الرحلة المکیة (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان): تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    (صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR92763J1.jpg | عنوان = الرحلة المکیة (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان) | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = مشعشعی، علی بن عبدالله (نويسنده) ج‍زائ‍ری‌، ن‍ورال‍دی‍ن‌ م‍ح‍م‍د‌ب‍ن‌ ن‍ع‍م‍ه‌ال‍ل‍ه...» ایجاد کرد)
     
    بدون خلاصۀ ویرایش
     
    (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
    خط ۶: خط ۶:
    | پدیدآوران =  
    | پدیدآوران =  
    [[مشعشعی، علی بن عبدالله]] (نويسنده)
    [[مشعشعی، علی بن عبدالله]] (نويسنده)
    [[ج‍زائ‍ری‌، ن‍ورال‍دی‍ن‌ م‍ح‍م‍د‌ب‍ن‌ ن‍ع‍م‍ه‌ال‍ل‍ه‌ ]] (مترجم)
    [[جزائری، سید نورالدین محمد بن نعمت‌الله]] (مترجم)
    [[نصر، عارف ]] ( مقدمه نويس)
    [[نصر، عارف ]] ( مقدمه نويس)
    [[نصر، عارف ]] ( مصحح)
    [[نصر، عارف ]] ( مصحح)
    خط ۲۸: خط ۲۸:
    | پیش از =  
    | پیش از =  
    }}
    }}
    '''الرحلة المكية (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان)'''، نوشته سید علی بن عبدالله مشعشعی (قرن 12) است که به قلم سید نورالدین محمد بن نعمت‌الله جزائری (۱۰۸۸-۱۱۵۸ق)، محدث و ادیب امامی، با افزوده‌هایی ترجمه شده و «عارف نصر» آن را با مقدمه، تصحیح و تعلیقه‌های خود عرضه کرده است.
    '''الرحلة المكية (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان)'''، نوشته [[مشعشعی، علی بن عبدالله|سید علی بن عبدالله مشعشعی]] (قرن 12) است که به قلم [[جزائری، سید نورالدین محمد بن نعمت‌الله|سید نورالدین محمد بن نعمت‌الله جزائری]] (۱۰۸۸-۱۱۵۸ق)، محدث و ادیب امامی، با افزوده‌هایی ترجمه شده و «[[نصر، عارف|عارف نصر]]» آن را با مقدمه، تصحیح و تعلیقه‌های خود عرضه کرده است.


    نویسنده با پنج واسطه به بنیان‌گذار مشعشعه (محمد بن فلاح) و مترجم با سه واسطه به سید نعمت‌الله جزائری می‌رسد<ref>ر.ک: دیباچه مصحح، صفحه شانزده و بیست</ref>‏. «الرحله» اثری نفیس و مهم است؛ زیرا یکی از بزرگان و والیان مشعشعی آن را نوشته و از درون به ساختار سیاسی و اجتماعی زمانه مشعشعیان نگاه کرده است. این کتاب در قرن دوازدهم به دستور محمدعلی‌میرزا، شاهزاده قاجاری ترجمه شد. مترجم نیز مجموعه مهمی از تعلیقه‌ها را به اصل کتاب افزوده و آن را تا سرحد یک تألیف جداگانه بالا برده است. البته او شمار فراوانی از مکاتبه‌ها و سندهای مشعشعیان را، که گوشه‌هایی از تاریخ آنان را وامی‌نماید، حذف نموده است؛ ازاین‌رو مصحح (عارف نصر) آن حذفیات را از نسخه اصلی (عربی) گِرد آورده و همراه با مقاله مهم مهندس جهان‌گیر قائم‌مقامی با عنوان «ذیل تاریخ مشعشعیان» که داده‌ها و اسناد ارزشمندی را در بر دارد، به پایان این اثر افزوده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، صفحه سیزده</ref>‏.
    نویسنده با پنج واسطه به بنیان‌گذار مشعشعه ([[محمد بن فلاح]]) و مترجم با سه واسطه به [[جزائری، سید نورالدین محمد بن نعمت‌الله|سید نعمت‌الله جزائری]] می‌رسد<ref>ر.ک: دیباچه مصحح، صفحه شانزده و بیست</ref>‏. «الرحله» اثری نفیس و مهم است؛ زیرا یکی از بزرگان و والیان مشعشعی آن را نوشته و از درون به ساختار سیاسی و اجتماعی زمانه مشعشعیان نگاه کرده است. این کتاب در قرن دوازدهم به دستور محمدعلی‌میرزا، شاهزاده قاجاری ترجمه شد. مترجم نیز مجموعه مهمی از تعلیقه‌ها را به اصل کتاب افزوده و آن را تا سرحد یک تألیف جداگانه بالا برده است. البته او شمار فراوانی از مکاتبه‌ها و سندهای مشعشعیان را، که گوشه‌هایی از تاریخ آنان را وامی‌نماید، حذف نموده است؛ ازاین‌رو مصحح (عارف نصر) آن حذفیات را از نسخه اصلی (عربی) گِرد آورده و همراه با مقاله مهم مهندس جهان‌گیر قائم‌مقامی با عنوان «ذیل تاریخ مشعشعیان» که داده‌ها و اسناد ارزشمندی را در بر دارد، به پایان این اثر افزوده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، صفحه سیزده</ref>‏.


