پورامینی، محمدباقر

محمدباقر پورامینی
نام کامل	محمدباقر پورامینی
ولادت	۱۳۴۷ش
محل تولد	قم، ایران
محل زندگی	قم
دین	اسلام
مذهب	شیعه
پیشه	استاد دانشگاه، پژوهشگر، نویسنده
منصب	عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
اطلاعات علمی
درجه علمی	استادیار
دانشگاه	پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
حوزه	کلام اسلامی، سلفی‌پژوهی
علایق پژوهشی	کلام سلفی، نقد وهابیت، تاریخ و سیره
اساتید	طالقانی محمدی خراسانی حسینی بوشهری احمدی میانجی استادی پایانی موسوی تهرانی بیگدلی سید موسی زنجانی کوکبی تبریزی وحید خراسانی هاشمی شاهرودی سید احمد مددی
برخی آثار	بنیاد تفکر سلفی در آستان هشتمین خورشید؛ تاریخ زندگانی، علوم و معارف امام رضا علیه‌السلام سبک زندگی؛ منشور زندگی در منظر امام رضا علیه‌السلام فرصت زیبای زیارت جوان در چشم و دل پیامبر صفویان نماد اقتدار ایران

برای دیگر کاربردها، پورامینی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

محمدباقر پورامینی (متولد ۱۳۴۷ش) پژوهشگر، نویسنده و عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است. او در زمینهٔ کلام اسلامی، به ویژه سلفی‌پژوهی و نقد وهابیت، تخصص دارد و تاکنون بیش از ۷۰ عنوان کتاب و ده‌ها مقاله علمی و ترویجی منتشر کرده است. پورامینی سردبیری چندین نشریه علمی و فرهنگی را بر عهده داشته و در حوزهٔ مطالعات جوانان، تاریخ اسلام و سیرهٔ اهل‌بیت(ع) نیز آثار متعددی تألیف کرده است. از آثار ایشان کتاب سبک زندگی؛ منشور زندگی در منظر امام رضا علیه‌السلام و در آستان هشتمین خورشید؛ تاریخ زندگانی، علوم و معارف امام رضا علیه‌السلام را می‌توان نام برد.

ولادت

محمدباقر پورامینی در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی در شهر قم به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی تا دبیرستان را در قم گذراند و از سال ۱۳۶۶ به تحصیل دروس حوزوی روی آورد.

تحصیلات

پورامینی دروس مقدماتی و سطح حوزه را نزد اساتید بزرگی فراگرفت. او کتاب لمعه را نزد آیات طالقانی و محمدی خراسانی، اصول فقه را نزد حسینی بوشهری، مکاسب را نزد احمدی میانجی، استادی و پایانی، و رسائل و کفایه را نزد موسوی تهرانی و بیگدلی آموخت.

وی در سال ۱۳۷۲ موفق به اخذ مدرک کارشناسی علوم سیاسی شد. از سال ۱۳۷۶ در درس خارج فقه آیت‌الله زنجانی و اصول آیت‌الله کوکبی شرکت کرد و سپس از سال ۱۳۷۹ تاکنون در درس خارج فقه آیت‌الله تبریزی و اصول آیت‌الله وحید خراسانی حضور داشته است. همچنین در درس خارج فقه آیت‌الله هاشمی شاهرودی (به مدت ۵ سال) و اصول آیت‌الله سید احمد مددی (به مدت ۲ سال) شرکت کرده است.

پورامینی در سال ۱۳۹۶ موفق به اخذ مدرک دکتری تخصصی در رشته کلام اسلامی از حوزه علمیه قم شد.

پورامینی از حضرات آیات سید مصطفی صفایی خوانساری، سید محمد حسینی همدانی (آقانجفی همدانی)، سید یوسف مدنی تبریزی، شیخ مسلم ملکوتی، سید محمدرضا جلالی حسینی، و حجج اسلام نجم‌الدین طبسی، محمدعلی داعی‌الحق، سید کاظم نقیب و سید سلمان آل طعمه اجازهٔ روایت دریافت کرده است.

فعالیت‌ها

سمت‌های علمی و اجرایی

پورامینی مسئولیت‌های علمی و اجرایی متعددی را بر عهده داشته است. او مدیر گروه کلام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و عضو انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم است. وی سردبیری نشریات متعددی را بر عهده داشته است:

• سردبیر فصلنامه گلشن اندیشه (۱۳۷۶-۱۳۷۸)
• سردبیر ماهنامه پرسمان (۱۳۸۰ تاکنون)
• سردبیر فصلنامه آیینه رشد (۱۳۸۲-۱۳۹۷)
• سردبیر فصلنامه فرهنگ زیارت (از ۱۳۸۷)
• سردبیر ماهنامه حاشیه (۱۳۸۹)
• سردبیر ماهنامه زمزم (۱۳۸۵ تاکنون)
• مدیر مسئول نشریه پاسخ
• مدیر مسئول نشریه مطالعات شبهه‌پژوهی

پورامینی همچنین مدیر گروه تاریخ و سیره اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها (۱۳۸۵-۱۳۸۷)، رئیس مرکز پژوهش‌های جوان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی (۱۳۹۰-۱۳۹۶) و عضو هیئت مدیره کانون اندیشه جوان بوده است.

فعالیت‌های پژوهشی و رسانه‌ای

پورامینی از سال ۱۳۷۶ در درس خارج فقه و اصول اساتید بزرگی شرکت کرده و همزمان به فعالیت‌های تبلیغی، تدریس و تألیف پرداخته است. او برنامهٔ هفتگی کج راهه (نقد وهابیت) را در شبکه ولایت در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ اجرا کرده است.

وی عضو شورای علمی ستاد عمره و عتبات دانشگاهیان (۱۳۸۷-۱۳۹۸)، عضو شورای راهبری حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها (از ۱۳۹۷) و عضو شورای علمی طرح ره‌نامه امین (مجموعه چهل جلدی اندیشه‌های آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای) بوده است.

پورامینی در نشست‌های علمی متعددی حضور داشته و از جمله در کرسی علمی-ترویجی «آینده سلفی‌گری» در سال ۱۳۹۷ در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به عنوان ارائه‌دهنده حضور داشته است.

وی همچنین مدیر مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه‌های علمیه است. پورامینی در جلسات هم‌اندیشی مراکز تخصصی حوزه، بر ضرورت اتخاذ آرایش هجومی در مواجهه با شبهات تأکید کرده است.

تدریس

پورامینی دروس سطح ۱ تا ۳ حوزه و در حال حاضر درس رسائل را تدریس می‌کند. او همچنین در مقطع دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب، دوره‌های مؤسسه الحکمه (وابسته به جامعه المصطفی)، بعثه مقام معظم رهبری و دانشگاه‌ها به تدریس مشغول بوده است.

آثار

تألیفات

پورامینی تاکنون بیش از ۷۰ عنوان کتاب منتشر کرده است که در موضوعات مختلف کلام اسلامی، تاریخ و سیره، فرهنگ و تمدن اسلامی و مطالعات جوانان تدوین شده‌اند.

کلام اسلامی

• بنیاد تفکر سلفی (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۵) - نامزد کتاب سال جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۶
• تافته جدا بافته (نقد باورهای جریان سلفی وهابی) (کانون اندیشه جوان، ۱۳۹۲)
• سیر بی‌خردی مکتب سلفی (انتشارات معارف، ۱۳۹۴)
• تکفیر چیست و تکفیری کیست (آستان قدس رضوی، ۱۳۹۳)

تاریخ و سیره

• چهره‌ها در حماسه کربلا (بوستان کتاب قم، ۱۳۸۳) - هفت بار تجدید چاپ
• پرسمان رضوی (مجموعه ۷ جلدی، آستان قدس رضوی) - شایسته تقدیر کتاب سال رضوی در سال ۱۳۹۲
• رسول رحمت (پیامبر(ص) در نهج‌البلاغه) (بشیر اندیشه، ۱۳۸۵)

فرهنگ و تمدن اسلامی

• صفویان نماد اقتدار ایران (۲ جلد، نورالسجاد و سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۸۱)
• مکتب سیاسی قم (نگاهی به اندیشه سیاسی عالمان قم) (زائر، ۱۳۸۳)

مطالعات جوانان

• جوان در چشم و دل پیامبر(ص) (کانون اندیشه جوان، ۱۳۸۱) - رتبه نخست جشنواره علامه طباطبایی در سال ۱۳۸۴
• تصمیم‌های بزرگ جوانی (کانون اندیشه جوان، ۱۳۸۱)
• جوانان یاوران مهدی(ع) (بنیاد فرهنگی مهدی موعود، ۱۳۷۹) - نه بار تجدید چاپ

مقالات

پورامینی بیش از ۸۰ مقاله در نشریات علمی-پژوهشی و ترویجی منتشر کرده است. از جمله مقالات علمی-پژوهشی او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• «نقد و بررسی نفی تأویل در مکتب سلفی» (فصلنامه قبسات، شماره ۸۰، سال ۱۳۹۵)
• «تحلیل انتقادی مبانی معرفتی وهابیت با تاکید بر روش و آراء آیت‌الله سبحانی» (فصلنامه کلام اسلامی، شماره ۱۰۶، سال ۱۳۹۷)
• «بررسی رویکردهای کلامی مکتب اصفهان در عصر صفوی» (فصلنامه قبسات، شماره ۹۲، سال ۱۳۹۸)
• «بررسی انتقادی نگره ابن‌تیمیه درباره حسن و قبح عقلی» (فصلنامه قبسات، شماره ۱۰۹، سال ۱۴۰۲)
• «تحلیل انتقادی موحدانگاری مشرکان در توحید ربوبی بر محور آیه ۳۱ سوره یونس» (پژوهشنامه معارف قرآنی، شماره ۵۴، سال ۱۴۰۲)
• «بررسی تناقض‌نمایی سلفی‌گری با سلف» (فصلنامه تحقیقات کلامی، شماره ۳۹، سال ۱۴۰۱)
• «معرفت عقلی در پارادایم سلفی‌گری» (نشریه ذهن، شماره ۸۶، سال ۱۴۰۰)
• «تحلیل بافت موقعیتی مفهوم عبادت» (نشریه اندیشه نوین دینی، شماره ۷۴، سال ۱۴۰۲)

پورامینی همچنین در روزنامه‌های متعددی از جمله جام جم، کیهان، ایران و قدس مقاله منتشر کرده است.

منابع مقاله

• اندیشوران حوزوی: محمدباقر پورامینی
• پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی: محمدباقر پورامینی
• مجلات تخصصی نور: محمدباقر پورامینی
• مگیران: محمدباقر پورامینی
• خبرگزاری حوزه: گزارش جلسه هم‌اندیشی مراکز تخصصی حوزه

وابسته‌ها

• فرصت زیبای زیارت
• در آستان هشتمین خورشید؛ تاریخ زندگانی، علوم و معارف امام رضا علیه‌السلام
• سبک زندگی؛ منشور زندگی در منظر امام رضا علیه‌السلام
• التقريرات السدیدة في المسائل المفیدة
• عثمان بن سعيد عمری سفير آفتاب
• مکتب سياسی قم: نگاهی به اندیشه سیاسی عالمان قم
• پیامبر اعظم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم): سیره و تاریخ
• معجم کربلاء: لمحة عن: الشخصيات - الأحداث - الأماکن
• روزهای مکه و مدينه، 46 نکته برای مسافران حجاز
• سنت پيامبر، يادداشت ها و برداشتها
• حکايت قدرت و معنويت
• چهره‌ها و روزها: روایت‏های تاریخی در نگاه امام رضا علیه السلام
• منزلت زیارت: ویژگی‏ها و آداب زیارت امام رضا علیه السلام
• سلوک سیاسی: سیره سیاسی امام رضا علیه السلام
• حیات علمی: دانش و دانش‌گستری امام رضا علیه السلام
• بیست سال امامت: نگاهی به دوران امامت امام رضا علیه السلام
• وصف آفتاب: ولادت تا شهادت امام رضا علیه السلام
• السيد حسين القمي رجل الثورة
• امام علی علیه السلام (تاریخ و سیره)
• چرا خداوند شیطان را آفرید؟
• چند تصویر از تابلویی وارونه
• هفت گام برای زندگی جمعی: با الهام از فرهنگ رضوی
• پاکت در بسته: درباره علم امام معصوم
• گریه و سوگ
• تکفیر چیست؟ تکفیری کیست؟
• سیر بی خردی در مکتب سلفی
• نرجس والدة الامام المنتظر علیه‌السلام
• نقد اعتبار فهم سلف
• بنیاد تفکر سلفی
• چهره‌ها در حماسه کربلا
• رمز بیداری: به ضمیمه یادداشتها و روزنوشتها
• تافته جدا بافته: نقد باورهای جریان سلفی وهابی
• ملا علی کنی: مرزبان دین
• احیای سنت‌های پژوهشی در حوزه‌های علمیه
• ابوفراس حمدانی: شهريار شعر
• علامه طبرسي: پيشوای مفسران
• جوان‌ در چشم‌ و دل‌ پیا‌مبر(ص)
• أحكام الوقف
• التسهيل في فقه المعاملات على مذهب الإمام أحمد بن حنبل
• النص القرآني من تهافت القراء‌اة إلی‌ أفق‌ التدبر: مدخل‌ إلی‌ نقد القراء‌ات‌ و تأ‌صیل‌ علم‌ التدبر القرآني
• درر من جوامع الکلم علی لسان خیر البشر
• التمني
• تاریخ البعثات المصریة إلي أوروبا «عصر محمد علي»
• الوقف و مبادئ الإجراءات القضائیة: دراسة شرعیة تأصیلیة علی ضوء نظام المرافعات بالمملکة العربیة السعودیة