|
| برخی آثار |
|
محمدطاهر بن محمدحسین قمی (متوفی 1098ق)، فقیه، متکلم، اخباری قرن یازدهم و از مشایخ اجازه شیخ حر عاملی و علامه مجلسی است. از آثار اوست: «حجةالإسلام في شرح تهذيب الأحكام»، الأربعين في فضائل أميرالمؤمنين و إمامة الأئمة المعصومين» و...
ولادت
سال تولد او دقیقاً معلوم نیست و در کتب اصحاب تراجم در این رابطه چیزی ذکر نشده است. زادگاهش شیراز بوده و در اوان جوانی به نجف اشرف کوچ کرد و در آنجا نشو و نما یافت.
تحصیلات و موقعیت اجتماعی
وی در نجف تحصیلات خود را به انجام رسانید و علوم و معارف الهی را کسب نمود و در علوم و فنون مختلف صاحبنظر شد. بعد از اتمام مراحل تحصیل، به شهر مقدس قم منتقل شد و در آنجا به مقام زعامت و مرجعیت نائل آمد و مرتبه شیخالاسلام و امامت جمعه و جماعت را در این شهر عهدهدار گردید. او در میان اقشار مختلف مردم محبوبیتی فراوان داشت و دستوراتش را همگان پیروی میکردند[۱].
او نماز جمعه میخواند و به تارکین آن انکار شدید داشت. معاند مذاق فلاسفه و صوفیه بوده و بین او و ملا خلیل قزوینی که نماز جمعه را در زمان غیبت حرام میدانسته، جریانی واقع شد. همچنین در مسئله تصوف نیز مکاتباتی بین او و یکی از علمای نامی وقت، به عمل آمد و رسالهای در رد صوفیه نوشته و جمعی از عرفا و علما را رد کرده است؛ بلکه میگویند که در چند رساله خود سماع و خرقهپوشی و پشمینهپوشی و چلهنشینی و عزلت و انتفاع از مردم و به زبان آوردن لفظ طریقت و حقیقت و قول به عشق حقیقی و مکاشفات عرفانیه و نظایر اینها را از بدعتهای مهلکه شمرده است[۲].
گفتار بزرگان درباره ایشان
علامه امینی از او چنین یاد میکند: مولی محمدطاهر بن محمدحسین شیرازی، نجفی، قمی، یکی از نوادری است که در دانشهای گوناگون تبحری بسزا داشت و شخصیتی برجسته از مشایخ اجازات حدیث بود که زنجیره پیوسته اسانید بدیشان اتصال مییابد. او فقه سرشار را با فلسفه درست و بلندی پایه جمع کرده بود و آگاهی کامل از حدیث و آشنایی فراوان با ادب و فرهنگ داشت. فضیلت بسیار را با اندرزهای رسا، مواعظ سودمند، سخنان حکیمانه پرارج و شعر روان که به رشتههای گوهر و دانههای جواهر میمانست درآمیخته بود. نویسندگان کتب رجال در ستایش و بزرگداشت وی بر یکدیگر سبقت گرفتهاند.
صاحب «أمل الآمال» میفرماید: او یکی از فضلای معاصر ما بشمار میرود؛ محققی دقیق النظر، ثقه و بسیار مورد اطمینان است. فقیهی آگاه از علم کلام و محدثی جلیل القدر و بزرگوار است. محدث نوری نیز در «مستدرك الوسائل»، او را چنین توصیف میکند: عالم جلیل ارجمند، چهره برجسته و سرشناس طایفه شیعه و صاحب نگاشتهایی زیبا و سودمند[۳].
اساتید
باآنکه ارباب تراجم گفتهاند: «وی برههای از زندگانی و عمر شریف خود را در حوزه نجف اشرف سپری کرده و سپس به قم منتقل شد و در آنجا به مرجعیت نائل گردیده است»، ولی در کتب رجالی، مشایخ و اساتید وی را یادآور نشدهاند.
