۹٬۴۵۵
ویرایش
تاریخ منتظم ناصری: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - '}}↵↵↵'''' به '}} ''''
جز (جایگزینی متن - 'نويسنده' به 'نویسنده') |
Wikinoor.ir (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - '}}↵↵↵'''' به '}} '''') |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
| چاپ =1 | | چاپ =1 | ||
| تعداد جلد =3 | | تعداد جلد =3 | ||
| کتابخانۀ دیجیتال نور = | | کتابخانۀ دیجیتال نور =11224 | ||
| کتابخوان همراه نور =11224 | |||
| کد پدیدآور = | | کد پدیدآور = | ||
| پس از = | | پس از = | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''تاريخ منتظم ناصرى'''، نوشته [[اعتمادالسلطنه، محمدحسن|اعتماد السلطنه (صنيعالدوله)]]، تصحيح [[رضوانی، محمداسماعیل|محمداسماعيل رضوانى]]، کتابی است که خلال سالهاى 1298 و 1300 نوشته شده و به شاه قاجار تقديم گردیده است. این اثر تاريخ عمومى جهان را از هجرت پيامبر اسلام(ص) تا آغاز فرمانروايى قاجاريان (دولت قاجاريه) در بر دارد. نویسنده گزارشهاى تاريخى خود را بر پايه بخشهاى جغرافيايى جهان (آسيا، اروپا، افريقا و امريكا) تنظيم كرده و از اين ديد بىمانند بوده است. نام كتاب از «نظم سنواتى» و «اهداى آن به ناصرالدين شاه» برمىآيد. | |||
'''تاريخ منتظم ناصرى'''، نوشته [[اعتمادالسلطنه، محمدحسن|اعتماد السلطنه (صنيعالدوله)]]، تصحيح [[رضوانی، محمداسماعیل|محمداسماعيل رضوانى]] | |||
كُندى كردن نویسنده در نوشتن جلد پنجم [[مرآة البلدان]] بر اثر فراهم نبودن اطلاعات درست درباره برخى از شهرها و روستاها، از انگيزههاى نوشته شدن تاريخ منتظم ناصرى است. افزون بر اين، كتابى به زبان فارسی درباره تاريخ مختصر و عمومى ایران و جهان و محدود به شرح پادشاهى شاهان و جنگ و صلح آنان، تا آن زمان وجود نداشت. اين كتاب همچنين در بر دارنده «هرگونه حوادث از قبيل تولد و ارتحال علما و اعيان ممالك، اختراعات و انكشافات و...، بروز امراض عمومى... و حتى بعضى از خسوف و كسوف» است. | كُندى كردن نویسنده در نوشتن جلد پنجم [[مرآة البلدان]] بر اثر فراهم نبودن اطلاعات درست درباره برخى از شهرها و روستاها، از انگيزههاى نوشته شدن تاريخ منتظم ناصرى است. افزون بر اين، كتابى به زبان فارسی درباره تاريخ مختصر و عمومى ایران و جهان و محدود به شرح پادشاهى شاهان و جنگ و صلح آنان، تا آن زمان وجود نداشت. اين كتاب همچنين در بر دارنده «هرگونه حوادث از قبيل تولد و ارتحال علما و اعيان ممالك، اختراعات و انكشافات و...، بروز امراض عمومى... و حتى بعضى از خسوف و كسوف» است. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
اين كتاب در دو بخش و سه جلد سامان يافته و طرحى تطبيقى براى گاهشمارىهاى هجرى و ميلادى عرضه كرده است. كسانى مانند اشرام، آربلى (المورد) و فريمن - گرنويل، جدولهاى گوناگونى براى دورههاى هزار ساله و بيشتر از آن براى تطبيق گاهشمارىهاى ميلادى و هجرى قمرى فراهم آوردهاند. عبدالغفار نجمالدوله نيز در ایران با سامان دادن جدولى، گاهشمارىها را از سال نخست تا 1464ق براى تطبيق تاريخهاى ميلادى با آنها تنظيم كرده، اما اين نخستين آشنايى | اين كتاب در دو بخش و سه جلد سامان يافته و طرحى تطبيقى براى گاهشمارىهاى هجرى و ميلادى عرضه كرده است. كسانى مانند اشرام، آربلى (المورد) و فريمن - گرنويل، جدولهاى گوناگونى براى دورههاى هزار ساله و بيشتر از آن براى تطبيق گاهشمارىهاى ميلادى و هجرى قمرى فراهم آوردهاند. عبدالغفار نجمالدوله نيز در ایران با سامان دادن جدولى، گاهشمارىها را از سال نخست تا 1464ق براى تطبيق تاريخهاى ميلادى با آنها تنظيم كرده، اما اين نخستين آشنايى ایرانیان با تطبيق گاه شمارى هجرى قمرى و ميلادى نيست، زيرا محمدحسن اعتماد السلطنه در همين كتاب (تاريخ منتظم ناصرى)، در برابر هر سال هجرى قمرى، سال ميلادى آن را از آغاز تا 1300ق، آورده است. | ||
