۱۴۷٬۷۸۱
ویرایش
رسائل الشريف المرتضی: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'علمالهدی، علی بن حسین' به 'سید مرتضی، علی بن حسین'
جز (جایگزینی متن - 'عليهم السلام' به 'عليهمالسلام') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'علمالهدی، علی بن حسین' به 'سید مرتضی، علی بن حسین') برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۲۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب | |||
| تصویر =NUR00168J1.jpg | |||
| عنوان =رسائل الشریف المرتضی | |||
| | | عنوانهای دیگر = | ||
| پدیدآوران = | |||
[[علمالهدی، علی بن الحسین]] (نویسنده) | |||
| | |||
| | |||
[[رجایی، مهدی]] (گردآورنده) | [[رجایی، مهدی]] (گردآورنده) | ||
[[حسینی اشکوری، احمد]] ( | [[حسینی اشکوری، احمد]] (مقدمهنويس) | ||
| زبان =عربی | |||
|زبان | | کد کنگره =BP 4/6 /ع8ر5 1363 | ||
| موضوع = | |||
اسلام - مجموعهها | |||
|کد کنگره | |||
|موضوع | |||
کلام شیعه امامیه - قرن 5ق. - مجموعهها | کلام شیعه امامیه - قرن 5ق. - مجموعهها | ||
| ناشر = | |||
|ناشر | دار القرآن الکريم | ||
| مکان نشر =قم - ایران | |||
| سال نشر = 1405 ق | |||
|مکان نشر | |||
|سال نشر | |||
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00168AUTOMATIONCODE | |||
| چاپ =1 | |||
| تعداد جلد =4 | |||
| کتابخانۀ دیجیتال نور =00168 | |||
| کتابخوان همراه نور =00168 | |||
| کد پدیدآور = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
}} | |||
'''رسائل الشريف المرتضى'''، تأليف [[علمالهدی، علی بن الحسین|سيد ابوالقاسم على بن حسين موسوى بغدادى]]، معروف به شريف مرتضى يا علم الهدى (م436ق) در علم اصول است. | '''رسائل الشريف المرتضى'''، تأليف [[علمالهدی، علی بن الحسین|سيد ابوالقاسم على بن حسين موسوى بغدادى]]، معروف به شريف مرتضى يا علم الهدى (م436ق) در علم اصول است. | ||
كتاب رسائل شريف مرتضى مجموعهاى از آثار علمى باقى مانده از [[ | كتاب رسائل شريف مرتضى مجموعهاى از آثار علمى باقى مانده از [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] است كه به صورت مدون و در قالب يك مجموعه از زمان تأليف آنها وجود نداشته است. | ||
اين آثار كه در ابتدا به صورت كتابهاى مستقل و جداگانه و به صورت رسالههاى كوچك، جواب و سؤال و نظائر آن در علوم مختلفى؛ مثل تفسير، كلام، فقه، اصول فقه و ادبيات نوشته شده است، بعدها به صورت مجموعهاى ناهمگون از نظر موضوعات و تفصيل و اجمال با نامهايى؛ همچون شتات الفوائد، مجموعۀ رسائل كثيره، و رسائل سيد شريف گردآورى شدهاند. | اين آثار كه در ابتدا به صورت كتابهاى مستقل و جداگانه و به صورت رسالههاى كوچك، جواب و سؤال و نظائر آن در علوم مختلفى؛ مثل تفسير، كلام، فقه، اصول فقه و ادبيات نوشته شده است، بعدها به صورت مجموعهاى ناهمگون از نظر موضوعات و تفصيل و اجمال با نامهايى؛ همچون شتات الفوائد، مجموعۀ رسائل كثيره، و رسائل سيد شريف گردآورى شدهاند. | ||
