كعب الأحبار و أثره في التفسير: تفاوت میان نسخه‌ها

| شابک =978-27451-5522-9

| تعداد جلد =1

| کد پدیدآور =10714

| پس از =

==گزارش محتوا==

فصل اول، به معرفی عصر «کعب‌الاحبار» اختصاص یافته است. این فصل متضمن دو مبحث است: در مبحث اول، آن روزگار از منظر سیاسی، دینی و اقتصادی طی سه مطلب مورد بررسی قرار گرفته است. در مبحث دوم، شرح زندگی «کعب‌الاحبار» طی پنج مطلب آمده است.

فصل دوم ضمن سه مبحث، به بیان عدالت کعب اختصاص یافته است. نویسنده، معتقد به عدالت کعب است، می‌گوید: صحابه از او به نیکی یاد کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که خلیفه دوم او را به ریاست گروهی از مسلمین انتخاب نموده است. لذا تضعیفاتی که درباره او آمده صحیح نیست. او معتقد است که منشأ تضعیف کعب، از کتب تحریف شده‌ای که کعب از آن‌ها نقل‎ قول کرده و بهره‌برداری وضاعین از شهرت کعب بین مردم، سرچشمه می‌گیرد.

یکی دیگر از مطالبی که در این فصل به آن اشاره شده، اطلاع کعب از کشته شدن خلیفه دوم است؛ او متهم به شرکت در قتل خلیفه دوم است؛ زیرا به نقل از طبری، ایشان از زمان این واقعه کاملاً آگاه بوده است. نویسنده، متعرض این روایت شده و با دلایلی از قبیل ضعف در سند و دلالت و نیز از منظر عقل، آن را مردود شمرده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/9 ر.ک: همان، ص9]</ref>.

فصل سوم، به علم و دانش «کعب‌الاحبار» اختصاص یافته است. این فصل دربردارنده چهار مبحث است.

او تضعیفی را که از طرف خلیفه دوم وارد شده، بر فرض قبول، حمل بر دقت و احتیاط فراوان آن خلیفه در حفظ دین، می‌کند.<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/94 ر.ک: متن کتاب، ص94]</ref>

فصل چهارم به بیان اسرائیلیات در پنج مبحث اختصاص یافته است.

مبحث پنجم، به بیان نظر معاصرین درباره اسرائیلیات اختصاص یافته است. [[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، می‌گوید: برخی از عالمان معاصر سعی نموده‌اند که در برخی از نصوص صحیح تشکیک وارد کنند. هرچند منبع آن نصوص در تورات کنونی یافت نمی‌شود، لکن آن نصوص را از اسرائیلیات برشمرده و برخی از صحابه و تابعین را متهم نموده‌اند. ایشان در جواب می‌گوید: باید بین آنچه از یهودیان نقل می‌شود و آنچه درباره آنان گفته می‌شود، تمییز قائل شد. در تأیید این نظریه، کلامی از پیامبر اکرم(ص) نقل می‌کند که ایشان به نقل ‎قول از بنی‌اسرائیل اذن داده است: «حدثوا عن بني‎إسرائيل و لا حرج» (از بنی‌اسرائیل روایت کنید و مانعی ندارد).<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/10 ر.ک: همان، ص10]</ref><ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/11 ر.ک: همان، ص11]</ref>

نویسنده در فصل پنجم، مطالبی را درباره اقسام اسرائیلیات و احکام آن‌ها طی دو مبحث طرح نموده است.

الف)- مقبول، که خود بر دو قسم است:

# آنچه از پیامبر با سلسله سند صحیح در موضوعاتی، همچون مواعظ، احکام و عقاید نقل شده است؛

نویسنده، معتقد است: بیشتر روایاتی که در موضوع تفسیر از کعب‌الاحبار نقل شده است جزء دو قسمت مقبول یا مسکوت‎عنه است و روایات مردود او به عدد ده نمی‌رسد که همین تعداد نیز از حیث سند دارای مشکلاتی است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/369 ر.ک: متن کتاب، 369]</ref>.

فصل پایانی کتاب، مشتمل بر مقدمه‌ای می‌باشد که متضمن خلاصه‌ای از تحقیق در آثار «کعب‌الاحبار» در زمینه تفسیر است و به دنبال آن روایات تفسیری کعب درباره 227 آیه از 64 سوره قرآن کریم آمده است. این روایات از مهم‎ترین تفاسیر اهل سنت، همچون تفسیر عبدالرزاق، مجاهد، سفیان ثوری، ابن ابی‎حاتم، [[جامع البيان في تفسير القرآن (تفسير الطبري)|طبری]]، قرطبی، بغوی، ابن کثیر، ابن جوزی، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] و... گرفته شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/12 ر.ک: همان، ص12]</ref>.

ایشان در این اثر از نام مشهور آثار استفاده برده است؛ مثلاً به‌جای تفسیر «جامع البيان» طبری، فقط به «تفسیر طبری» و نیز به‌جای «تفسير القرآن العظيم» ابن کثیر، فقط به «تفسیر ابن کثیر» اکتفا کرده است.

[[الياس، خليل اسماعيل|خلیل اسماعیل الیاس]]، علاوه بر متن روایات، به راویان در سند نیز گریزی داشته است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/24148/1/12 ر.ک: همان]</ref>.

در انتهای کتاب، فهرست مصادر، خلاصه کتاب به زبان لاتین و فهرست محتویات آمده است.

==پانویس ==

==منابع مقاله==

#[[:noormags:1288408|رحیمی، سیده وحیده؛ یوسفی، سحر، «جایگاه مرویات کعب‌الاحبار در تفاسیر شیعه تا اواخر قرن ششم»، فصلنامه تحقیقات علوم قرآن و حدیث، شماره 36، زمستان 1396]].

   

[[رده:کتاب‌شناسی]]