امراللهی، محمدحسین
محمدحسین امراللهی (۱۳۱۷ – ۱۴۰۵ش) فقیه، محقق و استاد برجستهٔ حوزه علمیه قم بود. او از شاگردان خاص و مورد عنایت آیتالله شیخ مرتضی حائری یزدی و از شاگردان درس خارج فقه امام خمینی به شمار میرفت. امراللهی سالها به تدریس سطوح عالی و خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم و جامعه الزهرا(س) اشتغال داشت و با تحقیق و تصحیح آثار علمی استاد خود، آیتالله مرتضی حائری، خدمات ارزندهای به جامعه علمی ارائه داد. از جمله آثار تصحیح شدهٔ او میتوان به کتابهای «صلاة الجمعة»، «کتاب الخمس»، «خلل الصلاة و أحکامه» و «مبانی الأحکام فی أصول شرائع الإسلام» اشاره کرد.
ولادت
محمدحسین امراللهی در ۷ بهمن ماه سال ۱۳۱۷ هجری شمسی در شهر یزد به دنیا آمد.[۱][۲] پدرش حجتالاسلام شیخ محمد امراللهی کوچهبیوکی و جدش آخوند ملا حسن کوچهبیوکی از عالمان دینی یزد در سدهٔ چهاردهم شمسی بودند.[۱][۲]
تحصیلات
امراللهی تحصیلات خود را در زادگاهش آغاز کرد و بخشی از دروس مقدماتی را در حوزه علمیه یزد فراگرفت.[۱] سپس در سال ۱۳۳۵ شمسی (۱۹۵۶ میلادی) برای ادامه تحصیل به قم مهاجرت کرد و مقدمات را نزد اساتیدی همچون محمدرضا آدینهوند، نظری و اعتمادی به پایان رساند.[۱] او دروس سطح متوسط و عالی را در محضر بزرگانی چون آیات مصطفی اعتمادی، علیپناه اشتهاردی، غلامرضا صلواتی، محمدتقی ستوده، ناصر مکارم شیرازی، جعفر سبحانی، علی مشکینی، حسینعلی منتظری، سید رضا صدر و سید محمدباقر سلطانی طباطبایی فراگرفت.[۱][۲]
پس از اتمام دروس سطح، در درس خارج فقه و اصول استادان برجستهای چون آیتالله شیخ مرتضی حائری یزدی، امام خمینی، سید محمد محقق داماد، سید رضا بهاءالدینی و محمدتقی بهجت شرکت کرد و مدارج عالی علمی را نزد ایشان پیمود.[۱][۲] او همچنین مجلداتی از اسفار اربعه ملاصدرا را در محضر آیات عبدالله جوادی آملی و حسن حسنزاده آملی فراگرفت و شرح منظومه را نزد آیتالله محمد محمدی گیلانی آموخت.[۱][۲]
فعالیتها
تدریس
امراللهی سالهای متمادی به تدریس سطوح متوسط و عالی فقه و اصول و همچنین درس خارج فقه در حوزه علمیه قم و جامعه الزهرا(س) اشتغال داشت.[۱][۲] او در ایام تابستان نیز در روستای طزرجان به تدریس علوم حوزوی میپرداخت.[۱]
از شاگردان برجستهٔ او میتوان به آیتالله محمدمهدی شبزندهدار (دبیر شورای عالی حوزههای علمیه و عضو فقهای شورای نگهبان) اشاره کرد که بخشی از کتاب شریف شرح لمعه را محضر ایشان تلمذ کرده بود.[۳]
تحقیق و تصحیح آثار علمی
یکی از مهمترین فعالیتهای علمی امراللهی، تحقیق و تصحیح آثار استادش آیتالله شیخ مرتضی حائری یزدی بود. او با همکاری حجتالاسلام فاکر، بر تحقیق مکاسب محرمه شیخ انصاری تعلیقه زد.[۱] همچنین کتابهای زیر از تألیفات آیتالله حائری را تحقیق و تصحیح کرده و به چاپ رساند:[۱][۴][۵]
- صلاة الجمعة
- کتاب الخمس
- کتاب خلل الصلاة و أحکامه
- مبانی الأحکام فی أصول شرائع الإسلام (که با مقدمهٔ سید مصطفی محقق داماد در سال ۱۳۸۲ش منتشر شد)[۴]
فعالیتهای سیاسی
امراللهی در دوران مبارزات علیه رژیم پهلوی، از حامیان نهضت امام خمینی بود. در اسفند ۱۳۴۳ش، پس از تبعید امام خمینی به خارج از کشور، او همراه با جمعی از علما و محصلان یزدی حوزه علمیه قم در نامهای به امیرعباس هویدا (نخستوزیر وقت) به این اقدام اعتراض کرد و آن را با استناد به قانون اساسی، اقدامی غیرقانونی دانست.[۲] همچنین در مهر ۱۳۴۴ش، پس از انتقال امام خمینی از ترکیه به عراق، در تلگرافی به ایشان، از ایشان با عنوان «زعیم الشیعه، حامی الشریعه» یاد کرد.[۲]