اگر چه كتابهايى نظير | اگر چه كتابهايى نظير «[[جمل العلم و العمل]]» كه در جلد سوّم كتاب آورده شده است، به صورت مستقل چاپ و منتشر شدهاند و از كتب مشهور [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] مىباشد و حتى كتاب «تمهيد الأصول» [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] و «شرح [[جمل العلم و العمل]]» [[ابن براج، عبدالعزیز بن نحریر|ابن برّاج]] در شرح قسمت عقايد و فقه آن تأليف شده است؛ اما بسيارى از كتابها و رسالههاى آن به صورت مسائل و مباحث غير منظم و غير مرتبط بوده و از شهرت زيادى برخوردار نيستند. | ||
اين كتاب به همت علامه شيخ حامد واعظى و [[حسینی اشکوری، احمد|سيد احمد حسينى]] و با تأييدات و عنايات خاص آیتالله گلپايگانى گردآورى شده و مجموعۀ قديمى آن فقط؛ شامل كتابهاى «المسائل التبانيات»، «الموصليات الثانية و الثالثة»، «الميافارقين» و «الرد على اصحاب العدد» مىباشد. | اين كتاب به همت علامه شيخ حامد واعظى و [[حسینی اشکوری، احمد|سيد احمد حسينى]] و با تأييدات و عنايات خاص آیتالله گلپايگانى گردآورى شده و مجموعۀ قديمى آن فقط؛ شامل كتابهاى «المسائل التبانيات»، «الموصليات الثانية و الثالثة»، «الميافارقين» و «الرد على اصحاب العدد» مىباشد. | ||
به نظر مىرسد، هم چنانكه در فهرست موضوعى آخر جلد سوم آمده است، اگر مباحث فقهى، كلامى و يا اصولى آن در قالب كتابهاى بجز اين، با موضوع خاصى چاپ مىشد، علاقمندان در رشتههاى مختلف علوم اسلامى از آن بيشتر استفاده | به نظر مىرسد، هم چنانكه در فهرست موضوعى آخر جلد سوم آمده است، اگر مباحث فقهى، كلامى و يا اصولى آن در قالب كتابهاى بجز اين، با موضوع خاصى چاپ مىشد، علاقمندان در رشتههاى مختلف علوم اسلامى از آن بيشتر استفاده میكردند. | ||
اگر چه قسمتهاى مختلف كتاب در زمانهاى متفاوتى تأليف شدهاند و از تاريخ تأليف همۀ آنها اطلاع دقيقى در دست نيست؛ امّا زمان تأليف بعضى از آنها مشخص است كه عبارتند از: | اگر چه قسمتهاى مختلف كتاب در زمانهاى متفاوتى تأليف شدهاند و از تاريخ تأليف همۀ آنها اطلاع دقيقى در دست نيست؛ امّا زمان تأليف بعضى از آنها مشخص است كه عبارتند از: | ||
| خط ۶۴: | خط ۵۱: | ||
#الشهاب في الشيب و الشباب، سال 419ق. | #الشهاب في الشيب و الشباب، سال 419ق. | ||
در كتاب «مقدمهاى بر فقه» از تأليفات [[ | در كتاب «مقدمهاى بر فقه» از تأليفات [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] كتابى به نام «شتات الفوائد و المسائل» نام برده شده است كه شامل چندين كتاب مثل المسائل النيليات، المسائل الرمليات، المسائل الواسطيات و...مىباشد. نسخههاى مذكور در آن معمولا مربوط به قرن دوازدهم و سيزدهم مىباشند. | ||
البته از مسائل پراكندۀ ديگرى نيز ياد نموده است كه در كتابخانۀ دانشگاه تهران و آستان قدس رضوى وجود دارد. | البته از مسائل پراكندۀ ديگرى نيز ياد نموده است كه در كتابخانۀ دانشگاه تهران و آستان قدس رضوى وجود دارد. | ||
| خط ۷۰: | خط ۵۷: | ||
همچنين در [[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]] از كتابى به نام مجموعه رسائل كثيره نام برده است كه شامل 5 كتاب است و در سال 676 نوشته شده و در كتابخانۀ آستان قدس رضوى وجود دارد. | همچنين در [[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]] از كتابى به نام مجموعه رسائل كثيره نام برده است كه شامل 5 كتاب است و در سال 676 نوشته شده و در كتابخانۀ آستان قدس رضوى وجود دارد. | ||
