جزء فيه المنظوم و المنثور من الحدیث النبوي
| جزء فيه المنظوم و المنثور (من الحديث النبوي) | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | بوشنجی، ابی الحسین عفیف بن محمد خطیب (نويسنده) منصور، محمد صباح (محقق) |
| ناشر | دار البشائر الإسلامیة |
| مکان نشر | لبنان - بیروت |
| سال نشر | 1423ق - 2002م |
| چاپ | 1 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | ب9ج4 117/2 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
جزء فيه المنظوم و المنثور (من الحديث النبوي)، اثر ابوالحسین عفیف بن محمد خطیب بوشنجی (متوفی قرن ۵ هجری)، جزء حدیثی است که با رویکردی ابتکاری، احادیث پیامبر(ص) را در قالب شعر و نثر گردآوری کرده است.
بوشنجی در این جزء حدیثی، جملاتی از احادیث نبوی را انتخاب کرده و علاوه بر نقل متن منثور، متن حدیث را به‌صورت شعر (منظوم) درآورده است. وی در انتخاب این احادیث، به شیوه و روش خاصی پایبند نبوده و بر اساس فصل‌های خاصی، آن را تنظیم نکرده است و مطالب، بر اساس ابواب فقهی یا کلامی خاصی چیده نشده‌اند، بلکه مجموعه‌ای گلچین‌شده بر اساس ذوق ادبی و روایی مؤلف هستند[۱].
کتاب با مقدمه‌ای از محقق در شرح حال نویسنده، توصیف نسخ خطی مورد استفاده در تحقیق کتاب و سماعات و توثیق‌های آن، آغاز[۲] و مطالب، دربردارنده مجموعا 36 روایت است. این روایات، در قالب زیر، ارائه گردیده است:
- ذکر سند حدیث (النثر): مؤلف ابتدا سلسله سند روات حدیث را به‌طور کامل ذکر نموده تا اعتبار روایی آن را بر اساس سنت محدثان حفظ کند. این بخش کاملاً منثور و به زبان علمی حدیث است؛ به‌عنوان مثال، سند نخستین روایت کتاب، به شرح زیر می‌باشد: «أبنا أبوعلي حامد بن محمد بن عبدالله بن معاذ الرفا الهروي، أّبنا محمد بن أيوب الراوي، أبنا أبوالوليد، ثنا محمد بن طلحة بن مصرف عن عبدالله بن شريك، عن عبدالرحمن بن عدي، عن الأشعث بن قيس، أن رسول‌الله(ص) قال:..»[۳].
- متن اصلی حدیث (النثر): پس از سند، متن دقیق و دست‌نخورده کلام پیامبر(ص) به‌صورت نثر (همان گونه که در سایر کتب روایی آمده) نقل می‌شود: «... أن رسول‌الله(ص) قال: أشكركم لله أشكركم للناس» (... پیامبر(ص) فرمودند: شکرگزارترین شما نسبت به خدا، شکرگزارترین شما نسبت به مردم است)[۴].
- بازنویسی منظوم حدیث (المنظوم): بخش اصلی و ابتکاری کتاب اینجاست؛ بوشنجی بلافاصله پس از نقل حدیث، مفهوم، متن و گاهی حتی نام راویان موجود در سند آن حدیث را به شعر (منظوم) درمی‌آورد:
| قول رسول‌الله لا تنسه | فما أری الذاكر كالناسي | |
| أشكركم لله إحسانه | أشكركم في الأرض للناس[۵] |
به نظر می‌رسد گزینش احادیث بیش از آنکه تابع یک ضرورت فقهی باشد، تابع ذوق ادبی مؤلف و تناسب متن حدیث با وزن‌های شعری است.
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.