الصحیح من سیرة النبي الأعظم(ص): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'پیامبر اعظم (ابهام زدایی)' به 'پیامبر اعظم (ابهام‌زدایی)'
جز (جایگزینی متن - 'فوق العاده ' به 'فوق‌العاده ')
جز (جایگزینی متن - 'پیامبر اعظم (ابهام زدایی)' به 'پیامبر اعظم (ابهام‌زدایی)')
(۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۲۴: خط ۲۴:
| پیش از =  
| پیش از =  
}}
}}
{{کاربردهای دیگر| پیامبر اعظم (ابهام زدایی)}}
{{کاربردهای دیگر| پیامبر اعظم (ابهام‌زدایی)}}
'''الصحیح‌ من‌ سیرة‌ النبی الاعظم(ص)''' نوشته‌ [[عاملی، جعفرمرتضی|سید‌ جعفر مرتضی عاملی]] است‌. نویسنده‌ لبنانی تبار که در حوزه ‌های علمی نجف و قم تحصیل کرد و از سن حدود‌ بیست‌ سالگی کار مطالعه و تحقیق در سیره‌ نبوی‌ را آغاز‌ نمود‌ و ماحصل‌ آن را به تدریج‌ منتشر ساخت. این کتاب در سال ١٣٧١ از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان‌ کتاب‌ سال جمهوری اسلامی برگزیده شد و در‌ سال‌ ١٣٨٥‌ جایزه‌ کتاب‌ سال ولایت را‌ برد‌.
'''الصحیح‌ من‌ سیرة‌ النبی الاعظم(ص)''' نوشته‌ [[عاملی، جعفرمرتضی|سید‌ جعفر مرتضی عاملی]] است‌. نویسنده‌ لبنانی تبار که در حوزه ‌های علمی نجف و قم تحصیل کرد و از سن حدود‌ بیست‌ سالگی کار مطالعه و تحقیق در سیره‌ نبوی‌ را آغاز‌ نمود‌ و ماحصل‌ آن را به تدریج‌ منتشر ساخت. این کتاب در سال ١٣٧١ از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان‌ کتاب‌ سال جمهوری اسلامی برگزیده شد و در‌ سال‌ ١٣٨٥‌ جایزه‌ کتاب‌ سال ولایت را‌ برد‌.


خط ۳۵: خط ۳۵:
در فصل هفتم به بررسی ضوابط آشفته در‌ تدوین‌ ونقل‌ سیره نبوی بر اساس مکتب و سیاست رسمی خلفا و فرمانروایان پرداخته و بیش از ٥٠ مورد از‌ این ضوابط را با توضیح مختصر بر شمرده است. از مهمترین موارد می‌ توان به نمونه ‌های‌ زیر‌ اشاره کرد: عدالت صحابه، زندیق بودن منتقد صحابه، بخشودگی گناهان بدری‌ها، اجتهاد و فتوای صحابه، اجتهاد در مقابل نص، سنت خلفا، روایات مرسل صحابه، سهو پیغمبر(ص)، عصمت امت، اجماع، ظن، رأی‌ و قیاس، سد باب اجتهاد، موافقت اهل کتاب، حدیث بنی اسرائیل، حسن و قبح شرعی، و صدور انحصاری فتوا. فصل هشتم به تبیین معیارها و ضوابطی اختصاص دارد که از دیدگاه‌ نویسنده‌ می‌تواند به پژوهشگر سیره نبوی در رسیدن به اخبار صحیح یاری کند.  
در فصل هفتم به بررسی ضوابط آشفته در‌ تدوین‌ ونقل‌ سیره نبوی بر اساس مکتب و سیاست رسمی خلفا و فرمانروایان پرداخته و بیش از ٥٠ مورد از‌ این ضوابط را با توضیح مختصر بر شمرده است. از مهمترین موارد می‌ توان به نمونه ‌های‌ زیر‌ اشاره کرد: عدالت صحابه، زندیق بودن منتقد صحابه، بخشودگی گناهان بدری‌ها، اجتهاد و فتوای صحابه، اجتهاد در مقابل نص، سنت خلفا، روایات مرسل صحابه، سهو پیغمبر(ص)، عصمت امت، اجماع، ظن، رأی‌ و قیاس، سد باب اجتهاد، موافقت اهل کتاب، حدیث بنی اسرائیل، حسن و قبح شرعی، و صدور انحصاری فتوا. فصل هشتم به تبیین معیارها و ضوابطی اختصاص دارد که از دیدگاه‌ نویسنده‌ می‌تواند به پژوهشگر سیره نبوی در رسیدن به اخبار صحیح یاری کند.  