كتاب موجود در سال | كتاب موجود در سال 1385ق توسط علامه شيخ حامد واعظى و [[حسینی اشکوری، احمد|سيد احمد حسينى]] شروع به جمعآورى شده است و پس از مدتى وقفه به سبب حمايتهاى بىدريغ حضرت آیتالله گلپايگانى مجددا ادامه يافته تا اين كه در ابتدا سه مجلد از آن چاپ شده است. | ||
در سال 1405ق قسمت ديگرى از اين كتابها در كتابخانۀ علامه سيد محمد موسوى جزائرى وجود داشته است و بعدها به صورت مجلد چهارم گردآورى و به آن ضميمه شده است. | در سال 1405ق قسمت ديگرى از اين كتابها در كتابخانۀ علامه سيد محمد موسوى جزائرى وجود داشته است و بعدها به صورت مجلد چهارم گردآورى و به آن ضميمه شده است. | ||
سه جلد اول در سال 1405ق و جلد چهارم در جمادى الثانى 1410 در چاپخانۀ | سه جلد اول در سال 1405ق و جلد چهارم در جمادى الثانى 1410 در چاپخانۀ سيدالشهداء و خيام چاپ شدهاند. | ||
آماده شدن كتاب توسط [[رجایی، مهدی |سيد مهدى رجايى]] و نظارت و گردآورى توسط [[حسینی اشکوری، احمد|سيد احمد حسينى]] صورت پذيرفته است. | آماده شدن كتاب توسط [[رجایی، مهدی |سيد مهدى رجايى]] و نظارت و گردآورى توسط [[حسینی اشکوری، احمد|سيد احمد حسينى]] صورت پذيرفته است. | ||
| خط ۸۱: | خط ۶۸: | ||
== ساختار == | == ساختار == | ||
موضوعات مختلف كتاب؛ شامل علوم تفسير، كلام، فقه، اصول فقه و ادبيات است. | موضوعات مختلف كتاب؛ شامل علوم تفسير، كلام، فقه، اصول فقه و ادبيات است. | ||
| خط ۱۰۴: | خط ۸۹: | ||
#مسألة في المنامات. | #مسألة في المنامات. | ||
#الرد على أصحاب العدد (ذ/ج 357/2). | #الرد على أصحاب العدد (ذ/ج 357/2). | ||
#حكم الباء في آية '''«و امسحوا برؤوسكم»'''. | #حكم الباء في آية'''«و امسحوا برؤوسكم»'''. | ||
#وجه التكرار في الآيتين. | #وجه التكرار في الآيتين. | ||
#مسألة في الاستثناء (ذ/ج 383/20). | #مسألة في الاستثناء (ذ/ج 383/20). | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۱۱: | ||
جلد سوم: | جلد سوم: | ||
#جمل العلم و العمل (ذ144/5/). | #[[جمل العلم و العمل]] (ذ144/5/). | ||
#أجوبة المسائل القرآنية. | #أجوبة المسائل القرآنية. | ||
#أجوبة مسائل متفرقة. | #أجوبة مسائل متفرقة. | ||
| خط ۱۳۵: | خط ۱۲۰: | ||
#خلق الأعمال. | #خلق الأعمال. | ||
#مسألة في الإجماع (ذ269/6/). | #مسألة في الإجماع (ذ269/6/). | ||
#علة خذلان | #علة خذلان أهلالبيت(ع). | ||
#أقاويل العرب في الجاهلية. | #أقاويل العرب في الجاهلية. | ||
#قول النبي: نية المؤمن خير من عمله. | #قول النبي: نية المؤمن خير من عمله. | ||
| خط ۱۶۳: | خط ۱۴۸: | ||
== گزارش محتوا == | == گزارش محتوا == | ||
چهار جلد رسائل سيد شريف؛ شامل كتابهاى مفصل و مختصر و گاهى بسيار مختصر و در حد يك مسألۀ فقهى و يا كلامى است كه به صورت اجمالى و براى آشنايى خوانندگان به معرفى بعضى از آنان مىپردازيم. | چهار جلد رسائل سيد شريف؛ شامل كتابهاى مفصل و مختصر و گاهى بسيار مختصر و در حد يك مسألۀ فقهى و يا كلامى است كه به صورت اجمالى و براى آشنايى خوانندگان به معرفى بعضى از آنان مىپردازيم. | ||
| خط ۱۹۵: | خط ۱۷۸: | ||
در [[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]] فقط به نسخۀ كتابخانۀ آستان قدس رضوى كه در سال | در [[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]] فقط به نسخۀ كتابخانۀ آستان قدس رضوى كه در سال 576ق نوشته شده، اشاره شده است. ([[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]]239/5). | ||
