۱۶۱٬۰۳۹
ویرایش
جز
جایگزینی متن - 'تاسيس' به 'تأسیس'
جز (جایگزینی متن - 'نويسنده' به 'نویسنده') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'تاسيس' به 'تأسیس') |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
| شابک =964-315-565-X | | شابک =964-315-565-X | ||
| تعداد جلد =2 | | تعداد جلد =2 | ||
| کتابخانۀ دیجیتال نور = | | کتابخانۀ دیجیتال نور =10706 | ||
| کتابخوان همراه نور =10706 | |||
| کد پدیدآور = | | کد پدیدآور = | ||
| پس از = | | پس از = | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۶: | ||
}} | }} | ||
'''زبده تاریخ کرد و کردستان''' اثر [[زکیبیگ، محمدامین|محمد امين زكى بيگ]] و ترجمه [[روشن اردلان، یدالله|يدالله روشن اردلان]] است. مترجم اين كتاب را به عنوان معتبرترين منابع و | '''زبده تاریخ کرد و کردستان''' اثر [[زکیبیگ، محمدامین|محمد امين زكى بيگ]] و ترجمه [[روشن اردلان، یدالله|يدالله روشن اردلان]] است. مترجم اين كتاب را به عنوان معتبرترين منابع و مأخذ تاريخ كرد و كردستان مىداند. اين كتاب به زبان تركى بوده كه تدوين آن از سوى مؤلف سالها به طول انجاميده و كتاب حاضر در دو جلد تدوين يافته است. | ||
== ساختار == | == ساختار == | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۴: | ||
== گزارش محتوا == | == گزارش محتوا == | ||
با وجود اين كه تحقيقى كلاسيك و مربوط به سال 1931م است؛ اما به لحاظ جامعيت مطالب و بهرهگيرى از منابع و | با وجود اين كه تحقيقى كلاسيك و مربوط به سال 1931م است؛ اما به لحاظ جامعيت مطالب و بهرهگيرى از منابع و مأخذ بىشمار و معتبر، در زمره كتب مفيد و جامع راجع به تاريخ كردستان قرار مىگيرد. از جمله ويژگىهاى اساسى اين كتاب از يك سو جامعيت مباحث آن است كه تقريبا سير تحولات سياسى فرهنگى، اجتماعى، جغرافيايى، زبانشناسى و... قوم كرد و طول تاريخ و فرهنگ قوم كرد را در قالب پيوستگى مدام با تاريخ ايران و سلسلههاى مختلف آن مورد بررسى قرار داده است. به واقع نوعى پيوستگى خاص بين تاريخ قوم كرد و تاريخ ايران در سرتاسر نوشته حاضر يافت مىشود. | ||
اينك به معرفى مختصر فصول مختلف جلد اول مىپردازيم: | اينك به معرفى مختصر فصول مختلف جلد اول مىپردازيم: | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۶: | ||
=== كرد تا دوره صفوى === | === كرد تا دوره صفوى === | ||
وضعيت قوم كرد در عهد تركمانان قره قريونلو آق قويونلو، تيموريان و صفويه از مباحث مطروحه در اين فصل مىباشد؛ اما دوره صفويه سهم بيشترى از مطالب را به خود اختصاص داده است. نویسنده رفتار شاه اسماعيل صفوى با كردها را همچون آق قويونلوها ظالمانه مىداند و دليل آن را مذهب سنت آنها و عدم اعتماد وى به ايشان مىداند. لذا در دوره صفويه، امارت قديمیكرد از بين رفته و حكومت قزلباشها و جايگزين آن شد. به عقيده نویسنده به عكس حكومت عثمانى به جهت | وضعيت قوم كرد در عهد تركمانان قره قريونلو آق قويونلو، تيموريان و صفويه از مباحث مطروحه در اين فصل مىباشد؛ اما دوره صفويه سهم بيشترى از مطالب را به خود اختصاص داده است. نویسنده رفتار شاه اسماعيل صفوى با كردها را همچون آق قويونلوها ظالمانه مىداند و دليل آن را مذهب سنت آنها و عدم اعتماد وى به ايشان مىداند. لذا در دوره صفويه، امارت قديمیكرد از بين رفته و حكومت قزلباشها و جايگزين آن شد. به عقيده نویسنده به عكس حكومت عثمانى به جهت تأسیس و تشكيل برخى حكومتهاى محلى، قوم كرد را كاملا از خود خشنود نموده بود. نویسنده معتقد است كه جنگ طولانى بين سلاطين صفوى و عثمانى، اهميت سياسى كرد را آن گونه كه بايد قبولاند، ليكن قوم كرد از اين درس با ارزش نتوانست عبرت بگيرد و در جهت اتحاد خود گام بردارد. | ||
