پرش به محتوا

أخبار بغداد و ما جاورها من البلاد: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'مقدمه‌نویسنده' به 'مقدمه‌ نویسنده'
جز (جایگزینی متن - '<references/>↵==منابع مقاله==↵' به '<references/> ==منابع مقاله== ')
جز (جایگزینی متن - 'مقدمه‌نویسنده' به 'مقدمه‌ نویسنده')
 
(۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
| عنوان =‏أخبار بغداد و ما جاورها من البلاد
| عنوان =‏أخبار بغداد و ما جاورها من البلاد
| عنوان‌های دیگر =أخبار بغداد و ما جاورها من البلاد
| عنوان‌های دیگر =أخبار بغداد و ما جاورها من البلاد
| پدیدآوران =  
| پدیدآوران =
[[آلوسی، محمود بن عبدالله]] (نویسنده)
[[آلوسی، محمود بن عبدالله]] (نویسنده)
[[رووف، عماد عبدالسلام]] (محقق)
[[رووف، عماد عبدالسلام]] (محقق)
خط ۲۴: خط ۲۴:
| پیش از =
| پیش از =
}}  
}}  
{{کاربردهای دیگر| بغداد (ابهام زدایی)}}
{{کاربردهای دیگر| بغداد (ابهام‌زدایی)}}
'''أخبار بغداد و ما جاورها من البلاد'''، تألیف [[آلوسی، محمود بن عبدالله|سید محمود شکری آلوسی]]، از جمله منابع عربی تاریخ بلاد است که به‌طور خاص به تاریخ بغداد پرداخته است. کتاب با تحقیق و پاورقی [[رووف، عماد عبدالسلام|عماد عبدالسلام رئوف]] منتشر شده است.  
'''أخبار بغداد و ما جاورها من البلاد'''، تألیف [[آلوسی، محمود بن عبدالله|سید محمود شکری آلوسی]]، از جمله منابع عربی تاریخ بلاد است که به‌طور خاص به تاریخ بغداد پرداخته است. کتاب با تحقیق و پاورقی [[رووف، عماد عبدالسلام|عماد عبدالسلام رئوف]] منتشر شده است.  
==ساختار==
==ساختار==
کتاب، مشتمل بر مقدمه محقق، دو قطعه شعر از شعرای عراق در وصف آثار نویسنده، مقدمه نویسنده و متن اثر است که با توصیف عراق و بغداد آغاز و با معرفی کاخ‎ها، خانه‌ها، بازارها، محلات، انهار و... بغداد ادامه یافته است. در انتهای اثر بخش‌هایی در رابطه با قبائل امروز ساکن در نجد، امرای نجد و نسب آنها، مکاتبات امرای نجد با آل‎سعود، علمای مشهور نجد و نیز اخبار یمن و بلاد آن به کتاب ضمیمه شده است.  
کتاب، مشتمل بر مقدمه محقق، دو قطعه شعر از شعرای عراق در وصف آثار نویسنده، مقدمه‌ نویسنده و متن اثر است که با توصیف عراق و بغداد آغاز و با معرفی کاخ‎ها، خانه‌ها، بازارها، محلات، انهار و... بغداد ادامه یافته است. در انتهای اثر بخش‌هایی در رابطه با قبائل امروز ساکن در نجد، امرای نجد و نسب آنها، مکاتبات امرای نجد با آل‎سعود، علمای مشهور نجد و نیز اخبار یمن و بلاد آن به کتاب ضمیمه شده است.  