هر يك از گزارشها، به تاريخ سال هجرى و ميلادى خود معنوَن شدهاند. نویسنده، گزارشها را چكيده كرده و هر جا از رويدادى سخن مىرود كه پيشتر آن را آورده، خواننده را بدانجا بازگردانده و پس از عنوان سالهاى پيشگفته، به جغرافياى گزارش (آسيا / اروپا و...) اشاره كرده است تا زمينه براى خوانش متن فراهمتر آيد. حتى حوزههاى جغرافيايى خُردتر نيز پس از نام قارهها و پيش از متن گزارش ياد شدهاند. مانند «اروپا - انگليس» يا «اروپا - روس». | هر يك از گزارشها، به تاريخ سال هجرى و ميلادى خود معنوَن شدهاند. نویسنده، گزارشها را چكيده كرده و هر جا از رويدادى سخن مىرود كه پيشتر آن را آورده، خواننده را بدانجا بازگردانده و پس از عنوان سالهاى پيشگفته، به جغرافياى گزارش (آسيا / اروپا و...) اشاره كرده است تا زمينه براى خوانش متن فراهمتر آيد. حتى حوزههاى جغرافيايى خُردتر نيز پس از نام قارهها و پيش از متن گزارش ياد شدهاند. مانند «اروپا - انگليس» يا «اروپا - روس». | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۵: | ||
==وضعيت كتاب== | ==وضعيت كتاب== | ||
اين كتاب در دو بخش و سه جلد سامان يافته است. منبع جلد يكم كتاب تا رويدادهاى 628، به تصريح مؤلف خلاصه و ترجمه [[الكامل في التاريخ]] [[ابن اثیر، علی بن محمد|ابن اثير]] است و پس از اين، منابع ديگرى مانند تاريخ ابوالفدا نيز از منبعهاى آن به شمار مىرود. وى همچنين براى نوشتن تاريخ جهان، از منابع فرانسوى سود برده و براى ضبط صحيح اَعلام و تاريخها از وفيات الاعيان [[ابن خلکان، احمد بن محمد|ابن خلّكان]] بهره گرفته، اما به هر روى، غلطهاى نسخههاى خطى به كتاب وى نيز راه يافته و | اين كتاب در دو بخش و سه جلد سامان يافته است. منبع جلد يكم كتاب تا رويدادهاى 628، به تصريح مؤلف خلاصه و ترجمه [[الكامل في التاريخ]] [[ابن اثیر، علی بن محمد|ابن اثير]] است و پس از اين، منابع ديگرى مانند تاريخ ابوالفدا نيز از منبعهاى آن به شمار مىرود. وى همچنين براى نوشتن تاريخ جهان، از منابع فرانسوى سود برده و براى ضبط صحيح اَعلام و تاريخها از وفيات الاعيان [[ابن خلکان، احمد بن محمد|ابن خلّكان]] بهره گرفته، اما به هر روى، غلطهاى نسخههاى خطى به كتاب وى نيز راه يافته و نامهایى مانند بَراء بن عازِب، در متن به براء بن غالب بدل شده است. منبع جلدهاى دوم و سوم را كتابهایى مانند تاريخ مغولِ نسوى، مطلع سعدين، حبيب السِيَر، [[أحسن التواريخ|احسن التواريخ]] و عباسنامه مىتوان برشمرد و منبع جلد سوم آن، [[ناسخ التواريخ]] است. | ||
تقويم سالهاى نوشته شدن هر يك از جلدها، در پايان آنها و جدولى از نامهاى شاهان قاجار در پى آن ديده مىشود. اين جدول، سال تولد و مرگ و زمان سلطنت آنان را در بر دارد و به دنبال آن، گزارشى درازدامن درباره «سلطنت عُظما»؛ يعنى وصف خانواده سلطنت، نامهاى اميران، رئيسان طايفهها، اعيان، خانان و افراد شهير و ادارات دولتى (وزارت جنگ، اداره پليس، درب خانه، وزارت اعظم داخله و ماليه و عدليه و خارجه و وزارت دربار اعظم و دار الشوراى كبرا و وزارت علوم، وزارت فوايد عامه و دار الترجمه مبارکه دولتى) آمده، اما به هر روى، وجود پارهاى از خطاهاى تاريخى در اين كتاب از ديد منتقدان دور نمانده است. | تقويم سالهاى نوشته شدن هر يك از جلدها، در پايان آنها و جدولى از نامهاى شاهان قاجار در پى آن ديده مىشود. اين جدول، سال تولد و مرگ و زمان سلطنت آنان را در بر دارد و به دنبال آن، گزارشى درازدامن درباره «سلطنت عُظما»؛ يعنى وصف خانواده سلطنت، نامهاى اميران، رئيسان طايفهها، اعيان، خانان و افراد شهير و ادارات دولتى (وزارت جنگ، اداره پليس، درب خانه، وزارت اعظم داخله و ماليه و عدليه و خارجه و وزارت دربار اعظم و دار الشوراى كبرا و وزارت علوم، وزارت فوايد عامه و دار الترجمه مبارکه دولتى) آمده، اما به هر روى، وجود پارهاى از خطاهاى تاريخى در اين كتاب از ديد منتقدان دور نمانده است. | ||
| خط ۶۷: | خط ۶۵: | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | |||
[[مرآة البلدان]] | [[مرآة البلدان]] | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۱: | ||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:تاریخ (عمومی)]] | [[رده:تاریخ (عمومی)]] | ||