[[عاملی، جعفرمرتضی|مرتضی]] با اعتقاد عمیق به بهره‌گیری از‌ آیات‌ قرآن‌ در موضوعات و مسائل مختلف و با عنایت به آنچه درباره معیار بودن قرآن در پذیرش‌ یا‌ رد اخبار و حوادث تاریخی در نخستین جلد الصحیح. مورد تأکید‌ ویژه‌ قرار‌ داده، آن را با استناد به آیات، صحیح ترین کتاب می‌داند که باطل به‌ هیچ‌ وجه در آن راه ندارد. از این رو کتاب خدا را درست‌ ترین‌ و بزرگترین‌ معیار و میزان برای سنجش صحت و سقم روایات و اخبار بر می شمارد. وی با استناد به‌ روایات‌ و احادیث‌ متواتر، عقیده دارد که باید همه روایات را به کتاب خدا عرضه‌ کرد‌، و هر چه موافق آن بود، گرفت و هر چه مخالف آن باشد، ترک کرد. سپس روایاتی از‌ منابع‌ شیعه و سنی در تأیید دیدگاه خویش می‌آورد و نتیجه می‌گیرد که‌ این‌ حکم پیغمبر(ص)، ائمه اطهار و شماری از صحابه‌ است‌ که‌ قرآن را حکم، مرجع و میزان تشخیص حق‌ از‌ باطل معرفی کرده‌اند. عقل سلیم و فطرت مستقیم نیز پس از اقامه دلیل‌ بر‌ این که قرآن، کتاب منزل‌ خداوند‌ بر پیغمبر‌ مرسل‌ است‌، به همین قاعده حکم می‌کند‌. نویسنده، برپایه همین عقیده، لااقل از پانصد آیه قرآن در اثبات‌ صحت‌ اخبار و حوادث یا رد شماری از‌ گزارش‌های تاریخی بهره برده‌ است‌.
[[عاملی، جعفرمرتضی|مرتضی]] با اعتقاد عمیق به بهره‌گیری از‌ آیات‌ قرآن‌ در موضوعات و مسائل مختلف و با عنایت به آنچه درباره معیار بودن قرآن در پذیرش‌ یا‌ رد اخبار و حوادث تاریخی در نخستین جلد الصحیح. مورد تأکید‌ ویژه‌ قرار‌ داده، آن را با استناد به آیات، صحیح ترین کتاب می‌داند که باطل به‌ هیچ‌ وجه در آن راه ندارد. از این رو کتاب خدا را درست‌ ترین‌ و بزرگترین‌ معیار و میزان برای سنجش صحت و سقم روایات و اخبار بر می‌شمارد. وی با استناد به‌ روایات‌ و احادیث‌ متواتر، عقیده دارد که باید همه روایات را به کتاب خدا عرضه‌ کرد‌، و هر چه موافق آن بود، گرفت و هر چه مخالف آن باشد، ترک کرد. سپس روایاتی از‌ منابع‌ شیعه و سنی در تأیید دیدگاه خویش می‌آورد و نتیجه می‌گیرد که‌ این‌ حکم پیغمبر(ص)، ائمه اطهار و شماری از صحابه‌ است‌ که‌ قرآن را حکم، مرجع و میزان تشخیص حق‌ از‌ باطل معرفی کرده‌اند. عقل سلیم و فطرت مستقیم نیز پس از اقامه دلیل‌ بر‌ این که قرآن، کتاب منزل‌ خداوند‌ بر پیغمبر‌ مرسل‌ است‌، به همین قاعده حکم می‌کند‌. نویسنده، برپایه همین عقیده، لااقل از پانصد آیه قرآن در اثبات‌ صحت‌ اخبار و حوادث یا رد شماری از‌ گزارش‌های تاریخی بهره برده‌ است‌.


بررسی الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص) بیانگر پاره‌ای  نقاط قوت و شماری‌ نقطه‌ضعف‌ در این اثر ماندگار است که به اختصار چنین است:  
بررسی الصحیح من سیرة النبی الاعظم(ص) بیانگر پاره‌ای  نقاط قوت و شماری‌ نقطه‌ضعف‌ در این اثر ماندگار است که به اختصار چنین است:  
خط ۶۵: خط ۶۵:
الف. رویکرد شیعی‌، نویسنده‌ محترم‌ با تمام وجود تلاش کرده تا زندگی پیامبر و برخی از یارانش را از دریچه عینک‌ شیعی به تصویر بکشد. به همین دلیل نقش یاران شیعی پیامبر(ص)در این‌ اثر بسیار برجسته و نقش‌ یاران‌ غیرشیعی پیامبر لاغر و ضعیف است.  
الف. رویکرد شیعی‌، نویسنده‌ محترم‌ با تمام وجود تلاش کرده تا زندگی پیامبر و برخی از یارانش را از دریچه عینک‌ شیعی به تصویر بکشد. به همین دلیل نقش یاران شیعی پیامبر(ص)در این‌ اثر بسیار برجسته و نقش‌ یاران‌ غیرشیعی پیامبر لاغر و ضعیف است.  


