تحلیلی بر دعاهای انبیا در قرآن و آداب ظاهری و باطنی دعا و شرایط و موانع آن
| تحلیلی بر دعاهای انبیا در قرآن و آداب ظاهری و باطنی دعا و شرایط و موانع آن | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | خزائلی، محمدعلی (نويسنده) ایزدی، فردوس (نویسنده) |
| ناشر | فروهر ** قلم مکنون |
| مکان نشر | ایران ** ایران - یزد |
| سال نشر | 1390ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-600-91932-4-0 |
| موضوع | قرآن - ادعیه - پیامبران - دعاها - پیامبران در قرآن - دعا - فلسفه - دعاها. الف ایزدی، فردوس. ب. عنوان |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /خ483 ت3 267/8 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
تحلیلی بر دعاهای انبیا در قرآن و آداب ظاهری و باطنی دعا و شرایط و موانع آن، نوشته محمدعلی خزائلی (1334-1401ش)، نویسنده و از اساتید حوزه و فردوس ایزدی (معاصر) نویسنده و محقق است. موضوع کلی کتاب، تحلیل دعاهای پیامبران الهی مذکور در قرآن کریم است، بههمراه بررسی آداب ظاهری و باطنی دعا، شرایط استجابت و موانع آن. این اثر همچنین به استخراج نکات اخلاقی و آموزنده از سیره و روایات ائمه اطهار(ع) در اینباره میپردازد.
ساختار
کتاب، مشتمل بر مقدمه ناشر، پیشگفتار، نوزده فصل و یک خاتمه است.
سبک نگارش
نویسندگان بهصورت تحلیلی به بررسی دعاهای انبیا در قرآن پرداخته و مطالب را با ارجاع به تفاسیر معتبر و روایات اهلبیت(ع) تبیین میکنند و نگارش کتاب، بر مبنای آیات قرآنی مربوط به دعای هر پیامبر و روایات مربوط به شرایط دعا و استجابت استوار است.
گزارش محتوا
فصل اول (کلیات، قوانین، آداب ظاهری و باطنی، شرایط و موانع دعا): این فصل، به مباحث بنیادی دعا اختصاص دارد. ابتدا تعاریف لغوی و اصطلاحی دعا و ذکر شرح داده میشود و بر لزوم و ضرورت دعا از دیدگاه عقل و روایات تأکید میگردد. در ادامه، وسیله بودن یا هدف بودن دعا بررسی شده و اقسام دعا (تکوینی و تشریعی) و آداب و شرایط استجابت آن، از جمله زمانها و مکانهای مناسب (مانند شبهای قدر، روز عرفه، حرم معصومین(ع) و...) بیان میگردد. همچنین موانع استجابت دعا مانند قساوت قلب، حق الناس، گناه و خوردن مال حرام بررسی شده و آداب ظاهری و باطنی دعا (مانند طهارت، استغفار، استعاذه و حضور قلب) تفصیل داده میشود. در پایان این فصل، انواع ذکر (مانند حمد و تمجید، تهلیل و تکبیر، تسبیح و استغفار) شرح داده شده و نقش آن در نزدیکی به خداوند توضیح داده میشود[۱].
فصل دوم (دعای حضرت آدم و حوا(ع)): این بخش، دعای حضرت آدم(ع) و حوا(ع) را بررسی میکند که مرتبط با طلب مغفرت از گناه و خروج از بهشت بوده است. این دعا نمونهای از اعتراف به خطا و بازگشت بهسوی پروردگار، بهمنظور قبولی توبه و در امان ماندن از وسوسههای شیطان، معرفی میشود[۲].
فصل سوم (دعاهای حضرت نوح(ع)): این قسمت، به سرگذشت حضرت نوح(ع) و دعاهای او میپردازد، از جمله دعای آموزشی او به قومش برای استغفار و توبه، که وعده برکت و مغفرت به دنبال دارد[۳].
فصل چهارم (دعای حضرت هود(ع)): در این فصل، دعای تعلیمی حضرت هود(ع) به قوم عاد تحلیل میشود که در آن از مردم خواسته میشود تا استغفار کنند و توبه نمایند تا خداوند باران و نعمتهای دنیوی را بر آنان فروفرستد[۴].
