حسینی علوی، سید محمداشرف
مير محمّداشرف علوى عاملى (متوفای ۱۱۳۳ق)، عالم، شاعر و نویسنده شیعه در عصر صفوی بود. او فرزند حکیم متأله میر عبدالحسیب و از نوادگان سید احمد علوی عاملی (داماد و شاگرد میرداماد) بود. وی در محضر استادانی چون علامه محمدباقر مجلسی، محمدصالح مازندرانی و میرزا رفیعا نائینی به تحصیل پرداخت. مشهورترین اثر او «علاقة التجرید» (شرح فارسی تجرید الاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی) و «فضائل السادات» است.
| محمداشرف حسینی علوی عاملی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمداشرف بن عبدالحسیب بن احمد بن زینالعابدین علوی عاملی حسینی اصفهانی |
| نامهای دیگر | میر محمداشرف علوی عاملی، سید محمد اشرف عاملی، علوی اصفهانی |
| تخلص | اشرف |
| نسب | از نوادگان امام جعفر صادق(ع) |
| نام پدر | سید محمد عبدالحسیب علوی عاملی |
| ولادت | نامشخص |
| محل تولد | اصفهان، ایران |
| محل زندگی | اصفهان |
| رحلت | ۱۱۳۳ هجری قمری (به قولی ۱۱۳۵ یا ۱۱۴۵ ق) |
| مدفن | قبرستان سده (ورنوسفادران)، اصفهان |
| فرزندان | میر عبدالحفیظ |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه اثنیعشری |
| پیشه | عالم، شاعر، نویسنده |
| اطلاعات علمی | |
| علایق پژوهشی | فلسفه، کلام، فقه، ادبیات |
| اساتید |
|
| شاگردان |
|
| برخی آثار |
|
تبارنامه
او فرزند حكيم متألّه مير عبدالحسيب، وى فرزند حكيم عارف مير سيد احمد علوى، که این میر سید احمد، داماد و پسر خاله معلّم ثالث میرداماد و از شاگردان مبرز ایشان است،
بنابر آنچه در كتب تراجم آمده نسب وى به شرح زير به حضرت صادق(ع) مىرسد: «مير محمّداشرف بن عبدالحسيب بن احمد بن زينالعابدين بن عبداللّه بن محمّد بن صالح بن جعفر بن احمد بن حمزة بن قاسم بن حسين بن ابى احمد عبداللّه المشهدى بن محمّد بن على بن حسين بن محمّد الطبان بن حسين بن ابى على احمد بن محمّد بن عكيزى بن حسين بن ابى جعفر محمّد بن على بن حسين الطوّاف بن ابى الحسن على الخارص ابن محمّد الديباج بن الامام جعفر الصادق(ع)».
اساتيد
- آقا حسين خوانسارى
- ملا صالح مازندرانى
- ميرزا رفيعاى نائينى
- علّامه محمّدباقر مجلسى كه به نزد وى كتابهاى تهذيب، كافى و غيره را قراءت نموده.
وى نيز از پدرش مير عبدالحسيب، برادرش سيّد صدرالدين و فاضل سراب نيز روايت نموده و خود نيز به شيخ محمّد زمان كاشانى، ميرزا ابراهیم قاضى و مير عبدالحفيظ فرزندش اجازه داده است.
وفات
وى سرانجام به روايت حزين لاهيجى(1103 ـ 1181)، در سال 1133ق رخت از جهان فانى بربست و در (ورنوسفادران) قبرستان سده اصفهان به خاک سپرده شد كه در بقعه محقّر و گلينى بوده که در حال بازسازی است و مورد زيارت عام و خاص است واقع شده است.
آثار
- اشرف المناقب، اين رساله پيش نويس فضايل السادات است.
- ترجمه مصائب النواصب شهيد قاضى نوراللّه شوشترى در بيان احتجاجات شيعه در امامت. مقدّمهاى از مولى مسيحاى فسوى نيز بر اين كتاب ذكر شده است.
- ترجمه منظوم الفيه ابن مالك در نحو
- حواشى بر شرح مختصر الاصول عضدى
- رساله احكام صلاة، نسخهاى از اين رساله كه فاقد آغاز است به خط شرفالدين نائينى موجود است كه در طى آن مؤلّف در پى سه فصل به شكيّات نماز- و ارائه جدولى در آن- احكام نماز احتياط و احكام سجده سهو پرداخته و در خلال بحثهاى آن مستندات فتوايى خود را ذكر كرده است.
- رساله در ابصار، متن كامل اين رساله كوتاه در ذيل بحث ابصار علاقة التجريد آمده است.
- رساله در حكم عبدمدبّر به نذر و الحاق آن به ما ترك يا ثلث وصيت، به زبان پارسى.
- رساله در مبطلات و اجراى صيغه صلاة و تحقيق آل رسول(ص)، گفتارى استدلالى به زبان پارسى در مسائل مذكور.
- رساله فلسفيه، گفتارى كوتاه در تحليل و ردّ عبارت قوشجى، و اشاره به مباحث سبق.
- شرح دعاى صباح، شرحى موجز به زبان پارسى بر دعاى مذكور است.
- شرح نسخه تهذيب الحديث يا رجال السيد محمّد اشرف
- علاقة التجريد، شرحى مبسوط به زبان پارسى بر تجريد العقائد خواجه نصيرالدين طوسى است. در ذريعه ج /15 31 به اشتباه اين شرح فاقد بخش طبیعیات دانسته شده است.
- فضائل السادات، گفتارى مبسوط و كم نظير به زبان پارسى در فضيلتهاى سادات با بهره از كتب بسيارى است كه موجب شهرت مؤلف گرديد. اين اثر تكميل شده اشرف المناقب قلمداد شده است. «قابل توجه این که آیتالله مرعشی نجفی در مقدمهای بر این کتاب با نام لؤلؤة الصدف في حیاة محمد الاشرف، از خانوادۀ او سخن گفته و سپس سخنان بزرگان در بارۀ جایگاه علمی او را آوردە و آنگاه از مشایخ و شاگردان و آثار او بحث گردیده است.[۱]»
- مقباس القبسات يا حواشى بر قبسات؛ وى در رساله فلسفيه گويد: «و بسط قول الحدوث و القدم فى مقباس القبسات فيه جواب اكثر الناس».
صاحب ترجمه را نيز طبع شيوايى است كه به «اشرف» در آنها تخلّص مىنمايد، پارهاى از اشعار وى در برخى از جنگها، كتب تراجم و كتابهاى خودش به چشم مىخورد.
پانويس
- ↑ مرعشی نجفی، سید محمود، ص40
منابع مقاله
مرعشی نجفی، سید محمود، کتابشناسی توصیفی حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی(ره)، کتابخانۀ بزرگ حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی(ره)«گنجینۀ جهانی مخطوطات اسلامی»، قم-ایران، چاپ اول، 1424ق/1382ش