    «الرحلة»، از منابع مشهور و تا حدودی یگانه تاریخ مشعشعیان است. تاریخ‌پژوهانی چون احمد کسروی (1269-1324ش)، کتاب «الرحلة المكية» را مبنایی برای دوره تاریخی آنان در اثر خود، «تاریخ پانصدساله خوزستان» نموده است<ref>ر.ک: دیباچه مصحح، صفحه بیست‌ویک و بیست‌وسه</ref>. ‏این کتاب چون محتوای جُنگ‌مانندی دارد، با یک نام واحد شناخته نمی‌شود. البته در این میان، نام «الرحلة المكية» با محتوای تاریخی کتاب نمی‌خواند. «تاريخ الصفوية»، «تاریخ خاندان مشعشعی ولایت حویزه»، «مشعشعیان»، «تاریخ مشعشعیان» و «الرحلة الحجازية»، نام‌های دیگر این کتابند. مصحح برای آگاه ‌شدن خواننده از محتوای کتاب، پس از نام «الرحلة المكية»، عبارت (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان) را به آن افزوده، تا با کتاب‌های دیگری که به این نامند، همانند نشود.
    «الرحلة»، از منابع مشهور و تا حدودی یگانه تاریخ مشعشعیان است. تاریخ‌پژوهانی چون [[کسروی، احمد|احمد کسروی]] (1269-1324ش)، کتاب «الرحلة المكية» را مبنایی برای دوره تاریخی آنان در اثر خود، «[[تاریخ پانصد ساله خوزستان|تاریخ پانصدساله خوزستان]]» نموده است<ref>ر.ک: دیباچه مصحح، صفحه بیست‌ویک و بیست‌وسه</ref>. ‏این کتاب چون محتوای جُنگ‌مانندی دارد، با یک نام واحد شناخته نمی‌شود. البته در این میان، نام «الرحلة المكية» با محتوای تاریخی کتاب نمی‌خواند. «تاريخ الصفوية»، «تاریخ خاندان مشعشعی ولایت حویزه»، «مشعشعیان»، «تاریخ مشعشعیان» و «الرحلة الحجازية»، نام‌های دیگر این کتابند. مصحح برای آگاه ‌شدن خواننده از محتوای کتاب، پس از نام «الرحلة المكية»، عبارت (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان) را به آن افزوده، تا با کتاب‌های دیگری که به این نامند، همانند نشود.


