۴۲۵٬۲۲۵
ویرایش
موسوعة مرآة الحرمين الشريفين و جزيرة العرب (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۶ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۵۱
، ۶ سپتامبر ۲۰۲۱جایگزینی متن - '}} [[' به '}} [['
جز (جایگزینی متن - '== منابع==' به '==منابع مقاله==') |
جز (جایگزینی متن - '}} [[' به '}} [[') |
||
| (۲۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب | |||
| تصویر =NUR10135J1.jpg | |||
| عنوان =موسوعة مرآة الحرمین الشریفین و جزیرة العرب | |||
| | | عنوانهای دیگر = | ||
| پدیدآوران = | |||
[[حرب، محمد]] (تعريب) | |||
| | |||
| | |||
[[صبری پاشا، ایوب]] ( | [[صبری پاشا، ایوب]] (نویسنده) | ||
| زبان =عربی | |||
|زبان | | کد کنگره =DS 248 /م7ص2 | ||
| موضوع = | |||
عربستان - تاریخ | |||
|کد کنگره | |||
|موضوع | |||
مدینه - تاریخ | مدینه - تاریخ | ||
مکه - تاریخ | مکه - تاریخ | ||
| ناشر = | |||
|ناشر | دار الآفاق العربية | ||
| مکان نشر =قاهره - مصر | |||
| سال نشر = 1424 ق یا 2004 م | |||
|مکان نشر | |||
|سال نشر | |||
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE10135AUTOMATIONCODE | |||
| چاپ =1 | |||
| شابک =977-344-086-9 | |||
| تعداد جلد =5 | |||
| کتابخانۀ دیجیتال نور =10135 | |||
| کتابخوان همراه نور =10135 | |||
| کد پدیدآور = | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
}} | |||
'''موسوعة مرآة الحرمين الشريفين و جزيرة العرب''' نوشته ايوب صبرى | '''موسوعة مرآة الحرمين الشريفين و جزيرة العرب''' نوشته [[صبری پاشا، ایوب|ايوب صبرى پاشا]]، كتابى است در معرفى مكه، كعبه معظمه، مدينه منوره و سرزمين حجاز كه از اصل تركى آن به عربى برگردانده شده و مشتمل بر 5 جلد است. | ||
==انگیزه تألیف== | ==انگیزه تألیف== | ||
انگيزه مؤلف، نگارش كتاب مستقلى به زبان تركى، درباره حرمين شريفين بوده تا بدين وسيله به شرح و بيان فضايل | انگيزه مؤلف، نگارش كتاب مستقلى به زبان تركى، درباره حرمين شريفين بوده تا بدين وسيله به شرح و بيان فضايل بيتالله، اشكال و اقوال مواقع واقعه در اطراف آن جا و مآثرى كه در جوار آن واقع است، پرداخته شود. همچنين مؤلف، چون آثار نگارش يافته در مورد مكه و مدينه و جزيرهالعرب را كامل من جميع الجهات نمىديده، به نگارش اين اثر پرداخته است. علاوه بر اين وى در نظر داشته خدمتى را به براداران دينى خود، عرب و غير عرب، كه مكه و مدينه در نزد آنان از جايگاه و قداست خاصى برخوردار است، ارائه كند. | ||
نگارش اين اثر بزرگ هفده سال؛ يعنى از سال1289 تا1306ق به طول انجاميده است. | نگارش اين اثر بزرگ هفده سال؛ يعنى از سال1289 تا1306ق به طول انجاميده است. | ||
== ساختار == | == ساختار == | ||
