ترجمه مجالس
| ترجمه مجالس | |
|---|---|
| پدیدآوران | مفید، محمد بن محمد (نويسنده)
آقاجمال خوانساری، محمد بن حسین (مترجم) سید مرتضی، علی بن حسین ( گردآورنده) مشار، خان بابا ( مصحح) |
| عنوانهای دیگر | العیون و المجالس. فارسی. برگزیده ** الـفصول المختارة من العيون و المحاسن معروف بمجالس ** مجالس در مناظرات |
| ناشر | نويد |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1362ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | - |
| موضوع | اهل سنت - دفاعیهها و ردیهها - شیعه - دفاعیهها و ردیهها - مفید، محمد بن محمد، 336 - 413ق. - مناظرهها - کلام شیعه امامیه |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /م7 ع90428 209/7 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ترجمه مجالس، به قلم آقا جمالالدین خوانساری، برگردانی فارسی از کتاب «الفصول المختارة من العيون و المحاسن»، اثر سید مرتضی علمالهدی است که سید در آن، گزیدهای از فصلها و مجالس کتاب «العيون و المحاسن (المجالس)» نوشته شیخ مفید را گردآوری نموده است.
این اثر، کتابی کلامی، مناظرهای و روایی در تبیین عقاید امامیه، اثبات امامت و گزارش گفتگوهای علمی اوست.
ترجمه حاضر، در دو جلد عرضه شده است.
ساختار
این اثر از مقدمه ناشر، شرح حال جامع شیخ مفید، سید مرتضی و آقا جمالالدین خوانساری، مقدمه مترجم، متن اصلی در قالب مجالس و فصول مناظرهای و در پایان فهرستی از احادیث، اعلام و منابع مقاله تدوین یافته است.
سبک و روش نگارش
نویسنده در تبیین مباحث، رویکردی مناظرهای و گفتگومحور (جدلی - کلامی) را در پیش گرفته است. او پس از طرح سؤال و پاسخ و نقد دقیق شبهههای مخالفان، استدلالهای خود را بر سه محور اصلی استوار میسازد: استشهاد به آیات قرآن و احادیث معتبر، تحلیلهای عقلی و الزام خصم به لوازم باطل آرای خود و پژوهشهای دقیق لغوی و ادبی در زبان عربی[۱].
گزارش محتوا
گفتنی است که مطالب کتاب از سه مبنای نظری برخوردار است:
الف)- مبنای کلامی (امامیه(، با دفاع عقلانی و روایی از اصل امامت، نص بر امیرالمؤمنین(ع)، عصمت ائمه، عدل الهی، مهدویت و غیبت[۲].
ب)- مبنای اصولی و روششناختی، با ابطال قیاس، رأی و اجتهاد ظنی و لزوم تمسک به نص، سنت قطعی و اجماع اهلبیت[۳].
ج)- مبنای نقد فرقهشناختی، با نقد ساختاری آرای مکاتب کلامیِ رقیب، بهویژه معتزله، مرجئه، جهمیه، خوارج، اسماعیلیه، کیسانیه و واقفیه[۴].
شیخ مفید در چند محور، مباحث خود را بدین شرح ارائه نموده است:
- مباحث امامت و ولایت خاصه:
- ادله اثبات امامت و نص: شیخ مفید به بررسی دقیق معنای لغوی و شرعی «نص» پرداخته و اثبات نص بر خلافت بلافاصل امیرالمؤمنین(ع) را تبیین مینماید. او نظریه انتخاب خلیفه از طریق اجماع یا شورا را به نقد کشیده و لزوم تعیین الهی امام را با ادله عقلی و نقلی اثبات میکند[۵].
- تحلیل آیات و احادیث ولایت: او مناظرات متعددی را درباره معنای دقیق واژه «مولی» در حدیث غدیر، دلالت آیه تطهیر بر عصمت اهلبیت(ع)، آیه مباهله، حدیث طیر، حدیث منزلت و آیه «كونوا مع الصادقين»، گزارش میدهد و شبهات مخالفان را پاسخ میگوید[۶].
