درآمدی بر زبان بلخی

درآمدی بر زبان بلخی
پدیدآوران	جعفری، محمود (نویسنده)
ناشر	پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
مکان نشر	تهران
سال نشر	1392ش
شابک	‎978-964-426-695-9
موضوع	زبان بلخی \ بلخ - تاریخ
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	PIR ۲۵۳۴/ج۷/د۴

درآمدی بر زبان بلخی تألیف محمود جعفری دهقی؛ پژوهشگر زبان‌های باستانی؛ بررسی جامع زبان بلخی به عنوان یکی از مهم‌ترین زبان‌های ایرانی میانه شرقی که در چهار بخش به تاریخ، آثار باقی‌مانده، ویژگی‌های زبانی و متون بلخی می‌پردازد.

ساختار

این کتاب در چهار بخش اصلی به همراه مقدمه و پیوست‌ها در 287 صفحه تنظیم شده است.

گزارش کتاب

کتاب «درآمدی بر زبان بلخی» نخستین اثر جامع آموزشی درباره این زبان باستانی است که توسط محمود جعفری دهقی تألیف شده است. در بخش اول (تاریخ و فرهنگ بلخ باستان، ص 15-50)، نویسنده به بررسی تاریخی منطقه بلخ از دوره هخامنشی تا دوران کوشانیان و ساسانیان می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه این زبان علیرغم تسلط یونانیان و دیگر اقوام، هویت خود را حفظ کرده است.

بخش دوم (منابع و آثار زبان بلخی، ص 51-120) به معرفی مهم‌ترین اسناد بلخی شامل سکه‌ها، مهرها، کتیبه‌ها (مانند کتیبه‌های سرخ کتل و دشت ناوور) و دست‌نوشته‌های اقتصادی و حقوقی می‌پردازد. نویسنده به کشفیات جدید دهه 1990 در پیشاور اشاره می‌کند که شامل نامه‌هایی بر روی چرم و چوب بوده‌اند (ص 85-100).

در بخش سوم (زبان بلخی، ص 121-200) به صورت مبسوط به نظام آوایی، ساختار صرفی و نحو زبان بلخی پرداخته شده است. جعفری دهقی با ذکر مثال‌های متعدد از متون اصلی، ویژگی‌های منحصر به فرد این زبان را تحلیل می‌کند.

بخش چهارم شامل پیوست‌های ارزشمندی چون نمونه متون بلخی با آوانویسی و ترجمه (ص 201-250)، واژه‌نامه بلخی-فارسی (ص 251-280) و فهرست منابع است. از نقاط قوت کتاب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: - معرفی جامع اسناد جدید کشف‌شده - تحلیل سیستماتیک ویژگی‌های زبانی - ارائه مثال‌های متعدد از متون اصلی - رویکرد آموزشی در ارائه مطالب

این اثر منبعی ارزشمند برای دانشجویان و پژوهشگران زبان‌های ایرانی میانه و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ خراسان بزرگ محسوب می‌شود.

منابع مقاله

پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات