۱۶۱٬۴۳۹
ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'ی های ' به 'یهای ') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (Hbaghizadeh صفحهٔ ذخیره خوارزمشاهی(جرجانی، اسماعیل بن حسن) را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به ذخیره خوارزمشاهی منتقل کرد) |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''ذخیره خوارزمشاهی'''، اثر [[اسماعیل بن حسن جرجانی]]، کتابی است از طبیب نامدار ایرانی قرن ششم در موضوع طب. | '''ذخیره خوارزمشاهی'''، اثر [[جرجانی، اسماعیل بن حسن|اسماعیل بن حسن جرجانی]]، کتابی است از طبیب نامدار ایرانی قرن ششم در موضوع طب. | ||
وجه تسمیه کتاب همانطور که خود جرجانی در مقدمه کتاب ذخیره آورده است به تشویق امیر دانشوری چون قطبالدین محمد خوارزم شاه این کتاب به رشته تحریر درآمده و نام خوارزمشاهی بر تارک آن جا گرفته و در سر لوحه کتاب هم با فروتنی تمام چنین میفرماید: پس به برکات دولت این خداوند (قطبالدین محمد خوارزمشاه) آنچه تمنا کرده بود قصد کرد، ساخته شد. و غرض خادم دعاگوی اندر ساختن این کتاب آن بود که اندر روزگار این خداوند چنین کتابی کرده شود و چنین یادگاری از این خادم (جرجانی) اندر دولت او (قطبالدین محمد خوارزمشاه) بماند تا حق نعمت او بدین گذاره باشد. (متن کتاب، ص سی و دو و سی و سه). | وجه تسمیه کتاب همانطور که خود جرجانی در مقدمه کتاب ذخیره آورده است به تشویق امیر دانشوری چون قطبالدین محمد خوارزم شاه این کتاب به رشته تحریر درآمده و نام خوارزمشاهی بر تارک آن جا گرفته و در سر لوحه کتاب هم با فروتنی تمام چنین میفرماید: پس به برکات دولت این خداوند (قطبالدین محمد خوارزمشاه) آنچه تمنا کرده بود قصد کرد، ساخته شد. و غرض خادم دعاگوی اندر ساختن این کتاب آن بود که اندر روزگار این خداوند چنین کتابی کرده شود و چنین یادگاری از این خادم (جرجانی) اندر دولت او (قطبالدین محمد خوارزمشاه) بماند تا حق نعمت او بدین گذاره باشد. (متن کتاب، ص سی و دو و سی و سه). | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
ذخیره خوارزمشاهی بدون شک حاوی مطالبی از تألیفات علی بن ربن طبری، رازی، اهوازی، اخوینی، ابن سینا و دیگر پزشکانی است که تا اواسط قرن پنجم هجری تألیف گردیده، و جرجانی از آنها استفاده فراوانی برده، و تمام تلاش او بر این بوده که به شیوهای نگارش یابد که در خور فهم فارسی زبانان آن روز اعم از خاص و عام باشد و نیازهای طبی و بهداشتی همگان را برآورده کند. خوشبختانه با کوشش فراوان و دانش بسیار، توفیق، رفیق راه او بود و اثری از خود به جای گذاشت که ازنقطه نظر ادبی در نثر دری کم نظیر و ازنظر طبی درحقیقت یک دوره کامل دائره المعارف طبی است که حاوی همه موضوعات دررشتههای پزشکی ازکلیات طب، تشریح، فیزیولوژی، علل بیماری و انواع درمانها گرفته تا مسائل بهداشتی از قبیل تعریف تندرستی، بیماری، بهداشت بدن، دستور غذایی و آشامیدنی، و اموری که باید شخص در فصول مختلف سال انجام دهد، یا اعمال طبی ازقبیل خون گرفتن و امثال آن، بهداشت کودکان و پیران و مسافران، پروراندن کودک، علامات بیماریها و درمان آنها، اعمال جراحی و بهداشت، پوست و به کار بردن وسائل زینت، شناساندن