==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
محقق اثر در ابتدای مقدمه به شهرت [[آلوسی، محمود بن عبدالله|آلوسی]] اشاره کرده و او را بی‌نیاز از معرفی دانسته است؛ چراکه بسیاری از معاصرینش درباره او سخن گفته‌اند؛ همچنان‌که ناشرین کتب و محققین تاریخ فرهنگ و ادب و حتی سیاسیون عراق شرح حال او را ذکر کرده‌اند. [[رووف، عماد عبدالسلام|عبدالسلام رئوف]]، سپس در پاورقی لیست مفصلی از این افراد را با ذکر منبع ارائه کرده است. همچنین در ادامه افزوده است که او از سادات حسینی اصیلی است که قرن‌ها پیش از آن برای طلب علم به بغداد هجرت کردند. پس وجود این خانواده با علم و درس و تدریس و تألیف پیوسته شد؛ به‌گونه‌ای که این خاندان نشانه محکمی از نشانه‌های فرهنگ در عراق شد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/5 ر.ک: مقدمه محقق، ص‎6-5]</ref>‎.
محقق اثر در ابتدای مقدمه به شهرت [[آلوسی، محمود بن عبدالله|آلوسی]] اشاره کرده و او را بی‌نیاز از معرفی دانسته است؛ چراکه بسیاری از معاصرینش درباره او سخن گفته‌اند؛ همچنان‌که ناشرین کتب و محققین تاریخ فرهنگ و ادب و حتی سیاسیون عراق شرح حال او را ذکر کرده‌اند. [[رووف، عماد عبدالسلام|عبدالسلام رئوف]]، سپس در پاورقی لیست مفصلی از این افراد را با ذکر منبع ارائه کرده است. همچنین در ادامه افزوده است که او از سادات حسینی اصیلی است که قرن‌ها پیش از آن برای طلب علم به بغداد هجرت کردند. پس وجود این خانواده با علم و درس و تدریس و تألیف پیوسته شد؛ به‌گونه‌ای که این خاندان نشانه محکمی از نشانه‌های فرهنگ در عراق شد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/5 ر.ک: مقدمه محقق، ص‎6-5]</ref>‎.
خط ۳۵: خط ۳۵:
به گفته محقق اثر، [[آلوسی، محمود بن عبدالله|آلوسی]] گاه با استناد به برخی از منابع درباره برخی از محله‌های بغداد نظری داده که چندان درست نیست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/16 ر.ک: همان، ص16]</ref>‎.  
به گفته محقق اثر، [[آلوسی، محمود بن عبدالله|آلوسی]] گاه با استناد به برخی از منابع درباره برخی از محله‌های بغداد نظری داده که چندان درست نیست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/16 ر.ک: همان، ص16]</ref>‎.  
نویسنده، موقعیت محله باب ازج در عصر عباسی را مشخص کرده است؛ در این رابطه به قبر شیخ [[گیلانی، عبدالقادر|عبدالقادر گیلانی]] در آن اشاره کرده، می‌گوید: «و این محله تا امروز باقی است و محله شیخ نامیده می‌شود و در این مسجد محل شهادت شیخ [[گیلانی، عبدالقادر|عبدالقادر گیلانی]] وجود دارد و در آنجا مقبره‌ای متصل به مسجد هست که به مقبره باب الازج معروف است». وی به محله تستریین که در منطقه غربی بغداد و بین دجله و باب بصره است و در آن ایام باغ و بستان و مزرعه بوده اشاره کرده است.
نویسنده، موقعیت محله باب ازج در عصر عباسی را مشخص کرده است؛ در این رابطه به قبر شیخ [[گیلانی، عبدالقادر|عبدالقادر گیلانی]] در آن اشاره کرده، می‌گوید: «و این محله تا امروز باقی است و محله شیخ نامیده می‌شود و در این مسجد محل شهادت شیخ [[گیلانی، عبدالقادر|عبدالقادر گیلانی]] وجود دارد و در آنجا مقبره‌ای متصل به مسجد هست که به مقبره باب الازج معروف است». وی به محله تستریین که در منطقه غربی بغداد و بین دجله و باب بصره است و در آن ایام باغ و بستان و مزرعه بوده اشاره کرده است.
