مرویات الإمام أحمد بن حنبل فی التفسیر: تفاوت میان نسخه‌ها

(صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR73422J1.jpg | عنوان = مرویات الإمام أحمد بن حنبل فی التفسیر | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = یاسین، حکمت بشیر (نويسنده) ابن‌طرهونی، محمد بن رزق (گردآورنده) بلوشی، عبد الغفور عبد الحق حسین ( گردآو...» ایجاد کرد)
 
 
(۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۶: خط ۶:
| پدیدآوران =  
| پدیدآوران =  
[[یاسین، حکمت بشیر]] (نويسنده)
[[یاسین، حکمت بشیر]] (نويسنده)
[[ابن‌طرهونی، محمد بن رزق ]] (گردآورنده)
[[ابن‌طرهونی، محمد بن رزق]] (گردآورنده)
[[بلوشی، عبد الغفور عبد الحق حسین ]] ( گردآورنده)
[[بلوشی، عبد الغفور عبد الحق حسین]] (گردآورنده)
[[بزره، احمد احمد]] ( گردآورنده)
[[بزره، احمد احمد]] (گردآورنده)
|زبان
|زبان
| زبان = عربی
| زبان = عربی
خط ۲۷: خط ۲۷:
| پیش از =  
| پیش از =  
}}
}}
''' مرویات الإمام أحمد بن حنبل في التفسیر '''، از آثار پژوهشگر و مصحح معاصر و استاد دانشکده قرآن کریم (دانشگاه اسلامی مدینه منوره)، [[بشیر یاسین، حکمت| حکمت بشیر یاسین]] اثری پژوهشی و حدیثی است که به گردآوری، تدوین و تصحیح همه آثار پراکنده محدّث و پیشوای حنبلیان، [[احمد بن حنبل]] (164- 241ق) در زمینه تفسیر قرآن می‌پردازد. این اثر تفسیری ترتیبی است و در قالب «مواردپژوهی روایات تفسیری» می‌کوشد آثار [[احمد بن حنبل]] را برای نسل حاضر زنده سازد.
''' مرویات الإمام أحمد بن حنبل في التفسیر'''، از آثار پژوهشگر و مصحح معاصر و استاد دانشکده قرآن کریم (دانشگاه اسلامی مدینه منوره)، [[یاسین، حکمت بشیر|حکمت بشیر یاسین]] اثری پژوهشی و حدیثی است که به گردآوری، تدوین و تصحیح همه آثار پراکنده محدّث و پیشوای حنبلیان، [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]] (164- 241ق) در زمینه تفسیر قرآن می‌پردازد. این اثر تفسیری ترتیبی است و در قالب «مواردپژوهی روایات تفسیری» می‌کوشد آثار [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]] را برای نسل حاضر زنده سازد.
==هدف و روش==
==هدف و روش==
* [[دکتر طه جابر علوانی]]، تأکید دارد که «المعهد العالی العالمی للفکر الإسلامی» که این اثر را منتشر می‌کند، نمی‌خواهد بگوید که این تنها فهم درست است و سایر فهم‌های تفسیری درست نیست؛ بلکه می‌خواهد نمونه‌ای از روش تفسیری سلف صالح و الگویی از فهم صحیح را ارائه کند تا پژوهشگران استفاده کنند. <ref> تمهید رئیس «المعهد العالی العالمی للفکر الإسلامی»، ج1، ص ه‍- و. </ref>
* [[دکتر طه جابر علوانی]]، تأکید دارد که «المعهد العالی العالمی للفکر الإسلامی» که این اثر را منتشر می‌کند، نمی‌خواهد بگوید که این تنها فهم درست است و سایر فهم‌های تفسیری درست نیست؛ بلکه می‌خواهد نمونه‌ای از روش تفسیری سلف صالح و الگویی از فهم صحیح را ارائه کند تا پژوهشگران استفاده کنند. <ref> تمهید رئیس «المعهد العالی العالمی للفکر الإسلامی»، ج1، ص ه‍- و. </ref>
* [[بشیر یاسین، حکمت| حکمت بشیر یاسین]] در مقدمه‌ خود با تأکید بر آنکه علم تفسیر، شریف‌ترین علوم اسلامی است و «تفسیر مأثور» (تفسیر روایی) از همان قرون اولیه مورد توجه عالمان بوده، افزوده است:
* [[یاسین، حکمت بشیر|حکمت بشیر یاسین]] در مقدمه‌ خود با تأکید بر آنکه علم تفسیر، شریف‌ترین علوم اسلامی است و «تفسیر مأثور» (تفسیر روایی) از همان قرون اولیه مورد توجه عالمان بوده، افزوده است:
# با این حال، با وجود جایگاه رفیع [[احمد بن حنبل]] در علوم مختلف از جمله حدیث، فقه و لغت، هیچ تفسیر مستقلی از ایشان به صورت مدوّن باقی نمانده است.
