قزوینی، مهدی
سيد مهدى قزوينى (۱۲۲۲-۱۳۰۰ق) مجتهد، فقیه، مفسر، اصولی، رجالی، ادیب، شاعر و متکلم شیعه اثنیعشری در قرن سیزدهم هجری. در سال ۱۲۲۲ق در نجف متولد شد. نسبش با چند واسطه به زید شهید فرزند امام سجاد(ع) میرسد. در ده سالگی بسیاری از علوم را آموخته بود و در ۱۸ سالگی به درجه اجتهاد رسید و علوم معقول و منقول را فراگرفت. سالهای ابتدایی زندگی را در نجف به تحصیل، تدریس و تألیف گذراند و آثار فراوانی در زمینههای فقه، اصول، ریاضیات و علوم طبیعی تألیف نمود. در کنار اشتغالات علمی، به عبادت و شبزندهداری توجه خاص داشت و در برآوردن حوائج مؤمنان و رفع خصومات تلاش میکرد. در سال ۱۲۵۳ق به حله هجرت کرد و بیش از ۳۰ سال در آنجا اقامت گزید. معارف دینی را در میان مردم آن منطقه گسترش داد و موفق شد برخی از قبایل سنی عرب مانند قبیله زبید را شیعه کند. سفر حج نیز انجام داد. از اساتید او میتوان به سه تن از فرزندان شیخ جعفر کاشفالغطاء (موسی، حسن و علی) و نیز سید باقر، علی و تقی قزوینی اشاره کرد. آثار متعددی از خود به جای گذاشت از جمله «بصائر المجتهدين فى شرح تبصرة المتعلمين» در ۱۵ جلد و مختصر آن در ۳ جلد، «مواهب الأفهام فى شرح شرائع الاسلام» در ۷ جلد، «نفائس الاحكام»، «القواعد الكلية الفقهية»، «فلك النجاة فى احكام الهداة»، «وسيلة المقلدين الى احكام الدين»، «مضامير الامتحان فى علمى الكلام و الميزان»، «المزار» و «مشارق الأنوار فى حل مشكلات الأخبار». سرانجام در ۱۳ ربیعالاول ۱۳۰۰ق در ۷۸ سالگی در نجف درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.
| سید مهدی قزوینی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید ابوجعفر مهدی بن سید حسن بن سید احمد حسینی قزوینی |
| نامهای دیگر | قزوینی، سید مهدی |
| نسب | از نوادگان زید شهید فرزند امام سجاد(ع) |
| نام پدر | سید حسن |
| ولادت | ۱۲۲۲ق |
| محل تولد | نجف، عراق |
| محل زندگی | نجف، حله |
| رحلت | ۱۳ ربیعالاول ۱۳۰۰ق / ۱۸۸۳م |
| مدفن | نجف |
| طول عمر | ۷۸ سال |
| دین | اسلام |
| مذهب | تشیع |
| پیشه | مجتهد، فقیه، مفسر، اصولی، رجالی، ادیب، شاعر، متکلم، مدرس |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | اجتهاد |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، تفسیر، حدیث، کلام، ریاضیات، علوم طبیعی |
| اساتید |
|
| برخی آثار | |
ولادت
سيد ابوجعفر مهدى ابن سید حسن ابن سید احمد حسینی قزوينى در 1222ق، در نجف ديده به جهان گشود. نسبش به زید شهید فرزند امام علی بن زینالعابدین علیهالسلام میرسد،
تحصیلات
ده ساله بود كه تعدادى از علوم را آموخته بود. در 18 سالگى به درجه اجتهاد رسيده و علوم معقول و منقول را فراگرفته بود. او سالهاى ابتدايى حيات خويش را در نجف اشرف به تحصيل و تدريس و تصنيف اشتغال داشت و در طول اين مدت كتب و مقالات فراوانى در زمينههاى فقه، اصول، رياضى و طبيعى وغير آن تأليف نمود.
اشتغالات علمى، او را از عبادت و شبزندهدارى بازنداشت و به اوراد و خلوت توجه خاص داشت. او در قضاى حوائج مؤمنين و رفع خصومات تلاش مىكرد. او سپس در 1253ق، به حله هجرت كرد و بيش از 30 سال نيز در آنجا اقامت نمود. از او چنين نقل شده كه: «مردم حله از تشيع جز انتقال امواتشان به حله چيز ديگرى نمىدانند».
وى فراگيرى معارف دينى را در بين مردم اين منطقه و اطراف آن گسترش داد. همچمنين موفق شد كه برخى از قبايل سنى عرب در آن منطقه، مانند قبيله زبيد را شيعه نمايد. سفرى نيز به بيتالله الحرام داشت.
اساتيد
سه تن از فرزندان شيخ جعفر کاشفالغطاء با نامهاى شيخ موسى و حسن و على و نيز سيد باقر و على و تقى قزوينى از اساتيد او به شمار مىروند.
وفات
وی در 13 ربيعالاول سال 1300ق، در سن 87 سالگى در نجف اشرف درگذشت و اكنون مزارش مشهور و مورد عنايت مردم است.
آثار
- بصائر المجتهدين فى شرح تبصرة المتعلمين در 15 مجلد و نيز مختصر آن در 3 مجلد؛
- مواهب الأفهام فى شرح شرائع الاسلام در 7 مجلد؛
- نفائس الاحكام؛
- القواعد الكلية الفقهية؛
- فلك النجاة فى احكام الهداة؛
- وسيلة المقلدين الى احكامالدين؛
- مضامير الامتحان فى علمى الكلام و الميزان؛
- كتاب المزار؛
- مشارق الأنوار فى حل مشكلات الأخبار.