    «الرحلة المكية»، سرشار از صبغه وطن‌دوستی و شناختن رجال، مفاخر، سندها، مکتوب‌های دست اول و جغرافیای تاریخی منطقه و همچنین رجال‌نویسی و گزیده‌آوری از اشعار و نوشته‌های شاعران و عالمان زمانه است. داده‌های کتاب رخدادهایی را از آغاز فرمانروایی شاه عباس صفوی (996ق، به بعد) در بر داشته و ارزش آن‌ها در حوادثی که در زمان والی‌گری خود نویسنده روی داده‌اند، بیشتر می‌شود. همچنین، ثبت کاملی از مکاتبه‌های میان صفویان و مشعشعیان، ویژگی ممتاز این اثر است. متأسفانه، مترجم با اشاره شاهزاده قاجار بسیاری از اشعار و اسناد و مکاتبات را حذف کرده است. البته او مجموعه‌ای بسیار نفیس از معلومات دست اول را که در کتاب‌های دیگر یافت می‌شده و یا خود از معمّرین شنیده، به ترجمه‌اش افزوده است<ref>ر.ک: همان، صفحه بیست‌ویک – بیست‌وسه</ref>‏.
    «الرحلة المكية»، سرشار از صبغه وطن‌دوستی و شناختن رجال، مفاخر، سندها، مکتوب‌های دست اول و جغرافیای تاریخی منطقه و همچنین رجال‌نویسی و گزیده‌آوری از اشعار و نوشته‌های شاعران و عالمان زمانه است. داده‌های کتاب رخدادهایی را از آغاز فرمانروایی شاه عباس صفوی (996ق، به بعد) در بر داشته و ارزش آن‌ها در حوادثی که در زمان والی‌گری خود نویسنده روی داده‌اند، بیشتر می‌شود. همچنین، ثبت کاملی از مکاتبه‌های میان صفویان و مشعشعیان، ویژگی ممتاز این اثر است. متأسفانه، مترجم با اشاره شاهزاده قاجار بسیاری از اشعار و اسناد و مکاتبات را حذف کرده است. البته او مجموعه‌ای بسیار نفیس از معلومات دست اول را که در کتاب‌های دیگر یافت می‌شده و یا خود از معمّرین شنیده، به ترجمه‌اش افزوده است<ref>ر.ک: همان، صفحه بیست‌ویک – بیست‌وسه</ref>‏.


    کتاب با توجه به اهمیت محتوا در سه بخش تنظیم شده است؛ نویسنده، نخست، تاریخ مشعشعیان را در دوره استقلال (914-845ق) نوشته است. او این دوره را با نگاهی به تاریخ عراق که در کتاب «تاریخ غیاثی» آمده و خود متأثر از «مجالس المؤمنين» قاضی نورالله مرعشی (1019-956ق) است، تدوین نموده است. دوم، رخدادهای سال‌های (1088-914ق) را در بر دارد که از شنیده‌ها و روایت‌های مقبول خاندانش (تاریخ شفاهی) به دست آورده است و سوم، رویدادهای مقارن ولادت و والی‌گری‌اش را تا 1128ق، پوشش می‌دهد. نویسنده ثبت وقایع را دور از تعصب و قبیله‌گرایی انجام داده، گاه بر رفتار خاندانش نیز خورده می‌گیرد. او همچنین، برخلاف تاریخ‌نگاری درباری، فقط به تدوین تاریخ سیاسی و اقدامات نظامی بسنده نکرده، بلکه بسیاری از جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و اعتقادی (مانند ضرب سکه، مذهب خوزستان، روند انفصال و الحاق قبیله‌ها و عشایر عرب و...) را نشان داده است<ref>ر.ک: همان، صفحه بیست‌وسه – بیست‌وشش</ref>‏. «عارف نصر» نیز برای فراهم‌ آوردن این کتاب، از سه نسخه در کتابخانه‌های «سپهسالار، مجلس شورای اسلامی و ملی» بهره‌ گرفته ‌است<ref>ر.ک: همان، صفحه بیست‌ونه - سی</ref>‏.
    کتاب با توجه به اهمیت محتوا در سه بخش تنظیم شده است؛ نویسنده، نخست، تاریخ مشعشعیان را در دوره استقلال (914-845ق) نوشته است. او این دوره را با نگاهی به تاریخ عراق که در کتاب «تاریخ غیاثی» آمده و خود متأثر از «[[مجالس المؤمنين]]» [[شوشتری، سید نورالله بن شریف‌الدین|قاضی نورالله مرعشی]] (1019-956ق) است، تدوین نموده است. دوم، رخدادهای سال‌های (1088-914ق) را در بر دارد که از شنیده‌ها و روایت‌های مقبول خاندانش (تاریخ شفاهی) به دست آورده است و سوم، رویدادهای مقارن ولادت و والی‌گری‌اش را تا 1128ق، پوشش می‌دهد. نویسنده ثبت وقایع را دور از تعصب و قبیله‌گرایی انجام داده، گاه بر رفتار خاندانش نیز خورده می‌گیرد. او همچنین، برخلاف تاریخ‌نگاری درباری، فقط به تدوین تاریخ سیاسی و اقدامات نظامی بسنده نکرده، بلکه بسیاری از جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و اعتقادی (مانند ضرب سکه، مذهب خوزستان، روند انفصال و الحاق قبیله‌ها و عشایر عرب و...) را نشان داده است<ref>ر.ک: همان، صفحه بیست‌وسه – بیست‌وشش</ref>‏. «عارف نصر» نیز برای فراهم‌ آوردن این کتاب، از سه نسخه در کتابخانه‌های «سپهسالار، مجلس شورای اسلامی و ملی» بهره‌ گرفته ‌است<ref>ر.ک: همان، صفحه بیست‌ونه - سی</ref>‏.