در معالم العلماء [[ابن شهرآشوب، محمد بن علی|ابن شهرآشوب]] اين كتاب را در ذيل شمارۀ 474 ذكر كرده است. | در معالم العلماء [[ابن شهرآشوب، محمد بن علی|ابن شهرآشوب]] اين كتاب را در ذيل شمارۀ 474 ذكر كرده است. | ||
| خط ۲۰۱: | خط ۱۸۴: | ||
در مسألۀ 14 از مسائل مبافارقيات سؤال از مرجع مراجعه در استفاده از احاديث «كتب [[شيخ صدوق]]، يا عبيداللّه حلبى يا شلمغانى» شده است كه مربوط به مسائل اصول فقه مىباشد. (الجواهر 257). | در مسألۀ 14 از مسائل مبافارقيات سؤال از مرجع مراجعه در استفاده از احاديث «كتب [[شيخ صدوق]]، يا عبيداللّه حلبى يا شلمغانى» شده است كه مربوط به مسائل اصول فقه مىباشد. (الجواهر 257). | ||
همچنين از اجماع | همچنين از اجماع اهلبيت عليهمالسلام در مباحث كتاب ذكرى به ميان آمده كه نياز به تحقيق و بررسى دارد. (الجواهر 257). | ||
ترجمۀ فارسى اين كتاب به وسيلۀ | ترجمۀ فارسى اين كتاب به وسيلۀ محمدحسین بختيارى كوهسرخى در نامۀ آستان قدس (31:36 - 57) چاپ شده است. (مقدمهاى بر فقه شيعه 73). | ||
7 - جوابات المسائل الطرابلسيات الثانية: | 7 - جوابات المسائل الطرابلسيات الثانية: | ||
| خط ۲۳۳: | خط ۲۱۶: | ||
جلد سوم شامل 23 رسالۀ كوچك و بزرگ است كه در اينجا مهمترين آنها معرفى مىشود. | جلد سوم شامل 23 رسالۀ كوچك و بزرگ است كه در اينجا مهمترين آنها معرفى مىشود. | ||
1 - جمل العلم و العمل: | 1 - [[جمل العلم و العمل]]: | ||
اين كتاب از مشهورترين آثار باقىمانده از [[ | اين كتاب از مشهورترين آثار باقىمانده از [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] است و شامل دو قسمت مباحث كلامى و فقهى (عبادات) مىباشد و به دليل اختصارش مباحث معاملات در آن مطرح نشده است. اين كتاب شبيه به رسالههاى عمليۀ متداول در زمان ما است و شامل كتابهاى طهارت، صلاة، صوم، حج و زكاة مىباشد. | ||
2 - أجوبة مسائل القرآنية: | 2 - أجوبة مسائل القرآنية: | ||
| خط ۲۶۷: | خط ۲۵۰: | ||
5 - الشهاب في الشيب و الشباب: | 5 - الشهاب في الشيب و الشباب: | ||
اين كتاب در بردارندۀ اشعار ابوتمام، البخترى، [[شریف الرضی، محمد بن حسین|سيد شريف رضى]] و [[ | اين كتاب در بردارندۀ اشعار ابوتمام، البخترى، [[شریف الرضی، محمد بن حسین|سيد شريف رضى]] و [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] (قده) در مورد پيرى و جوانى است و در سال 1302ق در چاپخانۀ جوانب چاپ شده است. | ||
6 - مسألة في معجزات الأنبياء: | 6 - مسألة في معجزات الأنبياء: | ||
بنظر مىرسد اين كتاب يكى از مسائل مطروحه در كتابهاى [[ | بنظر مىرسد اين كتاب يكى از مسائل مطروحه در كتابهاى [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] باشد كه در اينجا به صورت مستقل چاپ شده است. | ||
7 - مسألة في نكاح المتعة: | 7 - مسألة في نكاح المتعة: | ||
| خط ۲۸۳: | خط ۲۶۶: | ||
9 - مسائل شتى: | 9 - مسائل شتى: | ||
مجموعهاى است از سؤالات مختلف كلامى و فقهى و غير از آن كه از نقاط مختلف از [[ | مجموعهاى است از سؤالات مختلف كلامى و فقهى و غير از آن كه از نقاط مختلف از [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] سؤال شده و مؤلف به آنان جواب داده است. | ||