- مباحث مهدویت و غیبت: نویسنده به تحلیل علل غیبت امام دوازدهم(عج) پرداخته و به پرسشها و شبهات مخالفان درباره طول عمر، چگونگی بهرهمندی از امام غایب و ضرورت وجود امام معصوم و حیّ در هر عصر و زمان پاسخهای جامع ارائه میدهد[۷].
- رویدادهای تاریخی - کلامی: او قضایای تاریخی دارای ابعاد کلامی مانند مسئله فدک، بیعت، نبرد صفین، جمل، نهروان و مواضع و رفتارهای صحابه را نقد و بررسی مینماید[۸].
- مباحث مبدأ، معاد و عقاید کلامی:
- توحید و صفات الهی: مفید با رد دیدگاههای تجسیم و تشبیه درباره ذات الهی، به نقد نظریه «احوال» ابوهاشم جبایی پرداخته و نحوه تعلق علم و قدرت الهی به موجودات را بهروشنی تبیین میکند[۹].
- عدل و قضا و قدر: وی دیدگاههای مکاتب جبر و ارجا را با استدلال عقلی باطل نموده، مفهوم واقعی قدر الهی را تشریح کرده و مسئله وعد و وعید و استحقاق ثواب و عقاب را بررسی مینماید[۱۰].
- عصمت پیامبران: نویسنده به شبهات مخالفان درباره آیات ظاهر در معصیت برخی پیامبران پاسخ داده و عصمت مطلق انبیای الهی از هرگونه گناه و خطا را به اثبات میرساند[۱۱].
- مباحث فقهی و اصولی:
- ابطال قیاس و اجتهاد ظنی: مفید با ارائه ادله محکم عقلی و نقلی، عمل به قیاس، استحسان و ظن در استنباط احکام شرعی را باطل اعلام کرده و سنت معصومان را تنها مرجع حجیت میداند[۱۲].
- مسائل فقهی مورد اختلاف: او به بررسی مسائل فقهی چالشبرانگیز میان مذاهب اسلامی مانند ازدواج موقت (متعه)، احکام ارث (رد نظریه عول و تعصیب و تقدم طبقات ارث)، مسح پا در وضو و شرایط طلاق میپردازد[۱۳].
- مباحث لغوی، ادبی و تاریخ اسلام:
- پژوهشهای واژهشناختی و نحو: مفید با بررسی تاریخچه وضع علم نحو توسط ابوالاسود دوئلی به تعلیم و هدایت امیرالمؤمنین(ع)، اهمیت علوم ادبی و لغوی در فهم درست نص دینی را نشان میدهد[۱۴].
- استشهاد به اشعار و ادبیات: مفید به تحلیل ادبی و شواهد شعری در قصاید برجسته شاعران بزرگ در مدح و فضایل اهلبیت مانند فرزدق، سید حمیری و کمیت اسدی تمسک میجوید[۱۵].
سبک ترجمه
برجستگیهای ترجمه آقا جمالالدین خوانساری چنین است:
- نثر روان و بیتکلف: پرهیز از عبارتپردازیهای پیچیده عصر صفوی، جهت فهم آسان استدلالهای عقلی برای مخاطبان.
- دقت تخصصی در واژهگزینی: معادلیابی دقیق اصطلاحات کلامی و منطقی بر پایه دانش علمی گسترده آقاجمال خوانساری.
- بازآفرینی زنده لحن مناظره: انتقال صریح، برهانی و پویای گفتگوهای شیخ مفید با حفظ کامل امانتداری در ترجمه.
پانویس
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص4-6
- ↑ ر.ک: همان، ص1-35
- ↑ ر.ک: همان، ص109-118
- ↑ ر.ک: همان، ص419-460
- ↑ ر.ک: همان، ص1-35
- ↑ ر.ک: همان، ص36-79 و 135-141
- ↑ ر.ک: همان، ص153-163
- ↑ ر.ک: همان، ص120-124 و 464-470
- ↑ ر.ک: همان، ص80-83 و 479-483
- ↑ ر.ک: همان، ص84-95
- ↑ ر.ک: همان، ص141-144
- ↑ ر.ک: همان، ص109-118
- ↑ ر.ک: همان، ص221-258 و 265-266
- ↑ ر.ک: همان، ص124-126
- ↑ ر.ک: همان، ص۳۸–۴۵
منابع مقاله
متن کتاب.