پرش به محتوا

ترجمه مجالس

از ویکی‌نور
ترجمه مجالس
ترجمه مجالس
پدیدآورانمفید، محمد بن محمد (نويسنده)

آقاجمال خوانساری، محمد بن حسین (مترجم) سید مرتضی، علی بن حسین ( گردآورنده)

مشار، خان بابا ( مصحح)
عنوان‌های دیگرالعیون و المجالس. فارسی. برگزیده ** الـفصول المختارة من العيون و المحاسن معروف بمجالس ** مجالس در مناظرات
ناشرنويد
مکان نشرایران - تهران
سال نشر1362ش
چاپ1
شابک‎-
موضوعاهل سنت - دفاعیه‌‎ها و ردیه‌‎ها - شیعه - دفاعیه‌ها و ردیه‌ها - مفید، محمد بن محمد، 336 - 413ق. - مناظره‌‏ها - کلام شیعه امامیه
زبانفارسی
تعداد جلد1
کد کنگره
‎‏/‎‏م‎‏7‎‏ ‎‏ع90428 209/7 BP
نورلایبمطالعه و دانلود pdf

ترجمه مجالس، به قلم آقا جمال‌الدین خوانساری، برگردانی فارسی از کتاب «الفصول المختارة من العيون و المحاسن»، اثر سید مرتضی علم‌الهدی است که سید در آن، گزیده‌ای از فصل‌ها و مجالس کتاب «العيون و المحاسن (المجالس)» نوشته شیخ مفید را گردآوری نموده است.

این اثر، کتابی کلامی، مناظره‌ای و روایی در تبیین عقاید امامیه، اثبات امامت و گزارش گفتگوهای علمی اوست.

ترجمه حاضر، در دو جلد عرضه شده است.

ساختار

این اثر از مقدمه ناشر، شرح حال جامع شیخ مفید، سید مرتضی و آقا جمال‌الدین خوانساری، مقدمه مترجم، متن اصلی در قالب مجالس و فصول مناظره‌ای و در پایان فهرستی از احادیث، اعلام و منابع مقاله تدوین یافته است.

سبک و روش نگارش

نویسنده در تبیین مباحث، رویکردی مناظره‌ای و گفتگومحور (جدلی - کلامی) را در پیش گرفته است. او پس از طرح سؤال و پاسخ و نقد دقیق شبهه‌های مخالفان، استدلال‌های خود را بر سه محور اصلی استوار می‌سازد: استشهاد به آیات قرآن و احادیث معتبر، تحلیل‌های عقلی و الزام خصم به لوازم باطل آرای خود و پژوهش‌های دقیق لغوی و ادبی در زبان عربی[۱].

گزارش محتوا

گفتنی است که مطالب کتاب از سه مبنای نظری برخوردار است:

الف)- مبنای کلامی (امامیه(، با دفاع عقلانی و روایی از اصل امامت، نص بر امیرالمؤمنین(ع)، عصمت ائمه، عدل الهی، مهدویت و غیبت[۲].

ب)- مبنای اصولی و روش‌شناختی، با ابطال قیاس، رأی و اجتهاد ظنی و لزوم تمسک به نص، سنت قطعی و اجماع اهل‌بیت[۳].

ج)- مبنای نقد فرقه‌شناختی، با نقد ساختاری آرای مکاتب کلامیِ رقیب، به‌ویژه معتزله، مرجئه، جهمیه، خوارج، اسماعیلیه، کیسانیه و واقفیه[۴].

شیخ مفید در چند محور، مباحث خود را بدین شرح ارائه نموده است:

