قتیل العبرات

قتیل العبرات، قوت و ضعف گزارش‌های واقعه کربلا، اثر حسین انوری‌پور (1347ش)، در بررسی و تحلیل گزارش‌های مربوط به واقعه کربلا که هدف اصلی آن، تفکیک و شناسایی مطالب و گزارش‌های مستند (قوی) از مطالب غیرمستند (ضعیف) و ضعیف‌نگاری‌ها در متون مربوط به این واقعه است.

قتیل العبرات
پدیدآوران	انوری پور، حسین (نويسنده)
عنوان‌های دیگر	قوت و ضعف گزارش های واقعه کربلا
ناشر	سازمان تبليغات اسلامی. شركت چاپ و نشر بين الملل
مکان نشر	ایران - تهران
سال نشر	1395ش
چاپ	1
شابک	‎978-964-304-703-0
موضوع	حسین بن علی (ع)، امام سوم، 4 - 61ق. - سوگواری‏ها - واقعه کربلا، 61ق. - خطاها و جعلیات تاریخی - عاشورا - تحریف - عاشورا - خطاها و جعلیات تاریخی
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	/الف8ق2 41/75 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار

کتاب در یک جلد و در بیست فصل تنظیم شده است و به بررسی وقایع و شخصیت‌های مرتبط با نهضت امام حسین(ع) می‌پردازد.

در هر فصل که شهادتنامۀ شهدای کربلاست، با یک جدول خلاصۀ زندگی‌نامه، جهت معرفی شهید در یک نگاه، قرار داده شده است و سپس با معرفی اجمالی چند صفحه‌ای آغاز و پس از آن نحوە‌ی شهادت آن شهید بیان گردیده است. در بین متون، گاهی به مطالب غیرمستند اشاره شده است و گاهی نیز به توضیح آن پرداخته‌ایم و در پایان بعضی از فصول مطالب غیرمستندی که نیاز به تشریح بیشتری داشته، آورده شده است. این مطالب غیرمستند، با عنایت به کتاب‌های عاشورا پژوهان و به دنبال خط‌مشی آنان، به اتمام رسیده است.

سبک کتاب

این کتاب، با چندین هدف و شیوۀ نگارش تألیف شد:

1.هدف اول و اصلی تألیف این کتاب، معرفی و ارائهۀ تمامی مطالب صحیح و مستند، و در کنار آن معرفی و ارائە‌ی تمامی مطالب ضعیف و غیرمستند، در قسمت خود و با عنوان نوع غیرمستند بودن.

3ترکیب گزارش‌های مختلف از یک موضوع. این شیوه نیز برای اولین‌بار است که انجام شده است. تا کنون چند گزارش از یک موضوع، به طور جداگانه صورت می‌گرفته است، اما در این کتاب، اغلب گزارش‌های مختلف از یک موضوع، در یک متن واحد آمده و این باعث آن شده که پانوشت‌های بسیاری در یک متن دیده شود. .3پاسخ به برخی سؤالات و شبهات که امروزه و یا از دیرباز بر سر زبان‌هاست که در انتهای هر قسمت بدان پرداخته شده است. .4پانوشت‌های این کتاب (اعم از مطالب مستند و غیرمستند)، اولین گوینده را نقل کرده است، چراکه معمولا هر موضوع، از اولین گزارش به کتاب‌های دیگر وارد شده است. .5نحوە دقیق تلفظ اعلام در نمایۀ آخر کتاب.

گزارش محتوا

در مقدمه کتاب، نگارنده به روش کار خود اشاره و روایات را به دو گروه کلی قوی/مستند و ضعیف/غیرمستند تقسیم نموده است. همچنین، در بخشی از مقدمه، به معرفی برخی از کتاب‌های نامعتبر (ضعیف) و معتبر (قوی) پرداخته شده است.

فصل اول: نامه‌های کوفیان به امام حسین(ع) این فصل با نامه‌های کوفیان به امام حسین(ع) پس از رسیدن خبر مرگ معاویه و خارج‌شدن ایشان از مدینه به مکه آغاز می‌شود. در ادامه، پاسخ امام حسین(ع) به کوفیان، فرستادن مسلم بن عقیل به کوفه، و بررسی احوال کوفه توسط مسلم(ع) شرح داده شده است. والی کوفه شدن عبیدالله بن زیاد، نامه امام حسین(ع) به اهل بصره، کشته‌شدن سلیمان (ابو رزین) اولین سفیر امام حسین(ع)، پاسخ یزید بن مسعود به نامه امام حسین(ع)، پیوستن یزید بن نبیط به امام حسین(ع)، سفیران امام حسین(ع)، سلیمان (ابو رزین)، عبدالله بن یقطر و قیس بن مسهر صیداوی و شهادت آنها توسط ابن ‌زیاد از دیگر مطالب این فصل هستند.