# با این حال، با وجود جایگاه رفیع [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]] در علوم مختلف از جمله حدیث، فقه و لغت، هیچ تفسیر مستقلی از ایشان به صورت مدوّن باقی نمانده است.
# نقل قول‌هایی از علمای بزرگ مانند [[ابن جوزی]] نشان می‌دهد که میراث تفسیری [[احمد بن حنبل]] بسیار گسترده بوده و به بیش از صدوبیست هزار روایت می‌رسیده است.
# نقل قول‌هایی از علمای بزرگ مانند [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی|ابن جوزی]] نشان می‌دهد که میراث تفسیری [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]] بسیار گسترده بوده و به بیش از صدوبیست هزار روایت می‌رسیده است.
# این روایات در کتب مختلف حدیثی، تاریخی و رجالی پراکنده بودند و همین پراکندگی و فقدان یک مجموعه منسجم، انگیزه اصلی برای آغاز این تلاش علمی بزرگ شد. <ref> ر.ک: مقدمه نویسنده، ج1، ص8- 16. </ref>
# این روایات در کتب مختلف حدیثی، تاریخی و رجالی پراکنده بودند و همین پراکندگی و فقدان یک مجموعه منسجم، انگیزه اصلی برای آغاز این تلاش علمی بزرگ شد. <ref> ر.ک: مقدمه نویسنده، ج1، ص8- 16. </ref>
* [[بشیر یاسین، حکمت| حکمت بشیر یاسین]] مراحل روش دقیق و علمی خود را برای جمع‌آوری و تدوین این روایات تشریح کرده که مهمترین آن عبارت است از:
* [[یاسین، حکمت بشیر|حکمت بشیر یاسین]] مراحل روش دقیق و علمی خود را برای جمع‌آوری و تدوین این روایات تشریح کرده که مهمترین آن عبارت است از:
# جمع‌آوری روایات روایات تفسیری امام احمد از منابع گوناگون ( آثار خود امام احمد مانند کتاب «المسند»، «فضائل الصحابة»، «الزهد» و «الورع،  کتاب‌های شاگردان مستقیم امام احمد: مانند «مسائل» عبدالله بن احمد و کتاب‌های علمایی که با واسطه از امام احمد نقل کرده‌اند: مانند آثار ابن ابی حاتم و دیگران)
# جمع‌آوری روایات روایات تفسیری [[ابن حنبل، احمد بن محمد|امام احمد]] از منابع گوناگون (آثار خود [[ابن حنبل، احمد بن محمد|امام احمد]] مانند کتاب «المسند»، «فضائل الصحابة»، «الزهد» و «الورع،  کتاب‌های شاگردان مستقیم امام احمد: مانند «مسائل» عبدالله بن احمد و کتاب‌های علمایی که با واسطه از امام احمد نقل کرده‌اند: مانند آثار ابن ابی حاتم و دیگران)
