نمایش مبدأ برای القرائن و أثرها في فهم الخطاب الشرعي

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR97170J1.jpg
| عنوان = القرائن و أثرها في فهم الخطاب الشرعي
| عنوان‌های دیگر = 
| پدیدآورندگان
| پدیدآوران = 
[[مختار، حمحامی]] (نويسنده)
|زبان
| زبان = عربی
| کد کنگره =BP ۱۶۴/م۳ق۴     
| موضوع =قرائن‌ (اصول‌ فقه‌),مبا‌حث‌ الفا‌ظ (اصول‌ فقه‌),اصول‌ فقه‌ اهل‌سنت‌ - قرن‌ ۱۵ق‌
|ناشر 
| ناشر = دار ابن حزم
| مکان نشر = لبنان - بیروت
| سال نشر = 1430ق - 2009م
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE97170AUTOMATIONCODE
| چاپ = 1
| شابک = 
| تعداد جلد = 1
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 97170
| کتابخوان همراه نور = 97170
| کد پدیدآور = 71577
| پس از = 
| پیش از = 
}}
'''القرائن و أثرها في فهم الخطاب الشرعي'''، اثر [[مختار، حمحامی|حمحامی مختار]] (معاصر)، کتابی است در بررسی مبانی نظری «قرائن» (نشانه‌های سیاقی و حالی) و نقش کلیدی آن‌ها در فرایند استنباط و فهم صحیح متون دینی در علم اصول فقه.

==انگیزه نگارش==
نویسنده در مقدمه کتاب توضیح می‌دهد که کلام اصولیان درباره قرائن به‌صورت مبعثر و متفرق در غالب ابواب، از جمله مباحث دلالات، ذکر شده بود؛ لذا ضرورت داشت تا این ماده علمی در یک پژوهش مستقل جمع‌آوری شود تا مفاهیم آن به‌درستی تصویر گشته و جزئیات و کاربردهای آن در ساختاری جدید تبیین گردد<ref>ر.ک: مقدمه، ص6</ref>.

==ساختار==
این اثر در یک جلد تنظیم شده است که پس از مقدمه، شامل چهار فصل اصلی و یک خاتمه، است.

==سبک نگارش==
# رویکرد استقرایی و تحلیلی: نویسنده با تتبع در منابع اصولی، به حصر ماهیت قرائن و تحلیل رابطه آن‌ها با ارکان خطاب پرداخته است<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>.
# صبغه تطبیقی: در سراسر کتاب تلاش شده تا به‌جای مثال‌های فرضی، از نمونه‌های واقعی و کاربردی موجود در قرآن کریم و سنت نبوی استفاده شود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص202</ref>.
# تعهد به مستندسازی: تمامی اصطلاحات و دیدگاه‌ها به منابع اصلی ارجاع داده شده و فهرست‌های فنی متعددی (آیات، احادیث، اعلام و قواعد) برای تسهیل دسترسی پژوهشگران تدوین شده است.

==اهمیت کتاب==
# نظام‌مندسازی مباحث پراکنده: این کتاب، یکی از نخستین تلاش‌های جامع برای انتظام بخشیدن به بحث قرائن در یک منظومه مستقل علمی است<ref>ر.ک: مقدمه، ص6-7</ref>.
# تعادل میان متن‌گرایی و تأویل: پژوهش حاضر با تبیین دقیق جایگاه قرائن، راهی میانه را میان فرو رفتن در تأویل‌های باطنی و بسنده کردنِ صرف به ظاهرِ خشکِ الفاظ، ارائه می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص6</ref>.
# غنای منابع: نویسنده با مراجعه به منابع دست‌اول اصولی از مذاهب مختلف، مجموعه‌ای از آراء متقدمان و متأخران را در کنار هم گرد آورده است<ref>ر.ک: همان، ص7-8</ref>.

==گزارش محتوا==
در مقدمه ضمن اشاره به موضوع کتاب و اهمیت آن، محتوای فصول، تشریح شده است<ref>ر.ک: همان، ص5-13</ref>.