    ==پانویس ==
    ==پانویس ==
    خط ۴۹: خط ۴۹:


    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
     
    [[رده:تاریخ]]
    [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
    [[رده:تاریخ آسیا]]
    [[رده:تاریخ ایران]]
    [[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1403]]
    [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]
    [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]
    [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1403 توسط محسن عزیزی]]
    [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1403 توسط محسن عزیزی]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۵۸

    الرحلة المکیة (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان)
    الرحلة المکیة (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان)
    پدیدآورانمشعشعی، علی بن عبدالله (نويسنده)

    جزائری، سید نورالدین محمد بن نعمت‌الله (مترجم) نصر، عارف ( مقدمه نويس) نصر، عارف ( مصحح)

    امیری، مصطفی ( مترجم)
    ناشرمرکز پژوهشی ميراث مکتوب
    مکان نشرایران - تهران
    سال نشر1396ش
    چاپ1
    موضوعمشعشعیان - خوزستان - تاریخ - متون قدیمی تا قرن 14
    زبانفارسی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    /و55 م54041 2017 DSR
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    الرحلة المكية (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان)، نوشته سید علی بن عبدالله مشعشعی (قرن 12) است که به قلم سید نورالدین محمد بن نعمت‌الله جزائری (۱۰۸۸-۱۱۵۸ق)، محدث و ادیب امامی، با افزوده‌هایی ترجمه شده و «عارف نصر» آن را با مقدمه، تصحیح و تعلیقه‌های خود عرضه کرده است.

    نویسنده با پنج واسطه به بنیان‌گذار مشعشعه (محمد بن فلاح) و مترجم با سه واسطه به سید نعمت‌الله جزائری می‌رسد[۱]‏. «الرحله» اثری نفیس و مهم است؛ زیرا یکی از بزرگان و والیان مشعشعی آن را نوشته و از درون به ساختار سیاسی و اجتماعی زمانه مشعشعیان نگاه کرده است. این کتاب در قرن دوازدهم به دستور محمدعلی‌میرزا، شاهزاده قاجاری ترجمه شد. مترجم نیز مجموعه مهمی از تعلیقه‌ها را به اصل کتاب افزوده و آن را تا سرحد یک تألیف جداگانه بالا برده است. البته او شمار فراوانی از مکاتبه‌ها و سندهای مشعشعیان را، که گوشه‌هایی از تاریخ آنان را وامی‌نماید، حذف نموده است؛ ازاین‌رو مصحح (عارف نصر) آن حذفیات را از نسخه اصلی (عربی) گِرد آورده و همراه با مقاله مهم مهندس جهان‌گیر قائم‌مقامی با عنوان «ذیل تاریخ مشعشعیان» که داده‌ها و اسناد ارزشمندی را در بر دارد، به پایان این اثر افزوده است[۲]‏.