او خود در آخر کتاب «حجة الإسلام»، اساتید خود را که از آنان روایت کرده، ذکر میکند و نام دو تن از دانشمندان را یادآور میشود:
- سید نورالدین بن علی عاملی؛
- شیخ محمد بن جابر بن عباس نجفی[۴].
شاگردان
- ملا محمدباقر مجلسی (1110ق)؛
- محمد بن حسن حرّ عاملی (1104ق)؛
- مولی محمدمحسن فیض کاشانی (1091ق)؛
- شیخ نورالدین اخباری؛
و..[۵].
وفات
ایشان در سال 1098ق، در قم وفات نمود و در قبرستان شیخان دفن گردید[۶]. البته مولی فتحعلی در صفحه اول کتاب «حجة الإسلام»، سال وفات وی را 1100ق، دانسته است[۷].
آثار
از وی نوشتههای ارزشمندی در موضوعات مختلف برجای مانده است. علامه امینی، از آثار وی، بیشترین تعداد را در کتاب شریف الغدير نام برده است (21 اثر) و به دلالت «معجم مؤلفي الشيعة» آثار یادشده از وی در «الذريعة إلی تصانيف الشيعة» در حقیقت 17 اثر است و این در حالی است که آثار وی مسلماً بیش از این است.
- عطیه ربانی و هدیه سلیمانی؛
- تحفة الأخيار و كشف الأسرار (این کتاب شرح رائیه نویسنده در مدح امیر مؤمنان(ع) است)؛
- بهجة الدارين در حکمت؛
- رسالة السلامية، در جواز ترک «السلام عليك أيها النبي» در سلام نماز؛
- الجامع في أصول الفقه والدين که آن را «حجةالإسلام في شرح تهذيب الأحكام» نام نهاده است؛
- الأربعين في فضائل أميرالمؤمنين و إمامة الأئمة المعصومين؛
- الفوائدالدينية في الرد علی الحكماء و الصوفية؛
- حكمة العارفين في رد شبهة المخالفين؛
- تنبيه الراقدين در مواعظ؛
- رساله در خلل نماز؛
- حق اليقين في معرفة أصول الدين؛
- منهاج العارفين که در شرح رباعیات اوست؛
- فرقة الدارين در عدالت؛
- رساله در نماز شب؛
- رساله در اذکار؛
- شرح تهذيب الحديث؛
- رساله در فرائض؛
- رساله در رضاع؛
- مفتاح العدالة؛
- رسالة الجمعة؛
- سفينة النجاة؛
- اثناعشرية؛
- رساله در بیان حال و مآل ناصبی؛
- ترجمه مصائب النواصب؛
- ترجمه و شرح قصه ديك الجن اسحاق بن ابراهیم با هارون؛
- ترجمه حدیث اجتماع سعد بن عبدالله قمی با ناصبی؛
- فضیلت سوره قدر؛
- رساله در کفارات؛
- تحفة الدارين؛
- تحفه عباسی؛
- رساله در ترجمه نماز؛
- ترجمه و شرح خطبه شقشقیه؛
- تفسير الفاتحة و الإخلاص و القدر؛
- جامع صفوی؛
- رساله در زکات؛
- معالجة النفس؛
- نور الإيمان في فضائل القرآن؛
- مباحثة النفس؛
- منهج النجاة؛
- تحفه شاهی؛
- رساله در وجوب نماز جمعه؛
- مونس الأبرار؛
- محبان خدا؛
- ایمان اعطائی؛
- ترجمه تنبيه الراقدين؛
- كشف الأسرار؛
- تحفة العقلاء؛
- رساله در بیان قرائات احسن؛
- مرآت جنت و نار؛
- رساله در مناسک حج[۸].
پانویس
منابع مقاله
- درگاهی، حسین؛ طارمی، حسن، «سفينة النجاة»، تألیف محمدطاهر قمی، انتشارات نیک معارف، تهران، چاپ اول، 1373ش.
- مبلغی، محمدرضا، «زندگی، آثار و احوال مولی محمدطاهر قمی»، مجله: نامه قم، شماره 19 و 20، پاییز و زمستان 1381