تاريخ حلب

تاريخ حلب
پدیدآوران	عظيمی، محمد بن علی (نويسنده) زع‍رور، اب‍راه‍ی‍م‌ (محقق) زع‍رور، اب‍راه‍ی‍م‌ (مقدمه‌نويس)
ناشر	[بی نا]
مکان نشر	سوریه - دمشق
سال نشر	1984م
چاپ	1
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/ح8ع6 99 DS
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

تاریخ حلب یا «تاریخ العظیمي»، از آثار شاعر، معلّم و تاریخ‌نگار مسلمان قرن ششم هجری قمری، ابوعبدالله محمد بن علی تنوخی حلبی مشهور به ابن عظیمی (۴۸۳- ۵۵۶ق)، که در دوران پرآشوب جنگ‌های صلیبی و حاکمیت اتابکان نگاشته شده، گزارشی اجمالی از تاریخ جهان اسلام با تمرکز بر منطقه شام و حلب ارائه می‌دهد. پژوهشگر معاصر، ابراهیم زعرور این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده است.

هدف و روش

هدف ابوعبدالله محمد بن علی تنوخی حلبی از نگارش این کتاب، ثبت پیوستگی تاریخ زندگی انسان از آغاز آفرینش تا دوران معاصر خود بوده است. اهمیت این اثر در دو محور اصلی نهفته است:

1. ثبت حیات فرهنگی و سیاسی منطقه شام: این کتاب بازتاب‌دهنده جنبش علمی و تضادهای سیاسی در بلاد شام، به‌ویژه در دوران مواجهه با صلیبیون است.
2. تاریخ‌نگاری تلفیقی: العظیمی میان تاریخ عمومی (خلافت) و تاریخ محلی حلب پیوندی ناگسستنی ایجاد کرده است.

• نویسنده بر طبق ترتیب تاریخی، فشرده حوادث را بر اساس توالی سال‌ها مرتب کرده است. او در تدوین بخش‌های نخستین تاریخ اسلام، از منابعی مانند تاریخ طبری و تاریخ خلیفة ابن‌ خیاط بهره برده و در بخش‌های مربوط به شام، به آثاری چون تاریخ دمشقِ ابن ‌قلانسی تکیه کرده و برخی از وقایع کلیدی مانند تغییر وزرا، پدیده‌های طبیعی و تغییر مقامات مذهبی مثل امیران حج را ثبت نموده است.
• شرق‌شناس فرانسوی، کلود کاهن اولین کسی است که به این کتاب و نشر آن اهتمام ورزید و بخشی از آن را در سال 1938م منتشر کرد.

ساختار و محتوا

• ابن عظیمی در کتاب حاضر، از ابتدای آفرینش شروع می‌کند و تاریخ پیامبران الهی را توضیح می‌دهد و بعد به سیره نبوی، معجزات، غزوات و نامه‌های پیامبر(ص) می‌پردازد و تاریخ خلفای راشدین، امویان و عباسیان تا سال ۵۳۸ هجری قمری (دوران مقتفی لامر الله) را روایت می‌کند.

نمونه مباحث

• سال دویست و نود و هشت (۲۹۸ هجری) قاسم بن سیما به غزوه‌ تابستانی (صائفه) رفت؛ و اسماعیل بن احمد بر محمد بن علی بن لیث یورش برد و او را به اسارت گرفت. بادی زرد در ناحیه موصل وزید، و فضل بن عبدالملک، سرپرستی حجاج را بر عهده گرفت و مراسم حج را برگزار کرد.

منابع مقاله

• مقدمه و متن کتاب.