=== احوال كرد از دوره صفويه تا زمان نویسنده === | === احوال كرد از دوره صفويه تا زمان نویسنده === | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۲: | ||
در اين قسمت ابتدا به تحولات منطقه كردستان در عهد تسلط افغانها و سپس در عهد نادرشاه افشار اشاره شده است. منطقه مذكور در اين دوره، بيشتر محل كشمكش نيروهاى عثمانى بوده است. نویسنده رفتار نادرشاه با كردها را ناپسند مىداند. اشارهاى كوتاه به دوره زنديه و سپس قاجاريه شده است. | در اين قسمت ابتدا به تحولات منطقه كردستان در عهد تسلط افغانها و سپس در عهد نادرشاه افشار اشاره شده است. منطقه مذكور در اين دوره، بيشتر محل كشمكش نيروهاى عثمانى بوده است. نویسنده رفتار نادرشاه با كردها را ناپسند مىداند. اشارهاى كوتاه به دوره زنديه و سپس قاجاريه شده است. | ||
نویسنده معتقد است كه طايفه كرد شكاك به رهبرى صادق خان رئيس آن طايفه، در | نویسنده معتقد است كه طايفه كرد شكاك به رهبرى صادق خان رئيس آن طايفه، در تأسیس حكومت قاجار، ياريگر آن سلسله بودند. | ||
در ادامه وضعيت كرد تا زمان مؤلف ذكر شده است كه بيشتر در قالب روابط دوستانه يا خصمانه ايران و عثمانى مىباشد. | در ادامه وضعيت كرد تا زمان مؤلف ذكر شده است كه بيشتر در قالب روابط دوستانه يا خصمانه ايران و عثمانى مىباشد. | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۶: | ||
نویسنده در اين فصل عشاير كرد را قبيله به قبيله از آغاز اسلام تا زمان خود معرفى و بررسى كرده و جغرافياى انسانى و آمارى اين قبايل را ترسيم نموده است. از ويژگىهاى اساسى اين فصل جداول بىشمارى است كه همه طوايف و ويژگىهاى آنها ار ذكر نموده است. | نویسنده در اين فصل عشاير كرد را قبيله به قبيله از آغاز اسلام تا زمان خود معرفى و بررسى كرده و جغرافياى انسانى و آمارى اين قبايل را ترسيم نموده است. از ويژگىهاى اساسى اين فصل جداول بىشمارى است كه همه طوايف و ويژگىهاى آنها ار ذكر نموده است. | ||
در پايان از سوى مترجم محترم كتاب، پيوستهاى مفيدى در شرح دشوارىها و نامههاى خاص ضميمه شده است كه خود | در پايان از سوى مترجم محترم كتاب، پيوستهاى مفيدى در شرح دشوارىها و نامههاى خاص ضميمه شده است كه خود مأخذ ارزشمندى در قوم شناسى و كتاب شناسى است، مضافا بر اين كه مقاله ايشان با نام (تركيه و آرزوى ديرين نفت موصل؟) و (پارلمان كرد عراق در تجربهاى ديگر) معضلات سياسى - اجتماعى امروزين مردم كرد را در ايران و به ويژه عراق و تركيه روشن نموده است. زينت بخش اين مجلد، نقشهها و تصاوير چندى است كه براى پژوهندگان و علاقهمندان مفيد خواهد بود. | ||
مجلد دوم زبده تاريخ كرد و كردستان، به حكومتهاى باستانى و تاريخى مردم كرد و منسوبان اين قوم اختصاص دارد. اين جلد از يازده فصل تشكيل شده كه به اختصار به شرح آن مىپردازيم: | مجلد دوم زبده تاريخ كرد و كردستان، به حكومتهاى باستانى و تاريخى مردم كرد و منسوبان اين قوم اختصاص دارد. اين جلد از يازده فصل تشكيل شده كه به اختصار به شرح آن مىپردازيم: | ||
| خط ۱۰۲: | خط ۱۰۳: | ||
=== حكومت دوستگى و مروانى و برزيكانى === | === حكومت دوستگى و مروانى و برزيكانى === | ||
به نوشته كتاب | به نوشته كتاب مؤسس حكومت دوستكى شاه باز ابوشجاع بر مناطقى؛ همچون ارجيش، ديار بكر و نصيبين حكومت مىرانده است. درگيرهاى اين سلسله محلى با آلبويه از نكات مهم اين قسمت مىباشد. حكومت مروانى توسط ابوعلى حسن پسر مروان بن دوستك در قلعه «حصن كيف» در ساحل رود دجله حكومت مىراندهاند. درگيرىهاى مروانيان با حمدانيان موصل و سلجوقيان در اين بخش تشريح شده است. در پايان اين قسمت حكومت برزيكانى كه در سال 330 هجرى توسط حسنوى پسر مير حسين در شهر زور تأسیس شد، مورد بررسى قرار گرفته است، قلمرو اين سلسله نواحى دينور، همدان، نهاوند، صامغان و بعضى نواحى آذربايجان است. | ||