  • مباحث امامت و ولایت خاصه:
  1. ادله اثبات امامت و نص: شیخ مفید به بررسی دقیق معنای لغوی و شرعی «نص» پرداخته و اثبات نص بر خلافت بلافاصل امیرالمؤمنین(ع) را تبیین می‌نماید. او نظریه انتخاب خلیفه از طریق اجماع یا شورا را به نقد کشیده و لزوم تعیین الهی امام را با ادله عقلی و نقلی اثبات می‌کند[۵].
  2. تحلیل آیات و احادیث ولایت: او مناظرات متعددی را درباره معنای دقیق واژه «مولی» در حدیث غدیر، دلالت آیه تطهیر بر عصمت اهل‌بیت(ع)، آیه مباهله، حدیث طیر، حدیث منزلت و آیه «كونوا مع الصادقين»، گزارش می‌دهد و شبهات مخالفان را پاسخ می‌گوید[۶].
  3. مباحث مهدویت و غیبت: نویسنده به تحلیل علل غیبت امام دوازدهم(عج) پرداخته و به پرسش‌ها و شبهات مخالفان درباره طول عمر، چگونگی بهره‌مندی از امام غایب و ضرورت وجود امام معصوم و حیّ در هر عصر و زمان پاسخ‌های جامع ارائه می‌دهد[۷].
  4. رویدادهای تاریخی - کلامی: او قضایای تاریخی دارای ابعاد کلامی مانند مسئله فدک، بیعت، نبرد صفین، جمل، نهروان و مواضع و رفتارهای صحابه را نقد و بررسی می‌نماید[۸].
  • مباحث مبدأ، معاد و عقاید کلامی:
  1. توحید و صفات الهی: مفید با رد دیدگاه‌های تجسیم و تشبیه درباره ذات الهی، به نقد نظریه «احوال» ابوهاشم جبایی پرداخته و نحوه تعلق علم و قدرت الهی به موجودات را به‌روشنی تبیین می‌کند[۹].
  2. عدل و قضا و قدر: وی دیدگاه‌های مکاتب جبر و ارجا را با استدلال عقلی باطل نموده، مفهوم واقعی قدر الهی را تشریح کرده و مسئله وعد و وعید و استحقاق ثواب و عقاب را بررسی می‌نماید[۱۰].
  3. عصمت پیامبران: نویسنده به شبهات مخالفان درباره آیات ظاهر در معصیت برخی پیامبران پاسخ داده و عصمت مطلق انبیای الهی از هرگونه گناه و خطا را به اثبات می‌رساند[۱۱].
  • مباحث فقهی و اصولی:
  1. ابطال قیاس و اجتهاد ظنی: مفید با ارائه ادله محکم عقلی و نقلی، عمل به قیاس، استحسان و ظن در استنباط احکام شرعی را باطل اعلام کرده و سنت معصومان را تنها مرجع حجیت می‌داند[۱۲].
    1. مسائل فقهی مورد اختلاف: او به بررسی مسائل فقهی چالش‌برانگیز میان مذاهب اسلامی مانند ازدواج موقت (متعه)، احکام ارث (رد نظریه عول و تعصیب و تقدم طبقات ارث)، مسح پا در وضو و شرایط طلاق می‌پردازد[۱۳].
  • مباحث لغوی، ادبی و تاریخ اسلام:
  1. پژوهش‌های واژه‌شناختی و نحو: مفید با بررسی تاریخچه وضع علم نحو توسط ابوالاسود دوئلی به تعلیم و هدایت امیرالمؤمنین(ع)، اهمیت علوم ادبی و لغوی در فهم درست نص دینی را نشان می‌دهد[۱۴].
  2. استشهاد به اشعار و ادبیات: مفید به تحلیل ادبی و شواهد شعری در قصاید برجسته شاعران بزرگ در مدح و فضایل اهل‌بیت مانند فرزدق، سید حمیری و کمیت اسدی تمسک می‌جوید[۱۵].

سبک ترجمه

برجستگی‌های ترجمه آقا جمال‌الدین خوانساری چنین است:

  1. نثر روان و بی‌تکلف: پرهیز از عبارت‌پردازی‌های پیچیده عصر صفوی، جهت فهم آسان استدلال‌های عقلی برای مخاطبان.
  2. دقت تخصصی در واژه‌گزینی: معادل‌یابی دقیق اصطلاحات کلامی و منطقی بر پایه دانش علمی گسترده آقاجمال خوانساری.
  3. بازآفرینی زنده لحن مناظره: انتقال صریح، برهانی و پویای گفتگوهای شیخ مفید با حفظ کامل امانت‌داری در ترجمه.

پانویس

  1. ↑ ر.ک: متن کتاب، ص4-6
  2. ↑ ر.ک: همان، ص1-35
  3. ↑ ر.ک: همان، ص109-118
  4. ↑ ر.ک: همان، ص419-460
  5. ↑ ر.ک: همان، ص1-35
  6. ↑ ر.ک: همان، ص36-79 و 135-141
  7. ↑ ر.ک: همان، ص153-163
  8. ↑ ر.ک: همان، ص120-124 و 464-470
  9. ↑ ر.ک: همان، ص80-83 و 479-483
  10. ↑ ر.ک: همان، ص84-95
  11. ↑ ر.ک: همان، ص141-144
  12. ↑ ر.ک: همان، ص109-118
  13. ↑ ر.ک: همان، ص221-258 و 265-266
  14. ↑ ر.ک: همان، ص124-126
  15. ↑ ر.ک: همان، ص۳۸–۴۵

منابع مقاله

متن کتاب.

وابسته‌ها