اين مجموعه در سه بخش تنظيم شده است: بخش اول: مرآت مكه كه دو جلد از كتاب را در برمىگيرد. بخش دوم: مرآت مدينه، كه آن نيز دو مجلد از كتاب را به خود اختصاص داده و بخش سوم: جزيره العرب كه مجلد آخر اين مجموعه را به خود اختصاص داده است. هر يك از اين سه بخش خود از قسمتهاى مختلفى كه مؤلف از آنها با عنوان «وجهه»] باب[ ياد مىكند، تشكيل شده و هر يك از اين «وجههها» نيز به صورتهايى فصولى تقسيم شده است. جلد اول اين مجموعه مشتمل بر مقدمهاى مفصل در معرفى محتواى كتاب نيز هست كه ظاهرا به قلم دكتر محمد حرب نگاشته شده است. | اين مجموعه در سه بخش تنظيم شده است: بخش اول: مرآت مكه كه دو جلد از كتاب را در برمىگيرد. بخش دوم: مرآت مدينه، كه آن نيز دو مجلد از كتاب را به خود اختصاص داده و بخش سوم: جزيره العرب كه مجلد آخر اين مجموعه را به خود اختصاص داده است. هر يك از اين سه بخش خود از قسمتهاى مختلفى كه مؤلف از آنها با عنوان «وجهه»] باب[ ياد مىكند، تشكيل شده و هر يك از اين «وجههها» نيز به صورتهايى فصولى تقسيم شده است. جلد اول اين مجموعه مشتمل بر مقدمهاى مفصل در معرفى محتواى كتاب نيز هست كه ظاهرا به قلم دكتر محمد حرب نگاشته شده است. | ||
== گزارش محتوا == | == گزارش محتوا == | ||
اين كتاب مجموعهاى بسيار مفصل است كه از همان زمان چاپ متن تركي آن در سال 1302 ق. در مطبعه البحريه استانبول اثري شناخته شده و قابل استفاده بوده است. در همان دوران قاجار، مجلدي از آن با عنوان «مرآه الحرمين» كه بخش مكه آن بود، توسط عبدالرسول منشي به فارسی ترجمه و چاپ شد كه اخيرا توسط آقای جمشيد كيانفر تصحيح و ضمن منشورات ميراث مكتوب در تهران (1383) به چاپ رسيده است. | |||
اين كتاب مجموعهاى بسيار مفصل است كه از همان زمان چاپ متن تركي آن در سال 1302 ق. در مطبعه البحريه استانبول اثري شناخته شده و قابل استفاده بوده است. در همان دوران قاجار، مجلدي از آن با عنوان «مرآه الحرمين» كه بخش مكه آن بود، توسط عبدالرسول منشي به فارسی ترجمه و چاپ شد كه اخيرا توسط | |||
«مرآة مكه» عنوان مجلد اول و دوم اين مجموعه است. در ابواب و فصول متعدد اين مجلد كه به مكه مكرمه اختصاص يافته، مؤلف درباره هر چيزى كه به نحوى با مكه معظمه مرتبط است، سخن مىگويد. از آغاز پيدايش اين شهر در زمانهاى قديم گرفته تا وضعيت آن در زمان مؤلف و نيز معرفى ساكنان اين شهر و عادات و رسوم ايشان، موقعيت جغرافيايى، حدود، ثغور و نيز منازل و خانهها و راههاى مكه. | «مرآة مكه» عنوان مجلد اول و دوم اين مجموعه است. در ابواب و فصول متعدد اين مجلد كه به مكه مكرمه اختصاص يافته، مؤلف درباره هر چيزى كه به نحوى با مكه معظمه مرتبط است، سخن مىگويد. از آغاز پيدايش اين شهر در زمانهاى قديم گرفته تا وضعيت آن در زمان مؤلف و نيز معرفى ساكنان اين شهر و عادات و رسوم ايشان، موقعيت جغرافيايى، حدود، ثغور و نيز منازل و خانهها و راههاى مكه. | ||
| خط ۷۴: | خط ۵۹: | ||
در فصل دوم به آب و هواى گرم آن، مهمترين محصولات كشاورزى مدينه و... پرداخته شده است. | در فصل دوم به آب و هواى گرم آن، مهمترين محصولات كشاورزى مدينه و... پرداخته شده است. | ||
در فصل سوم، از | در فصل سوم، از کیفیت قراردادن فرزندانى كه از دنيا مىروند، بعد از خواندن نماز ميت، در پوشش پارچهاى قبر مطهر پيامبر سخن گفته شده است. | ||