    «الرحلة»، از منابع مشهور و تا حدودی یگانه تاریخ مشعشعیان است. تاریخ‌پژوهانی چون احمد کسروی (1269-1324ش)، کتاب «الرحلة المكية» را مبنایی برای دوره تاریخی آنان در اثر خود، «تاریخ پانصدساله خوزستان» نموده است[۳]. ‏این کتاب چون محتوای جُنگ‌مانندی دارد، با یک نام واحد شناخته نمی‌شود. البته در این میان، نام «الرحلة المكية» با محتوای تاریخی کتاب نمی‌خواند. «تاريخ الصفوية»، «تاریخ خاندان مشعشعی ولایت حویزه»، «مشعشعیان»، «تاریخ مشعشعیان» و «الرحلة الحجازية»، نام‌های دیگر این کتابند. مصحح برای آگاه ‌شدن خواننده از محتوای کتاب، پس از نام «الرحلة المكية»، عبارت (تاریخ سیاسی و اجتماعی مشعشعیان) را به آن افزوده، تا با کتاب‌های دیگری که به این نامند، همانند نشود.

    «الرحلة المكية»، سرشار از صبغه وطن‌دوستی و شناختن رجال، مفاخر، سندها، مکتوب‌های دست اول و جغرافیای تاریخی منطقه و همچنین رجال‌نویسی و گزیده‌آوری از اشعار و نوشته‌های شاعران و عالمان زمانه است. داده‌های کتاب رخدادهایی را از آغاز فرمانروایی شاه عباس صفوی (996ق، به بعد) در بر داشته و ارزش آن‌ها در حوادثی که در زمان والی‌گری خود نویسنده روی داده‌اند، بیشتر می‌شود. همچنین، ثبت کاملی از مکاتبه‌های میان صفویان و مشعشعیان، ویژگی ممتاز این اثر است. متأسفانه، مترجم با اشاره شاهزاده قاجار بسیاری از اشعار و اسناد و مکاتبات را حذف کرده است. البته او مجموعه‌ای بسیار نفیس از معلومات دست اول را که در کتاب‌های دیگر یافت می‌شده و یا خود از معمّرین شنیده، به ترجمه‌اش افزوده است[۴]‏.

    کتاب با توجه به اهمیت محتوا در سه بخش تنظیم شده است؛ نویسنده، نخست، تاریخ مشعشعیان را در دوره استقلال (914-845ق) نوشته است. او این دوره را با نگاهی به تاریخ عراق که در کتاب «تاریخ غیاثی» آمده و خود متأثر از «مجالس المؤمنين» قاضی نورالله مرعشی (1019-956ق) است، تدوین نموده است. دوم، رخدادهای سال‌های (1088-914ق) را در بر دارد که از شنیده‌ها و روایت‌های مقبول خاندانش (تاریخ شفاهی) به دست آورده است و سوم، رویدادهای مقارن ولادت و والی‌گری‌اش را تا 1128ق، پوشش می‌دهد. نویسنده ثبت وقایع را دور از تعصب و قبیله‌گرایی انجام داده، گاه بر رفتار خاندانش نیز خورده می‌گیرد. او همچنین، برخلاف تاریخ‌نگاری درباری، فقط به تدوین تاریخ سیاسی و اقدامات نظامی بسنده نکرده، بلکه بسیاری از جنبه‌های اجتماعی، اقتصادی و اعتقادی (مانند ضرب سکه، مذهب خوزستان، روند انفصال و الحاق قبیله‌ها و عشایر عرب و...) را نشان داده است[۵]‏. «عارف نصر» نیز برای فراهم‌ آوردن این کتاب، از سه نسخه در کتابخانه‌های «سپهسالار، مجلس شورای اسلامی و ملی» بهره‌ گرفته ‌است[۶]‏.

    پانویس

    1. ر.ک: دیباچه مصحح، صفحه شانزده و بیست
    2. ر.ک: پیشگفتار، صفحه سیزده
    3. ر.ک: دیباچه مصحح، صفحه بیست‌ویک و بیست‌وسه
    4. ر.ک: همان، صفحه بیست‌ویک – بیست‌وسه
    5. ر.ک: همان، صفحه بیست‌وسه – بیست‌وشش
    6. ر.ک: همان، صفحه بیست‌ونه - سی

    منابع مقاله

    پیشگفتار و دیباچه.


    وابسته‌ها