فصل دوم: حضرت مسلم بن عقیل(ع): این بخش شامل معرفی حضرت مسلم بن عقیل(ع) به‌عنوان نماینده امام حسین(ع) و یکی از برجسته‌ترین شهیدان کربلا و نیز خلاصه‌ای از زندگی و شهادت ایشان در کوفه است. در این فصل به وقایع مهم کوفه، از جمله تعداد بیعت‌کنندگان با مسلم(ع) و پناه‌بردن وی به خانه هانی بن عروه، نامه ایشان به امام حسین(ع)، دستگیری و شهادت ایشان در دارالاماره و دیگر حوادث پس از آن پرداخته شده است.

فصل سوم: ورود به کربلا این فصل با توصیف بستن راه بر امام حسین(ع) توسط حرّ بن یزید ریاحی و نحوه ورود کاروان به کربلا آغاز می‌شود. در ادامه، وقایعی همچون توقف کاروان در زمین کربلا، سؤال‌وجواب امام حسین(ع) و حرّ، و همچنین بحثی در مورد خریدن زمین کربلا توسط امام مطرح شده است.

فصل چهارم: حضرت رقیه بنت الحسین(ع): این فصل به معرفی حضرت رقیه(س)، انتساب ایشان به امام حسین(ع)، و بررسی گزارش‌های شهادت او در شام پرداخته است. این قسمت شامل بررسی تطابق تاریخی نام‌ها و همچنین گزارش‌های مختلفی از جمله گزارش کامل بهایی، روضةالشهداء و منتخب التواریخ در مورد شهادت دختر خردسال امام(ع) است و همچنین گزارشی از مزار منسوب به ایشان ارائه می‌شود.

فصل پنجم: محمد و عون فرزندان عبدالله بن جعفر: این فصل به فرزندان عبدالله بن جعفر، محمد و عون، اختصاص دارد که در واقعه کربلا به شهادت رسیدند. چگونگی همراهی آنان با امام حسین(ع) از مکه به عراق، نامه‌نگاری‌های پدرشان با امام، و جزئیات شهادت و معرفی این دو بزرگوار در کربلا شرح داده شده است.

فصل ششم: حضرت عبدالله بن الحسن(ع): این بخش شامل معرفی عبدالله بن الحسن(ع)، یکی از فرزندان امام حسن(ع)، و گزارش‌های شهادت او در کربلا است. این فصل همچنین نکاتی را پیرامون شهادت ایشان، مانند نحوه در آغوش گرفتن ایشان توسط امام حسین(ع) و زخم خوردنشان، بیان کرده است.

فصل هفتم: حضرت قاسم بن الحسن(ع): این فصل به معرفی و شهادت حضرت قاسم بن الحسن(ع)، فرزند امام حسن(ع)، می‌پردازد. در این بخش نکته‌هایی در مورد حضور قاسم(ع) در میدان، سن ایشان(کمتر از بلوغ)، ازدواج او در کربلا (که گزارشی ضعیف شمرده شده)، و گزارش‌های مختلف در مورد نبرد و شهادتش مورد بررسی قرار گرفته است.

فصل هشتم: حضرت عبدالله بن الحسین الرضیع(علی‌اصغر): این فصل به معرفی عبدالله(ع)، ملقب به رضیع و علی‌اصغر، و شهادت این طفل شیرخوار اختصاص دارد. در این بخش نکاتی درباره شهادت ایشان، از جمله سن کم (حدود شش ماه تا یک سال)، محل شهادت (جلوی خیمه)، و نام قاتل (حرملة بن کاهل)، و همچنین دعا و سخنان امام حسین(ع) در زمان شهادتش آمده است و همچنین روز ولادت ایشان بررسی می‌شود.