در فصل چهارم، به نحوه استقبال مردم مدينه از ماه | در فصل چهارم، به نحوه استقبال مردم مدينه از ماه مبارک رمضان سخن گفته شده است. | ||
در فصل ششم، به نحوه اداى نماز صبح در ماه رمضان و نيز نماز عيد فطر و...اشاره شده است. | در فصل ششم، به نحوه اداى نماز صبح در ماه رمضان و نيز نماز عيد فطر و...اشاره شده است. | ||
| خط ۱۰۰: | خط ۸۵: | ||
در فصل سوم، مؤلف درباره كسانى كه در طول تاريخ مدينه را به عنوان اقامتگاه خود اختيار كردهاند، سخن مىگويد. | در فصل سوم، مؤلف درباره كسانى كه در طول تاريخ مدينه را به عنوان اقامتگاه خود اختيار كردهاند، سخن مىگويد. | ||
در فصل چهارم، از مهمترين محصولات كشاورزى مدينه و نيز | در فصل چهارم، از مهمترين محصولات كشاورزى مدينه و نيز پاکى خاک اين شهر و شفابخش بودن آن سخن به ميان آمده است. | ||
در فصل پنجم، درباره نجات يافتن مدينه از شر فتنه دجال در آخرالزمان و نيز مرض طاعون به بركت دعاى پيامبر اكرم(ص) سخن گفته شده است. | در فصل پنجم، درباره نجات يافتن مدينه از شر فتنه دجال در آخرالزمان و نيز مرض طاعون به بركت دعاى پيامبر اكرم(ص) سخن گفته شده است. | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۰۳: | ||
در فصل اول اين باب، مؤلف درباره تاريخچه مدينه از گذشتههاى دور و نيز بعد از طوفان نوح سخن گفته و در فصل دوم به بيان داستان دو قبيله أوس و خزرج و نيز ساير قبايلى كه به مدينه مهاجرت كردهاند پرداخته و از برخى از اين قبايل نام مىبرد. | در فصل اول اين باب، مؤلف درباره تاريخچه مدينه از گذشتههاى دور و نيز بعد از طوفان نوح سخن گفته و در فصل دوم به بيان داستان دو قبيله أوس و خزرج و نيز ساير قبايلى كه به مدينه مهاجرت كردهاند پرداخته و از برخى از اين قبايل نام مىبرد. | ||
در فصل سوم، درباره وضعيت قرى و منازلى كه قبيله أوس در اطراف مدينه بنا نهادند، سخن گفته شده است. در فصل چهارم نيز درباره | در فصل سوم، درباره وضعيت قرى و منازلى كه قبيله أوس در اطراف مدينه بنا نهادند، سخن گفته شده است. در فصل چهارم نيز درباره کیفیت اداره اين قرى و منازل و اماكن مسكونى مطالبى بيان گرديده است. | ||
فصل پنجم، به موضوع مهم «ايام العرب» و جنگها و وقايع بزرگ روى داده در اين شهر اختصاص يافته است. | فصل پنجم، به موضوع مهم «ايام العرب» و جنگها و وقايع بزرگ روى داده در اين شهر اختصاص يافته است. | ||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۳۳: | ||
باب هفتم به موضوع توسعه مسجد نبوى در زمانهاى مختلف اختصاص يافته است. | باب هفتم به موضوع توسعه مسجد نبوى در زمانهاى مختلف اختصاص يافته است. | ||
در باب هشتم مؤلف درباه مقام نبى مكرم(ص) و علامتى كه به وسيله آن مىتوان جهتى كه سر | در باب هشتم مؤلف درباه مقام نبى مكرم(ص) و علامتى كه به وسيله آن مىتوان جهتى كه سر مبارک پيامبر به سوى آن قرار گرفته را تشخيص داد و نيز درباره حجر ابراهيم و...سخن گفته است. | ||
در باب نهم مؤلف درباره اشياء قيمتى حجره نبوى نظير مصحفها، شمعدانها، نقرهجات و...سخن مىگويد. | در باب نهم مؤلف درباره اشياء قيمتى حجره نبوى نظير مصحفها، شمعدانها، نقرهجات و...سخن مىگويد. | ||
