اشکال یک اسطوره: گونه‌گونی شخصیت ادبی حضرت یوسف

اشکال یک اسطوره: گونه‌گونی شخصیت ادبی حضرت یوسف
پدیدآوران	ارباب شیرانی، سعید (نویسنده)
ناشر	نیلوفر
مکان نشر	تهران
سال نشر	1391
چاپ	اول
شابک	‎978-964-448-519-0
موضوع	یوسف (پیامبر) در ادبیات
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	PIR 3442.Y9A4191391

اشکال یک اسطوره: گونه‌گونی شخصیت ادبی حضرت یوسف تألیف سعید ارباب شیرانی؛ پژوهشی تطبیقی در بازنمایی داستان حضرت یوسف(ع) در متون مقدس و ادبیات فارسی و انگلیسی است. این اثر به تحلیل سیر تحول این چهره اسطوره‌ای از متون دینی تا آثار ادبی می‌پردازد.

ساختار

کتاب در چهار فصل اصلی به بررسی داستان یوسف در کتاب مقدس و قرآن، بازآفرینی‌های ادبی این شخصیت در غرب و شرق، و تحلیل عرفانی این اسطوره پرداخته است.

گزارش کتاب

کتاب «اشکال یک اسطوره» اثر سعید ارباب شیرانی، تحقیقی عمیق و نوآورانه درباره چگونگی تبدیل داستان حضرت یوسف(ع) از متن دینی به آثار ادبی در فرهنگ‌های مختلف است. نویسنده در این اثر، با رویکردی تطبیقی به تحلیل گونه‌های مختلف بازنمایی این شخصیت در منابع اسلامی، یهودی-مسیحی و ادبیات جهان پرداخته است.

در فصل اول، نویسنده به بررسی تفصیلی داستان یوسف در دو متن مقدس قرآن و کتاب مقدس می‌پردازد و وجوه اشتراک و افتراق این دو روایت را تحلیل می‌کند. از دیدگاه نویسنده، در سنت یهودی-مسیحی، یوسف(ع) بیشتر به عنوان «منجی» قوم بنی‌اسرائیل تصویر شده، در حالی که در سنت اسلامی بر جنبه‌های اخلاقی و عرفانی داستان تأکید بیشتری شده است.

فصل دوم کتاب به بررسی بازآفرینی‌های ادبی این داستان در فرهنگ‌های مختلف اختصاص دارد. ارباب شیرانی در این بخش به طور خاص به تحلیل دو اثر مهم می‌پردازد: نخست، منظومه «یوسف یا عزیزکرده فرعون» اثر رابرت آیلت شاعر انگلیسی و دوم، رمان «یوسف و برادرانش» نوشته توماس مان نویسنده آلمانی. تحلیل ساختاری و محتوایی این آثار از نقاط قوت کتاب است.

اما فصل سوم که از مهم‌ترین بخش‌های کتاب محسوب می‌شود، به تحلیل عرفانی داستان یوسف و زلیخا در ادبیات فارسی، به ویژه در اثر جامی می‌پردازد. نویسنده در این فصل نشان می‌دهد که چگونه شاعران عارف‌مسلک ایرانی، از این داستان برای بیان مفاهیم عمیق عرفانی مانند سیر از محسوس به معقول و گذر از صورت به معنا استفاده کرده‌اند.

یکی از ویژگی‌های ممتاز این کتاب، روش تحلیلی مؤلف در بررسی تطبیقی بازنمایی‌های مختلف این شخصیت اسطوره‌ای است. ارباب شیرانی با تسلط بر منابع عربی، فارسی و انگلیسی، توانسته تحلیلی جامع از سیر تحول این چهره در ادبیات جهان ارائه دهد. این اثر هم برای پژوهشگران ادبیات تطبیقی و هم برای علاقه‌مندان به مطالعات بینامتنی می‌تواند مفید باشد.

منابع مقاله

پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات