حاشیة الطحطاوي علی مراقي الفلاح شرح نور الإیضاح
| حاشیة الطحطاوي علی مراقي الفلاح شرح نور الإیضاح ... | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | طحطاوی، احمد بن محمد (نويسنده)
شرنبلالی، حسن بن عمار (شارح) خالدی، محمد عبدالعزیز (مصحح) |
| عنوان‌های دیگر | مراقي الفلاح بإمداد الفتاح شرح نور الإیضاح ** مراقي الفلاح شرح نور الإیضاح. حاشیة ** نور الإیضاح. شرح |
| ناشر | دار الکتب العلمية |
| مکان نشر | لبنان - بیروت |
| سال نشر | 1418ق - 1997م |
| چاپ | 1 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ش4 ن90256 173/2 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
حاشية الطحطاوي على مراقي الفلاح شرح نور الإيضاح، یکی از کلیدی‌ترین و معتبرترین منابع در فقه حنفی و در واقع حاشیه‌ای است که علامه احمد بن محمد بن اسماعیل طحطاوی حنفی (متوفای ۱۲۳۱ق) بر کتاب «مراقي الفلاح» شیخ حسن شُرُنْبُلالی (متوفای ۱۰۶۹ق) نوشته است که آن نیز شرحی مزجی است که شرنبلالی بر کتاب دیگر خود تحت عنوان «نور الإيضاح ونجاة الأرواح» (که متنی مختصر در عبادات مذهب حنفی است) نگاشته و در آن، به تبیین عبارات و باز کردن گره‌های متن خود، پرداخته است.
کتاب با مقدمه کوتاهی از محقق در اشاره به موضوع آن آغاز و حاشیه نیز مانند شرح، به‌صورت مزجی، انجام شده است.
در فقه، به دلیل تکثر آرا، شناخت نظر نهایی مذهب دشوار بوده و طحطاوی در برخی موارد با عباراتی چون «هو الأصح»، «و عليه الفتوی» یا «هو المعتمد» تکلیف مقلد و مفتی را مشخص نموده و بدین طریق، به تبیین «قول مفتی‌به» و ترجیح اقوال راجح پرداخته است؛ به‌عنوان مثال در بحث طهارت با مایعات، متن اصلی (مراقي الفلاح) اشاره می‌کند که اگر آب با چیزی مثل عدس یا سدر مخلوط شود، چه حکمی دارد؟ طحطاوی در حاشیه توضیح می‌دهد که اگر این مخلوط شدن باعث غلظت شدید مایع شود، وضو با آن باطل است، اما بلافاصله مرز دقیق مذهب را روشن می‌کند: «و عدس لأنه إذا برد ثخن... و إن بقي على الرقة جاز به الوضوء» (اگر مخلوط شدن با عدس به‌گونه‌ای باشد که بعد از سرد شدن غلیظ شود، وضو با آن صحیح نیست، اما اگر مایع همچنان رقیق باقی بماند، وضو با آن جایز است). او با این تفکیک، مرز فتوا را در مسائل مبهم، روشن ساخته است[۱].
یکی دیگر از ویژگی‌های طحطاوی، وسواس علمی او در توضیح کلمات دشوار، حرکات حروف (اعراب‌گذاری) و تلفظ صحیح کلمات برای جلوگیری از اشتباه قاریان است؛ به‌عنوان مثال، او در بخش‌های مختلف، تلفظ واژگان غریب را با وزن‌های عروضی یا کلمات مشهور تشبیه می‌کند تا خواننده دچار اشتباه نشود: «قوله: "بالنقاخ" بالخاء المعجمة بوزن غراب» (کلمه "النقاخ" در متن که به خاء معجمه [خ نقطه‌دار] ختم می‌شود، بر وزن کلمه غُراب تلفظ می‌گردد)[۲].
پانویس
منابع مقاله
متن کتاب.