۱۵۳٬۶۳۳
ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'تالیف' به 'تألیف') برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'ج الدین' به 'جالدین') |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
</div> | </div> | ||
''' | '''محمد بن حمزه فنارى''' (751-834ق)، معروف به «فنارى»، «ابن الفنارى»، «علامه فنارى» و لقبش «شمسالدين»، اهل روم و حنفى مذهب، از اکابر علمای عثمانی قرن نهم هجری است که در معانی و بیان و هیئت و قراءات و تمامی علوم متداوله، وحید عصر خود بود و یکی از چند رئیس علمی بوده که در آن زمان هر کدام در رشتهای متخصص و فرید عصر خود بودهاند. | ||
== ولادت == | == ولادت == | ||
محمد بن حمزة بن محمد بن محمد رومی حنفی در صفر سال ۷۵۱ق چشم به جهان گشود. پدرش حمزة بن محمدبن محمد، از علماى بزرگ عثمانى در قرن نهم هجرى است. در تمام علوم متداول آن زمان از جمله معانى و بيان، هيئت و قرائات، بىنظير و در رشته تخصصىاش (احاطه به تمام علوم عقلى، نقلى و عربى) رئيس علمى بود. | محمد بن حمزة بن محمد بن محمد رومی حنفی در صفر سال ۷۵۱ق چشم به جهان گشود. پدرش حمزة بن محمدبن محمد، از علماى بزرگ عثمانى در قرن نهم هجرى است. در تمام علوم متداول آن زمان از جمله معانى و بيان، هيئت و قرائات، بىنظير و در رشته تخصصىاش (احاطه به تمام علوم عقلى، نقلى و عربى) رئيس علمى بود. | ||
مؤلف ریحانة | [[مدرس، محمدعلی|مؤلف ریحانة الادب]] گوید: «علامه فناری از اکابر علمای عثمانی قرن نهم هجری است که در معانی و بیان و هیئت و قراءات و تمامی علوم متداوله، وحید عصر خود بود و یکی از چند رئیس علمی بوده که در آن زمان هر کدام در رشتهای متخصص و فرید عصر خود بودهاند، همانند فیروزآبادی در لغت، سراجالدین بلقینی در فقه شافعی، ابو عبدالله بن عرفه در فقه مالکی، سراجالدین ابن الملقن در کثرت مصنفات فقهی و حدیثی و شیخ زینالدین عراقی در حدیث.» | ||
== تحصیلات == | == تحصیلات == | ||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
== اساتید == | == اساتید == | ||
#علامه [[علاءالدین اسود]] شارح «مغنی» در اصول و «وقایة الروایه فی مسائل الهدایه» در فقه حنفی. او در مدرسه ازنیق که به نام داود قیصری بنا شده بود پس از قیصری و | #علامه [[علاءالدین اسود]] شارح «مغنی» در اصول و «وقایة الروایه فی مسائل الهدایه» در فقه حنفی. او در مدرسه ازنیق که به نام داود قیصری بنا شده بود پس از قیصری و تاجالدین کردری تدریس میکرد. میگویند بین او و شمسالدین فناری اختلافی پدید آمد و از این رو شمسالدین او را ترک کرد و به حوزه درس محمد بن محمد آقسرایی پیوست. | ||
#[[جمالالدین محمد بن محمد بن محمد آقسرایی]] «آقصرایی» صاحب «حاشیه بر کشاف زمخشری» و شارح «ایضاح» در معانی و بیان و شارح «انموذج» در طب. | #[[جمالالدین محمد بن محمد بن محمد آقسرایی]] «آقصرایی» صاحب «حاشیه بر کشاف زمخشری» و شارح «ایضاح» در معانی و بیان و شارح «انموذج» در طب. | ||
#:گویند هنگامی که میر سید شریف جرجانی شرح جمالالدین بر ایضاح را دید گفت: «انه کالذباب علی لحم البقر» و این سخن از آن جهت است که ایضاح بسیار مبسوط است و جز موارد اندکی از آن نیازمند شرح نبوده است و جمالالدین متن ایضاح را با خط قرمز همراه با شرح آورده بود و شرح او در مقابل متن بسیار ناچیز مینمود. به میر سید شریف گفتند تقریر جمالالدین از تحریرش بهتر است، سید نیز به قصد استفاده از او به قرامان رفت، وقتی به آنجا رسید جمالالدین درگذشته بود. در آنجا میر سید شریف با شمسالدین فناری آشنا شد و همراه او به مصر رفت تا از محضر شیخ اکملالدین از علمای به نام آن دیار کسب فیض نمایند. | #:گویند هنگامی که میر سید شریف جرجانی شرح جمالالدین بر ایضاح را دید گفت: «انه کالذباب علی لحم البقر» و این سخن