۱۵۱٬۵۲۴
ویرایش
جز
جایگزینی متن - ' ' به ''
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - '( ' به '(') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - ' ' به '') |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
| پدیدآوران = | | پدیدآوران = | ||
[[نسوي، علي بن احمد]] (نويسنده) | [[نسوي، علي بن احمد]] (نويسنده) | ||
[[افخمی عقدا، رضا]] ( | [[افخمی عقدا، رضا]] (مقدمهنويس) | ||
[[کاوهیزدی، محمدمهدی]] ( | [[کاوهیزدی، محمدمهدی]] (مقدمهنويس) | ||
|زبان | |زبان | ||
| زبان = عربی - فارسی | | زبان = عربی - فارسی | ||
| کد کنگره = | | کد کنگره =/ن5 م7041 101 QA | ||
| موضوع =حساب - متون قدیمی تا قرن 14 - ریاضیات اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14 - ریاضیات هندی - متون قدیمی تا قرن 14 | | موضوع =حساب - متون قدیمی تا قرن 14 - ریاضیات اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14 - ریاضیات هندی - متون قدیمی تا قرن 14 | ||
|ناشر | |ناشر | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''المقنع فی الحساب الهندی'''، اثر ریاضیدان ایرانی علی بن احمد نسوی (393-493ق) در موضوع حساب هندی به رشته تحریر درآمده است. این کتاب با مقدمه، تصحیح، ترجمه و تعلیقات محمدمهدی کاوه یزدی و رضا افخمی عقدا به طبع رسیده است. | '''المقنع فی الحساب الهندی'''، اثر ریاضیدان ایرانی [[نسوي، علي بن احمد|علی بن احمد نسوی]] (393-493ق) در موضوع حساب هندی به رشته تحریر درآمده است. این کتاب با مقدمه، تصحیح، ترجمه و تعلیقات [[کاوهیزدی، محمدمهدی|محمدمهدی کاوه یزدی]] و [[افخمی عقدا، رضا|رضا افخمی عقدا]] به طبع رسیده است. | ||
==انگیزه نگارش== | ==انگیزه نگارش== | ||
نسوی نسخه اصلی کتاب المقنع را به زبان فارسی برای کتابخانه مجدالدوله، از شاهزادگان آلبویه نوشته است، ولی قبل از آنکه کارش تمام شود، مجدالدوله از فرمانروایی خلع میشود و نسوی کتاب کامل شدهاش را به شرفالملوک که وزیر جلالالدوله (فرمانروای بغداد بین سالهای 403-422ق) بوده، تقدیم میکند. شرفالملوک به نسوی سفارش میکند تا دوباره آن کتاب را به زبان عربی بنویسند و او این کار را انجام میدهد<ref>ر.ک: مقدمه محقق، صفحه چهلوهشت</ref> | نسوی نسخه اصلی کتاب المقنع را به زبان فارسی برای کتابخانه مجدالدوله، از شاهزادگان آلبویه نوشته است، ولی قبل از آنکه کارش تمام شود، مجدالدوله از فرمانروایی خلع میشود و نسوی کتاب کامل شدهاش را به شرفالملوک که وزیر جلالالدوله (فرمانروای بغداد بین سالهای 403-422ق) بوده، تقدیم میکند. شرفالملوک به نسوی سفارش میکند تا دوباره آن کتاب را به زبان عربی بنویسند و او این کار را انجام میدهد<ref>ر.ک: مقدمه محقق، صفحه چهلوهشت</ref> | ||
موضوع این اثر حساب هندی است و اولین اثر در زبان فارسی است که | موضوع این اثر حساب هندی است و اولین اثر در زبان فارسی است که اختصاصا به این موضوع میپردازد.حساب هندی بهطور عام به معنای روش محاسبه با دستگاه شمارش اعشاری است که در آن هریک از ارقام، بسته به مکانی که در آن قرار گرفتهاند، ارزش دارند و ارزش مکانی هر رقم نسبت به رقم سمت راست خود ده برابر است. این نوع حساب از قرن سوم هجری در میان مسلمانان رواج یافت. <ref>بهلول، حمید، ص 63</ref> | ||
==ساختار کتاب== | ==ساختار کتاب== | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
==شیوه نگارش کتاب== | ==شیوه نگارش کتاب== | ||
نویسنده در مقدمه کتاب اشاره کرده که برای نوشتن کتابی در زمینه علم حساب، آثار نویسندگان قبلی (کندی، مجتبای | نویسنده در مقدمه کتاب اشاره کرده که برای نوشتن کتابی در زمینه علم حساب، آثار نویسندگان قبلی (کندی، [[مجتبای انطاکی]]، کلواذانی و علی بن ابینصر) را مورد مطالعه قرار داده است. سپس با انتقاد از کار آنها در تفصیل یا دشواری مطالب، تصریح میکند که در تصنیف این کتاب جانب اختصار را رعایت کرده است و کلام را بهصورتی مرتب ساخته است که مردم در معاملات مختلف خود و منجمان در علم خود از آن بهرهور گردند. ظاهراً نسوی برای آنکه کتابش مختصر باشد، در بسیاری از موارد از آوردن بحثهای کلی در مورد موضوع خودداری مینماید و در بعضی از بخشهای کتاب مطالب را بهصورتی نارسا بیان میکند؛ به عنوان مثال در مبحث کعب، که یکی از اعمال دشوار حساب است، توضیحات را کامل بیان نکرده است و مطالب برای خوانندهای که اطلاعات زیادی در مورد ریاضیات نداشه باشد قابل فهم نیست.<ref>ر.ک: مقدمه محقق، صفحه چهلوهشت و چهلونه</ref> | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
#مقدمه کتاب. | #مقدمه کتاب. | ||
#بهلول، حمید، ابوالحسن علی بن احمد نسوی، کتاب ماه علوم و فنون، خرداد 1388، شماره 114، ص 67- | #[[:noormags:538658|بهلول، حمید، ابوالحسن علی بن احمد نسوی، کتاب ماه علوم و فنون، خرداد 1388، شماره 114، ص 67-62]]. | ||
#[[:noormags:970365|راد، علی؛ «خودآموز حساب هندی اثری فاخر از سده ی پنجم هجری مروری بر کتاب المقنع فی الحساب الهندی»، کتاب ماه علوم و فنون، اردیبهشت 1392، شماره 73، ص 81 تا 78]]. | |||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۴: | ||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:علوم]] | |||
[[رده:ریاضیات]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی | [[رده:مقالات بازبینی شده2 مهر 1404]] | ||
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]] | [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]] | ||
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]] | [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]] | ||