نمایش مبدأ برای تدقيق العناية في تحقيق الرواية

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR123265J1.jpg
| عنوان = تدقيق العناية في تحقيق الرواية
| عنوان‌های دیگر = 
| پدیدآورندگان
| پدیدآوران = 
[[ابن ابی الدم، ابراهیم بن عبدالله]] (نويسنده)
[[حسن، رامز حاج ]] (محقق)
[[ابو بکر، عبد الصبور ]] ( محقق)
[[صمادي، لؤی ]] ( محقق)
[[رحمن، خالد محفوظ ]] ( محقق)
[[ابو زید، احمد]] ( ناظر)
|زبان
| زبان = عربی
| کد کنگره =  4ت2الف 107/6 BP 
| موضوع =حدیث - علم الروایه - حدیث - علم الدرایه
|ناشر 
| ناشر = 
| مکان نشر = 
| سال نشر = 1436ق
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE123265AUTOMATIONCODE
| چاپ = 1
| شابک = 
| تعداد جلد = 2
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 123265
| کتابخوان همراه نور = 123265
| کد پدیدآور = 6429
| پس از = 
| پیش از = 
}}
'''تدقيق العناية في تحقيق الرواية'''، اثر [[ابن ابی‌الدم، ابراهیم بن عبدالله|شهاب الدين إبراهیم بن عبدالله همدانی]] (متوفی 642ق) می‌باشد. این اثر بر پایه کتاب «علوم الحديث» ابن صلاح(م 643ق) استوار است و به تبیین انواع حدیث، قواعد و تفصیل فروع آن و شناخت راویان حدیث می‌پردازد.

==انگیزه نگارش==
نویسنده به انگیزه تکمیل فایده، دستیابی به منافع معمول و جمع‌آوری مطالب ارزشمند علوم حدیث که در آثار برخی از عالمان پراکنده بوده، این اثر را تدوین کرده است.
<ref>ر.ک: مقدمه مؤلف، ج1، ص39</ref>.

==سبک نگارش==
کتاب بر پایه کتاب «علوم الحديث» اثر ابن صلاح است و مطالب اصلی آن را دنبال می‌کند<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ج1، ص28</ref>.نویسنده غالبا عبارت‌های ابن صلاح را نقل می‌کند، هرچند گاهی با خلاصه‌سازی یا تصرف در آن همراه است<ref>ر.ک: همان، ص29</ref>. وی در مواضع مختلف، اضافات و تعقیباتی را بر کلام ابن صلاح آورده است<ref>ر.ک: همان، ص 17، 28</ref>.

==ساختار کتاب==
کتاب با دو مقدمه از محقق و مؤلف آغاز و مطالب آن در شش قسم تنظیم شده است که هرکدام شامل چندین باب است.

==گزارش محتوا==
در مقدمه محقق، ابتدا به شرح حال مؤلف پرداخته شده سپس ضمن توثیق نسبت کتاب به مؤلف، به روش کار او و جایگاه کتاب در نزد علما، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص5- 35</ref> در مقدمه مؤلف نیز ضمن اشاره به موضوع کتاب و هدف از نگارش آن، خلاصه‌ای از مطالب کتاب، ارائه گردیده است<ref>ر.ک: مقدمه مؤلف، ج1، ص37- 48</ref>.

قسم اول در تشویق به فراگیری علم حدیث، وجوب آن و چگونگی تحصیل آن است. این بخش که در هفت باب تنظیم شده است، بر اهمیت طلب علم حدیث و سنت تأکید دارد و مباحثی همچون وجوب تحصیل و تحمل حدیث بر مکلف و بیان شرف و منزلت اهل حدیث، به همراه رد بر کسانی که از تحصیل آن دوری می‌جویند، در این قسم آمده است. بیان اوصاف راوی با اشاره به صفات عدالت، شروط قبول روایت، صفات راوی و آنچه در او شرط است به همراه مطالبی در کیفیت سماع(شنیدن) حدیث، شناخت کتابت حدیث، ضبط و اتقان آن، چگونگی روایت حدیث، شروط و آداب آن و...از مباحث متنوع این بخش از کتاب است<ref>ر.ک: همان، ص40- 43</ref>.