از آن جهت است که ایضاح بسیار مبسوط است و جز موارد اندکی از آن نیازمند شرح نبوده است و جمالالدین متن ایضاح را با خط قرمز همراه با شرح آورده بود و شرح او در مقابل متن بسیار ناچیز مینمود. به میر سید شریف گفتند تقریر جمالالدین از تحریرش بهتر است، سید نیز به قصد استفاده از او به قرامان رفت، وقتی به آنجا رسید جمالالدین درگذشته بود. در آنجا میر سید شریف با شمسالدین فناری آشنا شد و همراه او به مصر رفت تا از محضر شیخ اکملالدین از علمای به نام آن دیار کسب فیض نمایند. | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
=== منصب شیخالاسلامی === | === منصب شیخالاسلامی === | ||
در کتاب ریحانة الادب آمده است که شمسالدین فناری در بیروت و بروسه و قسطنطنیه قضاوت نموده و در آخر به منصب شیخالاسلامی مفتخر شده و نزد سلطان بایزخان (۸۰۴-۷۹۱ ه. ق) و چلبی سلطان محمدخان (۸۲۴-۸۱۶ ه. ق) و دیگر سلاطین وقت، بسیار محترم و غالبا در امور دولتی، محل استشاره بوده است. بعضی او را نخستین کسی میدانند که به مرتبه شیخالاسلامی نایل گردیده است و عدهای محمد بن یعقوب فیروزآبادی را. | در کتاب [[ریحانة الأدب فی تراجم المعروفین بالکنیة أو اللقب|ریحانة الادب]] آمده است که شمسالدین فناری در بیروت و بروسه و قسطنطنیه قضاوت نموده و در آخر به منصب شیخالاسلامی مفتخر شده و نزد سلطان بایزخان (۸۰۴-۷۹۱ ه. ق) و چلبی سلطان محمدخان (۸۲۴-۸۱۶ ه. ق) و دیگر سلاطین وقت، بسیار محترم و غالبا در امور دولتی، محل استشاره بوده است. بعضی او را نخستین کسی میدانند که به مرتبه شیخالاسلامی نایل گردیده است و عدهای محمد بن یعقوب فیروزآبادی را. | ||
=== برکات سفر حج === | === برکات سفر حج === | ||
| خط ۸۶: | خط ۸۶: | ||
#رسالة فی رجال الغیب | #رسالة فی رجال الغیب | ||
#عویصات الافکار فی اختیار اولی الابصار، پرسشهایی است مشکل، در فنون عقلی جهت امتحان طلاب که در دو ورقه نوشته شده است. | #عویصات الافکار فی اختیار اولی الابصار، پرسشهایی است مشکل، در فنون عقلی جهت امتحان طلاب که در دو ورقه نوشته شده است. | ||
#شرح فرائض | #شرح فرائض سجاوندی للامام سراجالدین محمد بن محمود عبد الرشید سجاوندی (بر این کتاب شرحهای بسیاری نوشته شده که معروفترین آنها شرح سید شریف جرجانی است.) | ||
#شرح الفوائد الغیاثیة (الفوائد الغیاثیة کتابی است در معانی و بیان از قاضی عضد الدین ایجی متوفای سال ۷۵۶ ه. ق که در واقع مختصر کتاب مفتاح العلوم سکاکی است.) #مرشد المصلی (فیه تجویز صلوة الرغائب و لیلة القدر بل ترغیب لهما فهجره جماعة، کشف الظنون.) | #شرح الفوائد الغیاثیة (الفوائد الغیاثیة کتابی است در معانی و بیان از قاضی عضد الدین ایجی متوفای سال ۷۵۶ ه. ق که در واقع مختصر کتاب مفتاح العلوم سکاکی است.) | ||
#مرشد المصلی (فیه تجویز صلوة الرغائب و لیلة القدر بل ترغیب لهما فهجره جماعة، کشف الظنون.) | |||
#مقدمة الصلوة، رسالهای است کوچک مشتمل بر مسائل ضروری در صلوة که شروحی نیز بر آن نوشته شده است. در مؤلف آن اختلاف است. صاحب کشف الظنون انتساب آن را به ابن حمزه فناری صحیح دانسته است. | #مقدمة الصلوة، رسالهای است کوچک مشتمل بر مسائل ضروری در صلوة که شروحی نیز بر آن نوشته شده است. در مؤلف آن اختلاف است. صاحب کشف الظنون انتساب آن را به ابن حمزه فناری صحیح دانسته است. | ||