زهرها و سم ها و درمان گزیدگیهای حیوانی و | ذخیره خوارزمشاهی بدون شک حاوی مطالبی از تألیفات علی بن ربن طبری، رازی، اهوازی، اخوینی، ابن سینا و دیگر پزشکانی است که تا اواسط قرن پنجم هجری تألیف گردیده، و جرجانی از آنها استفاده فراوانی برده، و تمام تلاش او بر این بوده که به شیوهای نگارش یابد که در خور فهم فارسی زبانان آن روز اعم از خاص و عام باشد و نیازهای طبی و بهداشتی همگان را برآورده کند. خوشبختانه با کوشش فراوان و دانش بسیار، توفیق، رفیق راه او بود و اثری از خود به جای گذاشت که ازنقطه نظر ادبی در نثر دری کم نظیر و ازنظر طبی درحقیقت یک دوره کامل دائره المعارف طبی است که حاوی همه موضوعات دررشتههای پزشکی ازکلیات طب، تشریح، فیزیولوژی، علل بیماری و انواع درمانها گرفته تا مسائل بهداشتی از قبیل تعریف تندرستی، بیماری، بهداشت بدن، دستور غذایی و آشامیدنی، و اموری که باید شخص در فصول مختلف سال انجام دهد، یا اعمال طبی ازقبیل خون گرفتن و امثال آن، بهداشت کودکان و پیران و مسافران، پروراندن کودک، علامات بیماریها و درمان آنها، اعمال جراحی و بهداشت، پوست و به کار بردن وسائل زینت، شناساندن زهرها و سم ها و درمان گزیدگیهای حیوانی و مسمومیتها بر اثر مواد و گیاهان، و داروشناسی و دارو سازی میباشد. | ||
==وضعیت کتاب== | ==وضعیت کتاب== | ||
این اثر به تصحیح و تحشیه دکتر محمد رضا محرری و توسط انتشارات فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران (تهران) درسال 1380ش چاپ و منتشر شده است. | این اثر به تصحیح و تحشیه دکتر محمد رضا محرری و توسط انتشارات فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران (تهران) درسال 1380ش چاپ و منتشر شده است. | ||
دکتر علی اکبر ولایتی نیز مقدمهای درباره زندگی و آثار سید اسماعیل جرجانی نگاشته است. | [[ولایتی، علیاکبر|دکتر علی اکبر ولایتی]] نیز مقدمهای درباره زندگی و آثار [[جرجانی، اسماعیل بن حسن|سید اسماعیل جرجانی]] نگاشته است. | ||
مصحح این اثر مقدمهای در زندگی و شرح احوال مؤلف و معرفی کتاب ذخیره خوارزمشاهی و شیوه تصحیح این اثر نگاشته است. | مصحح این اثر مقدمهای در زندگی و شرح احوال مؤلف و معرفی کتاب ذخیره خوارزمشاهی و شیوه تصحیح این اثر نگاشته است. | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
تصحیح این اثر بر اساس سه نسخه خطی صورت پذیرفته است. | تصحیح این اثر بر اساس سه نسخه خطی صورت پذیرفته است. | ||
همچنین مصحح برای فهم آسان تر اصطلاحات پزشکی و درک موضوعات علمی مورد بحث، معادلهای علمی امروزی هر واژه را در پاورقی درج نموده است و نیز در مورد واژههای غیر پزشکی متن ذخیره که نیاز به توضیح و معنی داشته، مصحح با مراجعه به | همچنین مصحح برای فهم آسان تر اصطلاحات پزشکی و درک موضوعات علمی مورد بحث، معادلهای علمی امروزی هر واژه را در پاورقی درج نموده است و نیز در مورد واژههای غیر پزشکی متن ذخیره که نیاز به توضیح و معنی داشته، مصحح با مراجعه به فرهنگهای فارسی وعربی، در پاورقی توضیحات لازم را داده است. | ||
تدوین فهرست موضوعی کار دیگری است که مصحح انجام داده است. | تدوین فهرست موضوعی کار دیگری است که مصحح انجام داده است. | ||