# دسته‌بندی و تنظیم تمام روایات بر اساس ترتیب سوره‌ها و آیات قرآن کریم.
# دسته‌بندی و تنظیم تمام روایات بر اساس ترتیب سوره‌ها و آیات قرآن کریم.
# تخریج احادیث و آثار
# تخریج احادیث و آثار
# بررسی و قضاوت در مورد اسناد: اگر حدیث در صحیحین (بخاری و مسلم) بود، به صحت آن اکتفا شده است. در غیر این صورت، با استناد به اقوال نقادان بزرگ حدیث، درباره اعتبار آن قضاوت شده است.  <ref> ر.ک: همان، ج1، ص16- 22. </ref>
# بررسی و قضاوت در مورد اسناد: اگر حدیث در صحیحین ([[صحيح البخاري|بخاری]] و [[صحيح مسلم|مسلم]]) بود، به صحت آن اکتفا شده است. در غیر این صورت، با استناد به اقوال نقادان بزرگ حدیث، درباره اعتبار آن قضاوت شده است.  <ref> ر.ک: همان، ج1، ص16- 22. </ref>
==ساختار و محتوا==
==ساختار و محتوا==
*این اثر از 4 جلد به ترتیب ذیل تشکیل شده است:
*این اثر از 4 جلد به ترتیب ذیل تشکیل شده است:
خط ۴۶: خط ۴۶:
* جلد چهارم: روایات تفسیری سوره صافات تا سوره فلق.
* جلد چهارم: روایات تفسیری سوره صافات تا سوره فلق.
==نمونه مباحث==
==نمونه مباحث==
*۵ - ثنا عبد الرزاق ، أنا معمر ، عن عاصم ، عن أبي تميمة الهجيمي عمن كان رديف النبي صلى الله عليه وسلم قال : « كنت رديفه على حمار فعثر الحمار، فقلت تعس الشيطان. فقال لي النبي صلى الله عليه وسلم : لا تقل تعس الشيطان فإنك إذا قلت تعس الشيطان تعاظم الشيطان في نفسه وقال صرعته بقوتي. فإذا قلت بسم الله ، تصاغرت إليه نفسه حتى يكون أصغر من ذباب. <ref> متن کتاب، ج1، ص30. </ref>
*۵ - ثنا عبد الرزاق، أنا معمر، عن عاصم، عن أبي تميمة الهجيمي عمن كان رديف النبي صلى‌الله‌عليه‌وسلم قال: «كنت رديفه على حمار فعثر الحمار، فقلت تعس الشيطان. فقال لي النبي صلى‌الله‌عليه‌وسلم: لا تقل تعس الشيطان فإنك إذا قلت تعس الشيطان تعاظم الشيطان في نفسه وقال صرعته بقوتي. فإذا قلت بسم الله، تصاغرت إليه نفسه حتى يكون أصغر من ذباب. <ref> متن کتاب، ج1، ص30. </ref>
ترجمه: روایت پنجم - عبدالرزاق برای ما روایت کرد، معمر به ما خبر داد، از عاصم، از ابی تمیمه هجیمی، از کسی که همراه (ردیف) پیامبر(ص) بود، گفت: «من بر روی الاغی همراه ایشان بودم که الاغ لغزید. پس من گفتم: "نابود باد شیطان." پیامبر(ص) به من فرمود: نگو "نابود باد شیطان"، زیرا وقتی چنین می‌گویی، شیطان در درون خود بزرگ می‌شود و می‌گوید: "او را با قدرت خودم به زمین زدم." اما وقتی می‌گویی "بسم الله" (به نام خدا)، نفس او در نظرش آن‌چنان کوچک و حقیر می‌شود که حتی از یک پشه هم کوچکتر می‌گردد.
ترجمه: روایت پنجم - عبدالرزاق برای ما روایت کرد، معمر به ما خبر داد، از عاصم، از ابی تمیمه هجیمی، از کسی که همراه (ردیف) پیامبر(ص) بود، گفت: «من بر روی الاغی همراه ایشان بودم که الاغ لغزید. پس من گفتم: "نابود باد شیطان." پیامبر(ص) به من فرمود: نگو "نابود باد شیطان"، زیرا وقتی چنین می‌گویی، شیطان در درون خود بزرگ می‌شود و می‌گوید: "او را با قدرت خودم به زمین زدم." اما وقتی می‌گویی "بسم الله" (به نام خدا)، نفس او در نظرش آن‌چنان کوچک و حقیر می‌شود که حتی از یک پشه هم کوچکتر می‌گردد.
==پانویس==
==پانویس==
خط ۶۱: خط ۶۱:
[[رده:متون تفاسیر]]
[[رده:متون تفاسیر]]
[[رده:قرن 1- 4 متون تفاسیر]]
[[رده:قرن 1- 4 متون تفاسیر]]
 
[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1404]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مهر 1404 توسط محمد خردمند]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مهر 1404 توسط محمد خردمند]]