فصل نهم: حضرت علی‌اصغر(ع): در این فصل ضمن اشاره به نام‌ها و کنیه‌های متعدد علی‌اصغر(ع)، بحث‌هایی در مورد اینکه آیا امام حسین(ع) برای طفل شیرخوار آب طلب کرد، و همچنین وقایع مربوط به شهادت و گزارش‌های دیگر مطرح شده است. گزارشی از قول‌های ضعیف مبنی بر اینکه امام حسین(ع) فرزند شش‌ماهه خود را در روز عاشورا سه روز آب نداده بود نیز رد شده است.

فصل دهم: حضرت علی‌اکبر(ع): این بخش به معرفی علی‌اکبر(ع)، فرزند بزرگ امام حسین(ع)، و تأکید بر شباهت ایشان به پیامبر اکرم(ص) می‌پردازد. در این فصل به موضوعاتی مانند زمان اذن‌خواستن علی‌اکبر(ع) برای رفتن به میدان نبرد، وداع ایشان با امام حسین(ع)، و همچنین بحث تاریخی در مورد بزرگ‌تر بودن یا نبودن ایشان از امام سجاد(ع) و امان‌نامه، اشاره شده است.

فصل یازدهم: حضرت عباس بن علی(ع): این فصل به معرفی حضرت عباس بن علی(ع) و گزارشی از نبرد و شهادت ایشان در روز عاشورا اختصاص دارد. همچنین در این فصل به نبرد وداع و همچنین درخواست آب برای خیمه‌ها و امان‌نامه، اشاره شده است. ‏.

فصل دوازدهم: شب عاشورا: این فصل وقایع مهم شب عاشورا را شرح می‌دهد، از جمله سخنرانی مشهور امام حسین(ع) و درخواست از اصحاب برای رفتن و نجات جان خود که نشان‌دهنده وفاداری اصحاب و خاندان ایشان است و اشاره به مطالبی مانند: مهلت خواستن برای نماز و دعا و استغفار، حال زینب(ع) در شب عاشورا، گفتگوی اصحاب با دشمنان، حفر خندق و....

فصل سیزدهم: وداع امام حسین(ع): این فصل به وداع امام حسین(ع) با یاران و خانواده می‌پردازد که شامل وداع با امام سجا(ع)، سکینه و زینب(س)، طلب لباسی که کسی بدان رغبت نکند.

فصل چهاردهم: حضرت حسین بن علی(ع): این فصل شامل موضوعاتی درباره نبرد و شهادت امام حسین(ع) در روز عاشورا است. همچنین به جزئیات مربوط به محل اصابت تیرها و ضربات، از جمله تیر سه شعبه، و همچنین وضعیت بدن ایشان در بستر شهادت پرداخته شده است.

فصل پانزدهم: وقایع عصر عاشورا: این فصل به وقایع بعد از شهادت امام، به‌ویژه وقایع عصر عاشورا، از جمله شهادت دو تن پس از شهادت امام حسین(ع)، تاراج وسایل امام حسین(ع) فرستادن سر مقدس به کوفه، غارت خیمه‌ها و توصیف اوضاع آن زمان می‌پردازد.

فصل شانزدهم: حرکت به کوفه: این فصل به آتش‌زدن خیمه‌ها، وداع با پیکر حضرت، حرکت‌دادن اهل‌بیت (ع) به‌عنوان اسیر به سمت کوفه، ورود به دارالاماره و سخنان قاطع حضرت زینب(س) در کوفه اختصاص دارد.

فصل هفدهم: اسیران و بازماندگان واقعه کربلا: در این فصل به معرفی بازماندگان واقعه کربلا، از جمله امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س)، و بازماندگان غیر هاشمی و نقش ایشان در ادامه نهضت پرداخته شده است.

فصل هجدهم: دفن امام حسین(ع) و شهدا: این فصل به موضوع دفن امام حسین(ع) و یارانشان در کربلا، حضور پیامبر(ص) و همچنین حضور جابر بن عبدالله انصاری در آن زمان می‌پردازد.

فصل نوزدهم: همسران امام حسین(ع): این فصل به معرفی همسران امام حسین(ع)، از جمله شهربانو، لیلی، رباب، ام اسحاق و ام‌جعفر، و اطلاعاتی مختصر در مورد هر کدام از ایشان می‌پردازد.

فصل بیستم: فرزندان امام حسین(ع): این فصل پایانی به بررسی و معرفی فرزندان امام حسین(ع) و نکته‌هایی دررابطه‌با تعداد و اسامی ایشان اختصاص دارد.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.