#اسئلة العلامة، مؤلف الشقائق النعمانیة در مورد این رساله گوید: «و رایت للمولی الفناری عشرین قطعة منظومة کل قطعة منها مسالة من فن مستقل و غیر اسماء تلک الفنون بطریق الالغاز امتحانا لفضلاء دهره و لم یقدروا علی تعیین فنونها فضلا عن حل مسائلها علی انه قال فی خطبة تلک الرسالة و ذلک عجالة یوم مما تبصرون، و شرح هذه الرسالة ابنه محمدشاه و عین اسامی الفنون و بین المناسبة فیما ذکره من الالغازات و حل مشکلات مسائلها و نظم عقیب کل قطعة منها قطعة اخری قال فی بعضها قلت مؤکدا و فی بعضها قلت مجیبا و اتی باحسن الاجوبة.» | #اسئلة العلامة، مؤلف الشقائق النعمانیة در مورد این رساله گوید: «و رایت للمولی الفناری عشرین قطعة منظومة کل قطعة منها مسالة من فن مستقل و غیر اسماء تلک الفنون بطریق الالغاز امتحانا لفضلاء دهره و لم یقدروا علی تعیین فنونها فضلا عن حل مسائلها علی انه قال فی خطبة تلک الرسالة و ذلک عجالة یوم مما تبصرون، و شرح هذه الرسالة ابنه محمدشاه و عین اسامی الفنون و بین المناسبة فیما ذکره من الالغازات و حل مشکلات مسائلها و نظم عقیب کل قطعة منها قطعة اخری قال فی بعضها قلت مؤکدا و فی بعضها قلت مجیبا و اتی باحسن الاجوبة.» | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۸: | ||
#تعلیقه بر اصطلاحات الصوفیه ملا عبد الرزاق کاشانی. | #تعلیقه بر اصطلاحات الصوفیه ملا عبد الرزاق کاشانی. | ||
#حاشیه بر شرح شیخ برهانالدین ابراهیم بن عمر الجغبری متوفای سال ۷۳۲ ه. ق بر کتاب حرز الامانی و وجه التهانی فی القراءات السبع المثانی قصیده مشهور به شاطبیه، از ابو محمد شاطبی ضریر (از مشاهیر قراء قرآن مجید و معروف به امام القراء و امام شاطبی). حرز الامانی و وجه التهانی قصیدهای است لامیه در تجوید و حاوی رموز و دقایق بسیار. به نوشته کشف الظنون ۱۱۷۳ بیت و به نوشته روضات الجنان ۱۳۲۰ بیت است که همه آنها در یک وزن و قافیه به نظم درآمده است. | #حاشیه بر شرح شیخ برهانالدین ابراهیم بن عمر الجغبری متوفای سال ۷۳۲ ه. ق بر کتاب حرز الامانی و وجه التهانی فی القراءات السبع المثانی قصیده مشهور به شاطبیه، از ابو محمد شاطبی ضریر (از مشاهیر قراء قرآن مجید و معروف به امام القراء و امام شاطبی). حرز الامانی و وجه التهانی قصیدهای است لامیه در تجوید و حاوی رموز و دقایق بسیار. به نوشته کشف الظنون ۱۱۷۳ بیت و به نوشته روضات الجنان ۱۳۲۰ بیت است که همه آنها در یک وزن و قافیه به نظم درآمده است. | ||
#حاشیه بر «الضوء اللامع» (الضوء اللامع تلخیص کتاب مفتاح است که هر دو از | #حاشیه بر «الضوء اللامع» (الضوء اللامع تلخیص کتاب مفتاح است که هر دو از تاجالدین محمد بن محمد اسفراینی است و مفتاح، شرحی است بر کتاب المصباح فی النحو از امام ناصر بن عبد السید المطرزی متوفی در ۶۱۰ ه. ق.) | ||
#تعلیقه بر شرح میر سید شریف جرجانی و شرح سعد الدین تفتازانی بر مفتاح | #تعلیقه بر شرح میر سید شریف جرجانی و شرح سعد الدین تفتازانی بر مفتاح العلوم سراجالدین ابو یعقوب یوسف ابن ابی بکر بن محمد بن علی سکاکی متوفای سال ۶۲۶ ه. ق (مفتاح العلوم مشتمل است بر صرف و نحو و اشتقاق و معانی و بیان و عروض و قوافی و بعضی دیگر از علوم عربی و بر آن شرحها و حاشیههای بسیاری نوشته شده است و بعضی تمام یا قسمتی از آن را تلخیص نمودهاند. چنانکه خطیب دمشقی قسمت معانی و بیان و بدیع آن را تلخیص نموده که به تلخیص المفتاح مشهور است و علامه تفتازانی شرح مطول و مختصر را در شرح همین تلخیص نوشته است.) | ||
#الفوائد الفناریه (این کتاب همراه با شرح احمد بن عبدالله شوقی در استانبول چاپ شده است. در ریحانة الادب آمده است که الفوائد الفناریه همان شرح ایساغوجی در منطق است.) | #الفوائد الفناریه (این کتاب همراه با شرح احمد بن عبدالله شوقی در استانبول چاپ شده است. در ریحانة الادب آمده است که الفوائد الفناریه همان شرح ایساغوجی در منطق است.) | ||
#شرح اصول بزدوی (متن از فخر الاسلام علی بن محمد بزدوی است و چنانکه صاحب کشف الظنون گفته است این شرح ناقص است و تنها دیباچه کتاب اصول در آن شرح شده است.) | #شرح اصول بزدوی (متن از فخر الاسلام علی بن محمد بزدوی است و چنانکه صاحب کشف الظنون گفته است این شرح ناقص است و تنها دیباچه کتاب اصول در آن شرح شده است.) | ||