ب – رویکرد کلامی، با توجه به اینکه تحل و تکامل تشیع تا حد زیادی نتیجه استدلال ‌های کلامی است، محتوای این کتاب نیز در همین چارچوب است و نویسنده‌ با چنین رویکردی برخی مسائل را برجسته و بعضی دیگر را کم رنگ کرده است. در بسیاری از موارد نقش شخصیت ‌های صدر اسلام که از دید نویسنده مطرود به حساب می‌ آیند‌ به بدترین شکل موجود بیان شده و یا سخنان تحقیرآمیز در مورد آنان نوشته شده است. وی در باب چگونگی هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه، داستان لیلة المبیت و فداکاری حضرت‌ علی‌ را مفصل شرح داده، آن گاه تحت عنوان آیه غار سه صفحه در تضعیف و رد ابوبکر نوشته است (سیره صحیح پیامبراعظم(ص)، ج ٢، فصل دوم، تحت عنوان: هجرت رسول خدا).  
ب – رویکرد کلامی، با توجه به اینکه تحل و تکامل تشیع تا حد زیادی نتیجه استدلال ‌های کلامی است، محتوای این کتاب نیز در همین چارچوب است و نویسنده‌ با چنین رویکردی برخی مسائل را برجسته و بعضی دیگر را کم رنگ کرده است. در بسیاری از موارد نقش شخصیت‌های صدر اسلام که از دید نویسنده مطرود به حساب می‌ آیند‌ به بدترین شکل موجود بیان شده و یا سخنان تحقیرآمیز در مورد آنان نوشته شده است. وی در باب چگونگی هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه، داستان لیلة المبیت و فداکاری حضرت‌ علی‌ را مفصل شرح داده، آن گاه تحت عنوان آیه غار سه صفحه در تضعیف و رد ابوبکر نوشته است (سیره صحیح پیامبراعظم(ص)، ج ٢، فصل دوم، تحت عنوان: هجرت رسول خدا).  


ج – رویکرد‌ حدیث‌ گرایانه، اگرچه نویسنده محترم از آیات زیادی برای بیان سیره رسول خدا استفاده کرده، اما این احادیث هستند که جهت آیات را در این کتاب نمایش می‌دهند. در‌ حالی‌ که‌ قرآن تاکید دارد بر اینکه‌ “لایعلم‌ الغیب‌ الا الله “، نویسنده محترم می‌نویسد: رسول خدا(ص) اعمال همه بندگان و هر آنچه را در دایره مسئولیت حضرت و در سطح حضور‌ و شهود‌ روی‌ می‌دهد، می‌بیند و خداوند متعال به او‌ امکان‌ داده تا پشت سر خود را ببیند و در حالی که چشمانش به خواب می‌رود، قلبش بیدار بماند. زیرا‌ اگر‌ چنین‌ نبود، نمی‌توانست در حال خواب یا زمانی که ‌مردمان‌ پشت سر او هستند، آنان را ببیند<ref>ر.ک: سپهری، محمد، ص97-112</ref>.
ج – رویکرد‌ حدیث‌ گرایانه، اگرچه نویسنده محترم از آیات زیادی برای بیان سیره رسول خدا استفاده کرده، اما این احادیث هستند که جهت آیات را در این کتاب نمایش می‌دهند. در‌ حالی‌ که‌ قرآن تاکید دارد بر اینکه‌ “لایعلم‌ الغیب‌ الا الله “، نویسنده محترم می‌نویسد: رسول خدا(ص) اعمال همه بندگان و هر آنچه را در دایره مسئولیت حضرت و در سطح حضور‌ و شهود‌ روی‌ می‌دهد، می‌بیند و خداوند متعال به او‌ امکان‌ داده تا پشت سر خود را ببیند و در حالی که چشمانش به خواب می‌رود، قلبش بیدار بماند. زیرا‌ اگر‌ چنین‌ نبود، نمی‌توانست در حال خواب یا زمانی که ‌مردمان‌ پشت سر او هستند، آنان را ببیند<ref>ر.ک: سپهری، محمد، ص97-112</ref>.
خط ۷۴: خط ۷۴:


==منابع مقاله==
==منابع مقاله==
[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/62041 سپهری، محمد، «بررسی و نقد کتاب تاریخ‌نگاری «الصحیح من سیرة‌ النبی‌الاعظم(ص)»»، پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، شماره 35، تابستان 1394]
[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/62041 سپهری، محمد، «بررسی و نقد کتاب تاریخ‌نگاری «الصحیح من سیرة‌ النبی‌الاعظم(ص)»»، پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، شماره 35، تابستان 1394]


{{پیامبر اعظم(ص)}}
{{پیامبر اعظم(ص)}}