=== حكومت ايوبى از آغاز تا زمان | === حكومت ايوبى از آغاز تا زمان تأسیس === | ||
در اين بخش نسبتا طولانى حكومت ايوبيان؛ به طور كامل مورد بررسى قرار گرفته است. مباحثى؛ همچون | در اين بخش نسبتا طولانى حكومت ايوبيان؛ به طور كامل مورد بررسى قرار گرفته است. مباحثى؛ همچون تأسیس سلسه، برآمدن صلاحالدين، روابط با مصر، شركت در جنگهاى صليبى، جانشينان صلاحالدين و... در اين فصل بررسى شده است. در نهايت از شاخههاى مختلف حكومت ايوبيان در مصر، حلب، شام، حما، حمص، يمن و جزيره سخن به ميان رفته است. نویسنده فعاليت سلاطين ايوبى را محدود به امور نظامى ندانسته، در زمينههاى فرهنگى، عمرانى و اقتصادى نيز آنها را توانا مىداند. | ||
=== حكومت زند === | === حكومت زند === | ||
| خط ۱۱۳: | خط ۱۱۴: | ||
=== حكومت اتابك لر بزرگ === | === حكومت اتابك لر بزرگ === | ||
اين حكومت در جنوب شرقى لرستان تشكيل و از سال 550 تا 827ق دوام داشته است. | اين حكومت در جنوب شرقى لرستان تشكيل و از سال 550 تا 827ق دوام داشته است. مؤسس اين حكومت ابوطاهر محمد نواده ابوالحسن فضلوى بوده است كه در ابتدا در خدمت اتابكان سلغرى فارس بوده است. اتابك هزار اسپ، اتابك تكله و يوسف شاه از ديگر اتابابكان لر بزرگ مىباشند. | ||
=== حكومت لر كوچك === | === حكومت لر كوچك === | ||
مؤسس اين سلسله شجاعالدين خورشيدى مىباشد. نویسنده از حدود 24 پادشاه اين سلسله ياد كرده است. سرانجام اتابكان لر كوچك در عهد شاه عباس اول منقرض شدند. نویسنده دوران استقلال اين سلسله را تنها مربوط به زمان حكومت شجاعالدين خورشيدى مىداند. | |||
=== حكومت بنى اردلان === | === حكومت بنى اردلان === | ||
نویسنده | نویسنده مؤسس اين سلسله را بابا اردلان از خاندان كردان مروانى ذكر مىكند كه در اواخر عهد عباسى و آستانه هجوم مغول به تشكيل حكومت پرداخت و از سوى چنگيزخان به حكومت شهر زور رسيد. وى به زودى طوايف درههاى مشرق اورامان را نيز تابع خود نمود به عقيده نویسنده در ميان حكومتهاى مجاور عراق تا آن زمان، هيچ حكومتى به اندازه حكومت اردلان پايدار و با عظمت نبوده است. به طورى كه حدود دو قرن مستقلانه حكومت كرده و به نام خود سكه مىزدهاند. امراى اين سلسله در درگيرىهاى ايرانى و عثمانى، نقش مهمى ايفا كردهاند. سرانجام آنها در سال 1248 قدرت شان را از دست دادند. | ||
=== حكومت و امارت براخوى === | === حكومت و امارت براخوى === | ||
| خط ۱۳۰: | خط ۱۳۱: | ||
اين حكومت بين سالهاى 340 تا 468ه.ق در منطقه اران حكومت داشتهاند. | اين حكومت بين سالهاى 340 تا 468ه.ق در منطقه اران حكومت داشتهاند. | ||
محمد بن شداد، | محمد بن شداد، مؤسس اين سلسله بوده و در عهد سلجوقيان استقلال خود را از دست دادهاند. | ||
=== حكومت ملك كرد === | === حكومت ملك كرد === | ||
كوتاهترين فصل كتاب در پنج سطر به معرفى اين حكومت اختصاص دارد. اين حكومت در سال 1245م از سوى طايفه كردگلى در سيستان | كوتاهترين فصل كتاب در پنج سطر به معرفى اين حكومت اختصاص دارد. اين حكومت در سال 1245م از سوى طايفه كردگلى در سيستان تأسیس و تا سال 1338 دوام داشته است. | ||
=== امارتهاى كرد === | === امارتهاى كرد === | ||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۴۹: | ||
#كتاب ماه تاريخ و جغرافيا، مرداد و شهريور 1381، نوشته مجتبى خليفه. | #كتاب ماه تاريخ و جغرافيا، مرداد و شهريور 1381، نوشته مجتبى خليفه. | ||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
| خط ۱۵۴: | خط ۱۵۷: | ||
[[رده: تاریخ آسیا]] | [[رده: تاریخ آسیا]] | ||
[[رده:قومنگاری]] | [[رده:قومنگاری]] | ||