فصل پنجم (دعای حضرت صالح(ع)): دعای حضرت صالح(ع)، خطاب به قوم ثمود مبنی بر لزوم پرستش خدای یگانه و استغفار بررسی میشود. در این دعا تأکید شده که خداوند نزدیک و اجابتکننده است، ولذا نیازی به شفیع و واسطه (بتها) نیست[۵].
فصل ششم (دعاهای حضرت ابراهیم(ع)): این فصل، شامل مجموعهای از دعاهای حضرت ابراهیم خلیل(ع) است که در قرآن آمده؛ از جمله درخواست احیای مردگان برای اطمینان قلبی، دعاهای او در زمان بنای کعبه برای امنیت و روزی حلال در سرزمین مقدس مکه، درخواستِ توفیق اقامه نماز برای خود و فرزندان و طلب علم و حکمت و ملحق شدن به صالحین. همچنین، دعای ایشان برای پدر و مادر و مؤمنین مورد بررسی قرار گرفته است[۶].
فصل هفتم (دعاهای حضرت لوط(ع)): این بخش، دعای حضرت لوط(ع) را شرح میدهد که در آن از خداوند یاری میطلبد تا بر قوم مفسدین، که غرق در فساد و بخل بودند، پیروز گردد و خانوادهاش نجات یابند[۷].
فصل هشتم (دعای حضرت یعقوب(ع)): محتوای این بخش، منحصر به استغفار حضرت یعقوب(ع) برای فرزندانش است. این استغفار نشاندهنده رحمت و مهربانی پروردگار است که با تأخیر در دعا، فرصتی برای توبه به فرزندانش میدهد[۸].
فصل نهم (دعاهای حضرت یوسف(ع)): دعاهای حضرت یوسف(ع) شامل دو درخواست مهم است: یکی دعای او هنگام مواجهه با تهدید در زندان (در جریان ماجرای زلیخا) که در آن از شر گناه و وسوسه نجات میخواهد و دیگری دعای او پس از رسیدن به مقام قدرت، که در آن بابت نعمتهای دنیوی و اخروی شکرگزاری کرده و از خدا میخواهد که او را در زمره صالحان قرار دهد[۹].
فصل دهم (دعاهای حضرت ایوب(ع)): این فصل، به سرگذشت حضرت ایوب(ع) و دعای او که پس از رسیدن به شدت بیماری و رنج، به خداوند عرضه داشته، میپردازد. دعای او بر صبر و استقامت وی دلالت داشته و او با پناه بردن به رحمت پروردگار، بدون گله و شکایت، از خداوند طلب رفع بلا و بازگشت سلامتی و نعمت میکند[۱۰].
فصل یازدهم (دعاهای حضرت شعیب(ع)): دعاهای حضرت شعیب(ع) شامل طلب «فتح» (داوری و گشایش) بهحق میان خود و قومش و همچنین درخواست استغفار و توبه برای قومش است. این دعاها علاوه بر مضامین اخلاقی و تربیتی، حاوی مفهوم توکل کامل به خداوند و یقین به پیروزی حق است[۱۱].
در ادامه کتاب نیز بر همین اساس، به بررسی و بحث پیرامون دعاهای سایر انبیای الهی، مانند حضرت موسی(ع)، داود(ع)، سلیمان(ع)، یونس(ع)، زکریا(ع)، عیسی(ع) و پیامبر اسلام(ص) پرداخته شده[۱۲] و در آخرین فصل، به دعای مشترک پیامبران(ع)، اشاره گردیده است[۱۳]. در خاتمه کتاب نیز به جمعبندی دعاهای انبیا(ع) و بیان فواید دعا، پرداخته شده است[۱۴].
پانویس
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص13-38
- ↑ ر.ک: همان، ص39-44
- ↑ ر.ک: همان، ص45-60
- ↑ ر.ک: همان، ص61-68
- ↑ ر.ک: همان، ص69-74
- ↑ ر.ک: همان، ص75-104
- ↑ ر.ک: همان، ص105-112
- ↑ ر.ک: همان، ص113-118
- ↑ ر.ک: همان، ص119-130
- ↑ ر.ک: همان، ص131-144
- ↑ ر.ک: همان، ص145-154
- ↑ ر.ک: همان، ص155-252
- ↑ ر.ک: همان، ص253-260
- ↑ ر.ک: همان، ص261-266
منابع مقاله
متن کتاب.