تذكر: قابل ذكر است كه در مستدركات أعيان الشيعة جلد 5 صفحات 295 تا 300 توضيح مختصرى در مورد تأليفات [[ | تذكر: قابل ذكر است كه در مستدركات أعيان الشيعة جلد 5 صفحات 295 تا 300 توضيح مختصرى در مورد تأليفات [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] بيان شده است كه خوانندگان براى آشنايى بيشتر مىتوانند به آن مراجعه نمايند. | ||
== ويژگىهاى == | == ويژگىهاى == | ||
| خط ۲۹۲: | خط ۲۷۵: | ||
از مهمترين ويژگىهاى كتاب اختصار و ايجاز همراه با عجله و شتاب در نوشتن اكثر كتابهاى موجود است كه در آخر بعضى از آنها به اين مطلب اشاره شده است. | از مهمترين ويژگىهاى كتاب اختصار و ايجاز همراه با عجله و شتاب در نوشتن اكثر كتابهاى موجود است كه در آخر بعضى از آنها به اين مطلب اشاره شده است. | ||
به عنوان مثال: قد أجبنا عن المسائل بكمالها و اعتمدنا على الاختصار و الانتصار و الإشارة، دون البسط في العبارة، لكن ضيق الوقت و إعجال الجواب، اقتضينا ما اعتمدناه من الإجمال دون التفصيل. | به عنوان مثال: قد أجبنا عن المسائل بكمالها و اعتمدنا على الاختصار و [[الانتصار]] و الإشارة، دون البسط في العبارة، لكن ضيق الوقت و إعجال الجواب، اقتضينا ما اعتمدناه من الإجمال دون التفصيل. | ||
از ديگر ويژگىهاى كتاب تركيب ناهمگون بين كتابهاى گردآورى شده است. در اين مجموعه از كتابهاى فقهى تا شعر و ادبيات و از علم اصول فقه تا تفسير و كلام گردآورى شده است. | از ديگر ويژگىهاى كتاب تركيب ناهمگون بين كتابهاى گردآورى شده است. در اين مجموعه از كتابهاى فقهى تا شعر و ادبيات و از علم اصول فقه تا تفسير و كلام گردآورى شده است. | ||
از طرفى بعضى از كتابها به صورت سؤال و جواب و بعضى مثل كتاب جمل العلم و العمل به صورت مباحث منظم و مرتب فقهى و بعضى نيز فقط يك مسألۀ كلامى و يا فقهى مىباشند. | از طرفى بعضى از كتابها به صورت سؤال و جواب و بعضى مثل كتاب [[جمل العلم و العمل]] به صورت مباحث منظم و مرتب فقهى و بعضى نيز فقط يك مسألۀ كلامى و يا فقهى مىباشند. | ||
يكى ديگر از ويژگىهاى كتاب جمعآورى نكردن مباحثى كه داراى موضوع واحد هستند، مىباشد. اگر ناشرين كتاب مباحث همگون مثل فقه، تفسير يا ادبيات را در كنار هم چاپ نموده و به تفكيك و تقسيمبندى مباحث فقهى مثل صفحۀ 345 جلد سوم اقدام مىنمودند خوانندگان بهتر مىتوانستند از اين مجموعه استفاده نمايند. | يكى ديگر از ويژگىهاى كتاب جمعآورى نكردن مباحثى كه داراى موضوع واحد هستند، مىباشد. اگر ناشرين كتاب مباحث همگون مثل فقه، تفسير يا ادبيات را در كنار هم چاپ نموده و به تفكيك و تقسيمبندى مباحث فقهى مثل صفحۀ 345 جلد سوم اقدام مىنمودند خوانندگان بهتر مىتوانستند از اين مجموعه استفاده نمايند. | ||
== منابع == | == منابع مقاله == | ||
1 - الذريعة119/20، ج 15/13. | |||
1 - | |||
2 - مقدمهاى بر فقه شيعه 76 و 72، 73. | 2 - مقدمهاى بر فقه شيعه 76 و 72، 73. | ||
3 - مستدركات أعيان الشيعة ج 295/5 تا 300. | 3 - مستدركات أعيان الشيعة ج 295/5 تا 300. | ||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]] | [[رده:اسلام، عرفان، غیره]] | ||
[[رده:کلیات]] | [[رده:کلیات]] | ||
[[رده:کنگرهها، کنفرانسها (مؤتمرات)، مجموعهها]] | [[رده:کنگرهها، کنفرانسها (مؤتمرات)، مجموعهها]] | ||