فصل اول با عنوان «قرائن میان مفهوم اصطلاحی و کارکرد خطابی»، جنبه تصوری قرائن را در سه مبحث زیر بررسی می‌کند:
# مبحث اول: تعاریف لغوی و اصطلاحی قرائن و رابطه این مفهوم با اصطلاحات مشابه مانند «دلیل» و «اماره».
# مبحث دوم: بررسی جایگاه واژگان در سیاق خطابی، از حیث دلالت آن‌ها به‌صورت مجرد یا در پیوند با ساختارهای خطابی.
# مبحث سوم: رابطه قرائن با ارکان خطاب، یعنی: خودِ «خطاب»، «متکلم» (گوینده) و «مخاطب» (شنونده)<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>.

فصل دوم تحت عنوان «اعتبار قرائن در فهم خطاب و روش اصولیان در این زمینه»، در سه مبحث زیر، به جنبه کارکردی قرائن می‌پردازد:
# مبحث اول: تعیین محدوده عمل قرائن در ابعاد دلالت بر اساس روش «متکلمان» و «فقها».
# مبحث دوم: رابطه قرائن با فرایند «فهم و تفهیم»، که به ضرورتِ در نظر گرفتن قرائن در کاربرد و تفسیر خطاب منتهی می‌شود.
# مبحث سوم: تبیین وظایف قرائن در فهم خطاب و اشاره به فواید شناخت قرائن در خصوص خطاب‌های شرعی<ref>ر.ک: همان</ref>.

در فصل سوم با عنوان «اقسام قرائن»، جنبه آماری و دسته‌بندی قرائن از دیدگاه‌های مختلف در سه مبحث زیر بررسی شده است:
# مبحث اول: تقسیم‌بندی بر اساس منبع دلالت بر مقصود، که شامل قرائن عقلی، حالی (وضعیتی) و شرعی است.
# مبحث دوم: احصای انواع قرائن با توجه به واژگانی که در استعمال به آن‌ها ضمیمه می‌شود.
# مبحث سوم: دسته‌بندی قرائن بر اساس میزان افاده معنا، که شامل قرائن قطعی (یقین‌آور) و قرائن ظنی (احتمالی) است<ref>ر.ک: همان، ص9-10</ref>.

فصل چهارم، تحت عنوان «قرائن و پی‌ریزی قواعد عام مربوط به خطاب شرعی»، به جنبه «قاعده‌سازی» می‌پردازد؛ یعنی قواعدی که بر اعتبار قرائن استوارند و بخش نظری قواعد مربوط به خطاب را تشکیل می‌دهند؛ چراکه اجتهاد برای درک مقاصد شرع و تطبیق آن‌ها بر وقایع نوپدید بر این قواعد بنا می‌شود. این فصل، شامل دو مبحث است:
# مبحث اول: مربوط به نظم خطاب می‌باشد که در سه محور ارائه شده است: قواعد مربوط به تکلیف، قواعد مربوط به وضع لغوی (وحدت یا تعدد معنا) و قواعد مربوط به بیان.
# مبحث دوم: مربوط به گوینده و شنونده و شامل سه محور است: قواعد مربوط به خطاب به‌حسب استعمال متکلم، قواعد مربوط به خطاب به‌حسب ادراک شنونده و قواعد مربوط به رفع تعارض میان خطاب‌های شرعی<ref>ر.ک: همان، ص10</ref>.

خاتمه: در این بخش، مهم‌ترین نتایج پژوهش گردآوری شده است. نویسنده خاطرنشان می‌کند که در مثال‌های کاربردی، بر متون وحیانی (قرآن و سنت) تمرکز کرده است؛ آیات قرآنی با ذکر نام سوره و شماره آیه مستند شده‌اند و احادیث نبوی نیز از منابع معتبر (مانند صحیحین) استخراج و وضعیت پذیرش یا رد آن‌ها تبیین شده است<ref>ر.ک: همان</ref>.

==پانویس==
<references />

==منابع مقاله==
مقدمه و متن کتاب.


==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
[[رده: فقه و اصول]]
[[رده: فقه مذاهب]]
[[رده: فقه اهل سنت]]
[[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1405]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1405 توسط عباس مکرمی]]
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1405 توسط محسن عزیزی]]