هیکل، محمد حسین
محمد حسین هیکل (۱۸۸۸ – ۱۹۵۶م) نویسنده، روزنامهنگار، حقوقدان و سیاستمدار برجسته مصری بود. او از پیشگامان رماننویسی در ادبیات عربی به شمار میرود و نخستین رمان عربی به نام «زینب» را در سال ۱۹۱۴ منتشر کرد. هیکل همچنین پیشگام نگارش نوین سیره نبوی و تاریخ اسلام بود و کتاب «حياة محمد» او تحولی بزرگ در این عرصه ایجاد کرد. او در عرصه سیاست نیز نقش برجستهای ایفا کرد و به عنوان وزیر معارف (آموزش و پرورش)، وزیر امور اجتماعی، رئیس مجلس سنای مصر و رئیس حزب احرار دستوریان خدمت کرد.
| محمد حسین هیکل | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمد حسین هیکل |
| نام پدر | حسین هیکل |
| ولادت | ۲۰ اوت ۱۸۸۸ (۱۲ ذیالحجه ۱۳۰۵ قمری) |
| محل تولد | کفر غنام، سنبلاوین، دقهلیه، مصر، مصر |
| محل زندگی | قاهره، پاریس |
| رحلت | ۸ دسامبر ۱۹۵۶ (۵ جمادیالاولی ۱۳۷۶ قمری) |
| مدفن | قاهره، مصر |
| فرزندان | فائزه هیکل |
| دین | اسلام |
| پیشه | نویسنده، روزنامهنگار، سیاستمدار، حقوقدان |
| منصب | رئیس مجلس سنای مصر، وزیر معارف، وزیر امور اجتماعی، رئیس حزب احرار دستوریان |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکتری حقوق |
| دانشگاه | دانشگاه سوربن (پاریس) |
| علایق پژوهشی | ادبیات، تاریخ اسلام، سیاست، فلسفه |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
ولادت
محمد حسین هیکل در ۲۰ اوت ۱۸۸۸ (مطابق ۱۲ ذیالحجه ۱۳۰۵ هجری قمری) در روستای «کفر غنام» از توابع شهرستان سنبلاوین در استان دقهلیه مصر متولد شد.[۱] خانواده او از طبقه مرفه و متمول بودند.[۲]
تحصیلات
هیکل تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب خانه روستا آغاز کرد و در آنجا قرآن را حفظ کرد و خواندن و نوشتن را آموخت.[۲] سپس در سن هفت سالگی به قاهره رفت و در مدرسه ابتدایی «جمالیه» ثبت نام کرد و در سال ۱۹۰۱ از آن فارغالتحصیل شد.[۲] پس از آن وارد مدرسه «خدیویه» شد و در سال ۱۹۰۵ از آنجا فارغالتحصیل گردید.[۲]
سپس وارد مدرسه حقوق خدیوی (حقوق قاهره) شد و در سال ۱۹۰۹ موفق به اخذ مدرک لیسانس حقوق گردید.[۲] پس از آن به طور خصوصی به پاریس سفر کرد و در دانشگاه سوربن به تحصیل در رشته حقوق ادامه داد و در سال ۱۹۱۲ مدرک دکتری حقوق را دریافت کرد.[۲][۳] موضوع رساله دکتری او «دین عمومی مصر» (La dette publique de l'Égypte) بود.[۲]
در دوران تحصیل در پاریس، هیکل به مدرسه عالی علوم اجتماعی نیز رفت و دروس مختلفی را گذراند.[۲] او به ادبیات فرانسه علاقه مند شد، زبان فرانسه را به خوبی فراگرفت و از محضر استادان برجسته فرانسوی بهره برد.[۲]
فعالیتها
فعالیت حرفهای و حقوقی