قسم دوم درباره حدیث، انواع و اقسام آن است <ref> ر.ک: همان، ص40</ref>.
این قسم، که مفصل‌ترین بخش کتاب است، شامل بیست و هشت باب در مورد شناخت انواع حدیث است. این انواع، دسته‌بندی‌هایی مانند صحیح، حَسَن، ضعیف، غریب، عزیز و مُسنَد را در بر می‌گیرد. نویسنده در فصول متعدد، به انواع احادیث از نظر پیوستگی سند و از نظر ویژگی‌های متن یا راوی می‌پردازد. علاوه بر این، مباحثی از قبیل عالی و نازل بودن سند، معرفت اعتبارات، متابعات و شواهد، و همچنین زیادات راویان ثقه و مورد اعتماد در این بخش تشریح شده است<ref> ر.ک: همان، ص43- 44</ref>.

قسم سوم به معرفت صحابه و تابعین و طبقات و مراتب فضیلیت آنها اختصاص دارد و مباحث آن در ضمن ده باب آمده است.  نخست به معرفت اصحاب رسول الله(ص) و ذکر مراتب و طبقات آنها پرداخته شده است. شناخت تابعان، شناخت برادران و خواهران از روات و علماء حدیث،  و همچنین  انواع خاصی از روایت مانند روایت بزرگان از کوچکترها، روایت پدران از فرزندان و عکس آن و شناخت موالی (وابستگان) از علماء، شناخت کسانی که تنها یک روای از آنها روایت کرده و... مورد بررسی قرار گرفته است<ref> ر.ک: همان، ص41، 44- 45</ref>.

قسم چهارم در شناخت اسامی راویان و شامل نُه باب است. نخست به نام‌ها و کنیه‌های  راویان  پرداخته شده و به راویانی که با کنیه شناخته شده‌ و همچنین به کسانی که با نام‌های مختلف یا اوصاف متعدد از آنان یاد شده اشاره شده است.  شناخت القاب محدثان و کسانی که تنها با نام خود و بدون نام پدر مشهورند به اضافه شناخت روایانی با نام و نسب متشابه و...از ممباحث اینبخش است.<ref> ر.ک: همان، ص41، 45- 46</ref>.

قسم پنجم به شناخت راویان مشهور اختصاص یافته است. این بخش در سه باب نخست به شناخت فقهای مشهور که میان علوم فقه و حدیث پرداخته شده و به ولادت، وفات، محل زندگی و طبقه آنها اشاره شده است.  در ادامه از راویانی که در پایان عمر دچار اختلاط در حافظه و روایت شده‌اند، سخن به میان آمده سپس به راویان ثقه (مورد اعتماد) که به ضعف در روایت، وضع حدیث یا دروغ‌گویی متهم شده‌اند، پرداخته شده است <ref> ر.ک: همان، ص41، 46</ref>.

قسم ششم درباره احادیث نبوی روایت شده از رسول خدا(ص) است. این بخش دارای پنج باب است و به مباحث عددی و آماری احادیث نبوی می‌پردازد. مطالب نخست این بخش به احادیث صحیح و اختلاف علماء در تعداد آن اختصاص یافته سپس تعداد احادیث مروی از پیامبر (ص) که در مسانید و مصنفات آمده، اما شرط شیخین (بخاری و مسلم) را ندارند مطرح شده است. تعداد احادیثی که خلفای راشدین، صحابه و همسران پیامبر(ص) از ایشان روایت کرده‌اند به اضافه ذکر گروهی از راویان مشهور صحابه و تابعان، که در صحیح به حدیث‌شان استدلال نشده و (با این حال) کنار گذاشته نشده‌اند از دیگر مباحث است<ref>ر.ک: همان، ص41، 47- 48</ref>.

==پانویس==
<references />

==منابع مقاله==
مقدمه و متن کتاب.

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
[[رده:حدیث]]
[[رده:علم الحدیث]]
[[رده:آثار کلی علم الحدیث]]
[[رده:علم الحدیث قرن 1 - 8]]

[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1404 توسط عباس مکرمی]]
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1404 توسط فاضل گرنه زاده]]