| خط ۱۵۶: | خط ۱۴۱: | ||
در باب يازدهم درباره واقعه آتشسوزى در مسجد نبوى و تجديد بناى مسجد پس از اين واقعه سخن گفته شده است. | در باب يازدهم درباره واقعه آتشسوزى در مسجد نبوى و تجديد بناى مسجد پس از اين واقعه سخن گفته شده است. | ||
در باب دوازدهم، درباره | در باب دوازدهم، درباره کیفیت مفروش ساختن حجره نبوى و توجه ويژه به پاکيزگى اين مكان و معطر ساختن آن و نيز اهتمام خاص به تزيين و محافظت آن و...سخن گفته شده است. | ||
در باب سيزدهم، درباره منازل و خانههايى كه به مسجد نبوى اشراف داشته و... مطالبى بيان گرديده است. | در باب سيزدهم، درباره منازل و خانههايى كه به مسجد نبوى اشراف داشته و... مطالبى بيان گرديده است. | ||
| خط ۱۷۱: | خط ۱۵۶: | ||
== صفة جزيرة العرب == | == صفة جزيرة العرب == | ||
در اين بخش از مجموعه حاضر، مؤلف درباره جزيرهالعرب از تمامى جنبهها؛ اعم از موقعيت جغرافيايى، حدود طبيعى، تاريخچه جزيره العرب از دورترين زمانها تا زمان سلطان عبدالحميد ثانى، سخن گفته و درباره پادشاهان و حكامى كه اداره امور اين منطقه را به عهده گرفته و نيز احوال ساكنان آن و عادات و رسوم و...ايشان مطالبى را بيان مىدارد. | در اين بخش از مجموعه حاضر، مؤلف درباره جزيرهالعرب از تمامى جنبهها؛ اعم از موقعيت جغرافيايى، حدود طبيعى، تاريخچه جزيره العرب از دورترين زمانها تا زمان سلطان عبدالحميد ثانى، سخن گفته و درباره پادشاهان و حكامى كه اداره امور اين منطقه را به عهده گرفته و نيز احوال ساكنان آن و عادات و رسوم و...ايشان مطالبى را بيان مىدارد. | ||
| خط ۱۹۹: | خط ۱۸۳: | ||
== اهميت == | == اهميت == | ||
بدون ترديد اين كتاب مفصلترين اثر تاریخی، جغرافیایی و سفرنامهای است كه در پايان دوره عثماني تألیف شده و از هر جهت قابل اعتنا مىباشد. تألیف آن در اين مقطع سبب شده است تا مؤلف ضمن آشنايي با تاريخنویسی جديد به تحقيق و تتبع ميداني پرداخته و در عين حال از متون در دسترس نيز در تألیف آن استفاده كند. | |||
بدون ترديد اين كتاب مفصلترين اثر | |||
== وضعيت كتاب == | == وضعيت كتاب == | ||
كتاب حاضر كه زير نظر دكتر محمد حرب توسط سركار خانم دكتر ماجده | كتاب حاضر كه زير نظر دكتر محمد حرب توسط سركار خانم دكتر [[ماجده مخلوف]]، آقايان دكتر [[حسين مجيب مصرى]] و دكتر [[عبدالعزيز عوض]] از تركى به عربى برگردانده شده، مشتمل بر پاورقىهايى به قلم مؤلف و فهرست مطالب مىباشد. | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
| خط ۲۱۷: | خط ۲۰۰: | ||
== وابستهها == | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
[[مرآة الحرمین (سفرنامه مکه)]] | [[مرآة الحرمین (سفرنامه مکه)]] | ||
[[رده:کتابشناسی]] | [[رده:کتابشناسی]] | ||
[[رده:تاریخ (عمومی)]] | [[رده:تاریخ (عمومی)]] | ||
[[رده:تاریخ آسیا]] | [[رده:تاریخ آسیا]] | ||
[[رده:تاریخ محلی و گزارشهای شبه جزیره]] | [[رده:تاریخ محلی و گزارشهای شبه جزیره]] | ||