پس از بازگشت از پاریس، هیکل مدتی در شهر منصوره به وکالت پرداخت.[۲] سپس در سال ۱۹۱۷ به تدریس در دانشگاه پرداخت و تا سال ۱۹۲۲ در این سمت باقی ماند.[۲]
فعالیت روزنامهنگاری
هیکل از همان دوران جوانی به روزنامهنگاری روی آورد و مقالات خود را در روزنامههای «اهرام» و «جریده» (ارگان حزب امت) منتشر میکرد.[۲] در سال ۱۹۲۶ به عنوان سردبیر هفتهنامه «السیاسة الأسبوعیه» منصوب شد که ارگان حزب احرار دستوریان بود.[۲] در صفحات این نشریه، مقالات بسیاری از بزرگان ادب مصر مانند طه حسین، عبدالعزیز بشری و دیگران منتشر میشد.[۲]
فعالیت سیاسی
هیکل عضو «کمیته سی نفره» بود که اولین قانون اساسی مصر پس از استقلال (دستور ۱۹۲۳) را تدوین کردند.[۱]
در سال ۱۹۳۸ به عنوان وزیر معارف در کابینه محمد محمود منصوب شد.[۲] سپس در سالهای ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۲ بار دیگر در کابینه حسین سری به عنوان وزیر معارف خدمت کرد.[۲] در سال ۱۹۴۴ بار دیگر به عنوان وزیر معارف منصوب شد و وزارت امور اجتماعی نیز به او واگذار گردید.[۲]
هیکل در سال ۱۹۴۱ به عنوان معاون رئیس حزب احرار دستوریان و در سال ۱۹۴۳ به عنوان رئیس این حزب انتخاب شد و تا زمان انحلال احزاب در پی انقلاب ۲۳ ژوئیه ۱۹۵۲ در این سمت باقی ماند.[۲]
در سال ۱۹۴۵ به عنوان رئیس مجلس سنای مصر برگزیده شد و تا ژوئن ۱۹۵۰ در این مقام خدمت کرد.[۱]
هیکل نماینده مصر در امضای میثاق اتحادیه عرب در سال ۱۹۴۵ بود.[۱] همچنین چندین بار به عنوان رئیس هیئت مصری در سازمان ملل متحد حضور یافت.[۲]
فعالیت ادبی
رمان «زینب»
هیکل در سال ۱۹۱۴ نخستین رمان عربی را با عنوان «زینب» منتشر کرد.[۱] این رمان که به سبک رمانتیک و اجتماعی نوشته شده، داستان عشق دختری روستایی به پسر عمویش را روایت میکند.[۴] این اثر بعدها به اولین فیلم صامت در مصر تبدیل شد.[۵]
کتاب «حياة محمد»
هیکل در سال ۱۹۳۵ کتاب «حياة محمد» را منتشر کرد که نقطه عطفی در زندگی فکری او به شمار میرود.[۲] او در این کتاب با روشی نوین به بررسی زندگی پیامبر اسلام(ص) پرداخت و به شبهات مستشرقان پاسخ داد.[۲] شیخ محمد مصطفی مراغی، شیخ الازهر، مقدمهای بر این کتاب نوشت.[۲]
کتاب «في منزل الوحي»
هیکل در سال ۱۹۳۷ کتاب «في منزل الوحي» را منتشر کرد که شرح سفر حج او و بازدید از اماکن مقدس است.[۶] این کتاب آمیزهای از مشاهده عینی، تحقیق تاریخی و احساسات عاطفی است.[۶]
کتابهای تاریخی
هیکل مجموعهای از کتابها را درباره خلفای راشدین منتشر کرد:[۲] - «الصديق أبو بكر» (۱۹۴۲) - «الفاروق عمر» (۱۹۴۴) - «عثمان بن عفان» (۱۹۶۴ – پس از مرگ منتشر شد)
مذاکرات سیاسی
هیکل کتاب سه جلدی «مذكرات في السياسة المصرية» را منتشر کرد که خاطرات سیاسی او را از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۵۲ در بر میگیرد.[۷]