وی در برخی استدلالاتی که برای تعیین مکان‌ها کرده، به خطا رفته است. بیشترین سبب این اشتباهات نیز تشابه اسمی بین محلاتی است که از بین رفته و محلاتی که در عصر او وجود داشته است؛ مثلاً او با اعتماد به تشابه اسمی، جعفریه در عصر عباسی را محله جعیفر در جانب غربی بغداد دانسته است؛ بااینکه جعفریه عباسیه از محلات نهر معلی شمرده می‌شده، پس در جانب شرقی بوده است نه غربی<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/17 ر.ک: همان،ص17]</ref>‎.  
وی در برخی استدلالاتی که برای تعیین مکان‌ها کرده، به خطا رفته است. بیشترین سبب این اشتباهات نیز تشابه اسمی بین محلاتی است که از بین رفته و محلاتی که در عصر او وجود داشته است؛ مثلاً او با اعتماد به تشابه اسمی، جعفریه در عصر عباسی را محله جعیفر در جانب غربی بغداد دانسته است؛ بااینکه جعفریه عباسیه از محلات نهر معلی شمرده می‌شده، پس در جانب شرقی بوده است نه غربی<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/17 ر.ک: همان، ص17]</ref>‎.  
نویسنده، در بحث از تاریخ اجتماعی عراق، از گروه‌های مختلف جامعه، از قبیل مسلمانان، مسیحیان و یهودیان سخن گفته و ویژگی‌های هر فرقه، از قبیل عادات و رسوم آنها را ذکر کرده است. همچنان‌که قبایل زمان خود و به‌ویژه در منطقه بصره را ذکر کرده و مکان‌های اسکان و خاستگاهشان را مطرح کرده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/19 ر.ک: همان، ص20-19]</ref>‎.  
نویسنده، در بحث از تاریخ اجتماعی عراق، از گروه‌های مختلف جامعه، از قبیل مسلمانان، مسیحیان و یهودیان سخن گفته و ویژگی‌های هر فرقه، از قبیل عادات و رسوم آنها را ذکر کرده است. همچنان‌که قبایل زمان خود و به‌ویژه در منطقه بصره را ذکر کرده و مکان‌های اسکان و خاستگاهشان را مطرح کرده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/19 ر.ک: همان، ص20-19]</ref>‎.  
او در این اثر تنها به شهر بغداد بسنده نکرده، بلکه تمام اقلیم معروف این شهر در عصر عباسی، اعم از شهرها، قریه‌ها، محلات و مراکز مختلف آن را معرفی کرده است. همچنین اهتمام خاصی به شبکه‎ رودهایی که در آن عصر در دو طرف بغداد به دو شاخه تقسیم می‌شده داشته است؛ بلکه محدوده مباحث را گسترش داده تا سرزمین‌های دیگر، مانند بصره و نجد و یمن را هم در بر بگیرد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/20 ر.ک: همان، ص20]</ref>‎.  
او در این اثر تنها به شهر بغداد بسنده نکرده، بلکه تمام اقلیم معروف این شهر در عصر عباسی، اعم از شهرها، قریه‌ها، محلات و مراکز مختلف آن را معرفی کرده است. همچنین اهتمام خاصی به شبکه‎ رودهایی که در آن عصر در دو طرف بغداد به دو شاخه تقسیم می‌شده داشته است؛ بلکه محدوده مباحث را گسترش داده تا سرزمین‌های دیگر، مانند بصره و نجد و یمن را هم در بر بگیرد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/21976/1/20 ر.ک: همان، ص20]</ref>‎.  
خط ۵۳: خط ۵۳:
==وابسته‌ها==
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
{{وابسته‌ها}}
[[المسك الأذفر في نشر مزايا القرنين الثاني عشر و الثالث عشر (1272-‌1342ق)]]  
[[المسك الأذفر في نشر مزايا القرنين الثاني عشر و الثالث عشر (1272-‌1342ق)]]
 
 
[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:کتاب‌شناسی]]