شخصیت و ویژگیها
معاصران هیکل او را فردی متواضع، خوشاخلاق، خوشبیان و دارای شوخطبعی توصیف کردهاند.[۲] او عضو چندین نهاد علمی از جمله جمعیت حقوق بینالملل مصر و جمعیت مطالعات تاریخی مصر بود.[۲] در سال ۱۹۴۰ به عنوان عضو مجمع زبان عربی قاهره انتخاب شد و از بنیانگذاران این مجمع به شمار میرود.[۲]
وفات
محمد حسین هیکل در روز شنبه ۵ جمادیالاولی ۱۳۷۶ هجری قمری (مطابق ۸ دسامبر ۱۹۵۶ میلادی) در سن ۶۸ سالگی در قاهره درگذشت.[۱]
آثار
از مهمترین آثار محمد حسین هیکل:[۲][۳][۸]
- زينب (۱۹۱۴) – نخستین رمان عربی
- في أوقات الفراغ (۱۹۲۵) – مجموعه رسائل ادبی، تاریخی، اخلاقی و فلسفی
- تراجم مصرية وغربية (۱۹۲۹)
- ولدي (۱۹۳۱)
- ثورة الأدب (۱۹۳۳)
- حياة محمد (۱۹۳۵) – پیشگام در نگارش نوین سیره نبوی
- في منزل الوحي (۱۹۳۷) – شرح سفر حج
- الصديق أبو بكر (۱۹۴۲)
- الفاروق عمر (۱۹۴۴)
- هكذا خلقت (۱۹۵۵) – داستان بلند
- مذكرات في السياسة المصرية (سه جلد، ۱۹۵۱-۱۹۵۳)
- الإمبراطورية الإسلامية والأماكن المقدسة (۱۹۶۰)
- الإيمان والمعرفة والفلسفة (۱۹۶۴)
- عثمان بن عفان (۱۹۶۴) – منتشر شده پس از مرگ
- قصص مصرية (۱۹۶۹)
- شرق وغرب (مجموعه سفرنامهها)
پانویس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ نقابة المحامين المصريين: محمد حسين هيكل
- ↑ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ ۲٫۱۲ ۲٫۱۳ ۲٫۱۴ ۲٫۱۵ ۲٫۱۶ ۲٫۱۷ ۲٫۱۸ ۲٫۱۹ ۲٫۲۰ ۲٫۲۱ ۲٫۲۲ ۲٫۲۳ ۲٫۲۴ ۲٫۲۵ ۲٫۲۶ معرفة: محمد حسين هيكل
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ Aqrani: محمد حسين هيكل
- ↑ الأنطولوجيا: قصة «زينب» لمحمد حسين هيكل
- ↑ Kutubna: زينب
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ إسلام أون لاين: حج مبرور .. في منزل الوحي
- ↑ مكتبة آلاء: مذكرات فى السياسة المصرية
- ↑ Syrian Story: محمد حسين هيكل
منابع مقاله
وابستهها
- تكوين العقل الحديث
- حیاة محمد
- الآثار النبوية
- نقد کتاب حياة محمد(ص) للدکتور محمد حسين هيکل
- معجم غريب القرآن
- حیاة محمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم
- في منزل الوحي
- الامبراطورية الإسلامية و الأماكن المقدسة
- حياة محمد
- الصديق أبو بكر
- الشرق الجديد
- دين مصر العام
- الإيمان و المعرفة و الفلسفة
- تراجم مصرية و غربية
- عثمان بن عفان
- شرق و غرب: رحلات د. محمد حسین هیکل
- ولدي
- مذکرات الشباب
- ثورة الأدب
- مذكرات في السياسة المصرية
- سقوط نظام!: لماذا کانت ثورة یولیو 1952 لازمة؟
- الإیمان و المعرفة و الفلسفة
- آفاق الثمانيات
- زندگاني محمد(ص)
- چان چاک روسو: حیاته و کتبه
- تراجم مصریة و غربیة
- مذکرات في السیاسة المصریة