او در سالهای استقرار امام خمینی در نجف اشرف، به آن شهر سفر کرد و مدتی در درس خارج فقه (بیع مکاسب) ایشان در مسجد شیخ انصاری شرکت نمود.[۲] همچنین با معرفی سید عباس خاتم یزدی، از امام خمینی اجازهٔ تصدی در امور شرعیه دریافت کرد.[۲]
اساتید
از جمله استادان و مشایخی که امراللهی از محضر آنان بهره برد، میتوان به افراد زیر اشاره کرد:[۱][۲]
- مرتضی حائری یزدی
- امام خمینی
- سید محمد محقق داماد
- سید رضا بهاءالدینی
- محمدتقی بهجت
- عبدالله جوادی آملی
- حسن حسنزاده آملی
- محمد محمدی گیلانی
- ناصر مکارم شیرازی
- جعفر سبحانی
- علی مشکینی
- حسینعلی منتظری
- سید رضا صدر
- سید محمدباقر سلطانی طباطبایی
- مصطفی اعتمادی
- محمدرضا آدینهوند
وفات
محمدحسین امراللهی در ۱2 مرداد ۱۴۰۵ شمسی در سن ۸۷ سالگی دعوت حق را لبیک گفت.[۶][۷]
مراسم تشییع پیکر آن مرحوم در تاریخ ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ (مطابق با اربعین حسینی)، از مقابل باب الجواد حرم مطهر حضرت معصومه(س) برگزار و سپس در گلزار شهدای قم به خاک سپرده شد.[۸]
آیتالله علیرضا اعرافی (مدیر حوزههای علمیه کشور) در پیامی رحلت او را تسلیت گفت و او را «عالم پارسا و فقیه وارسته» و «از شاگردان برجسته و مقرر توانای درسها و محقق و مصلح آثار گرانبهای فقیه بزرگ مرحوم آیتالله حاج شیخ مرتضی حائری» توصیف کرد.[۸] همچنین آیتالله سید مصطفی محقق داماد در پیامی او را «از نوادر عالمان عامل و فقیهان و محققان مزین به تقوا» خواند.[۶] آیتالله محمدرضا ناصری (نماینده ولی فقیه در استان یزد) نیز در پیامی درگذشت او را تسلیت گفت.[۷]
آثار
از جمله آثار و فعالیتهای علمی محمدحسین امراللهی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تحقیق و تعلیق بر مکاسب محرمه شیخ مرتضی انصاری (با همکاری حجتالاسلام فاکر)[۱]
- تحقیق و تصحیح کتاب صلاة الجمعة (تألیف مرتضی حائری یزدی)[۱][۴][۵]
- تحقیق و تصحیح کتاب الخمس (تألیف مرتضی حائری یزدی)[۱][۴][۵]
- تحقیق و تصحیح کتاب خلل الصلاة و أحکامه (تألیف مرتضی حائری یزدی)[۱][۴][۵]
- تحقیق و تصحیح کتاب مبانی الأحکام فی أصول شرائع الإسلام (تألیف مرتضی حائری یزدی)[۴][۵]
پانویس
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ ۱٫۱۳ ۱٫۱۴ ۱٫۱۵ مدرسی، کاظم، مفاخر یزد، ج۱، ص۱۰۲.
- ↑ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ محمدحسین امراللهی | ویکی امام خمینی
- ↑ عیادت دبیر شورای عالی حوزههای علمیه از استاد امراللهی | خبرگزاری حوزه
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ آقازادهای متواضع که شاگردانش تاریخساز شدند | خبرگزاری حوزه
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ تدریس و شاگردان | پایگاه اطلاعرسانی حوزه
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ تسلیت استاد سید مصطفی محقق داماد درپی درگذشت آیت الله امراللهی | شفقنا
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ پیام تسلیت نماینده ولی فقیه در استان یزد در پی درگذشت آیت الله امراللهی | خبرگزاری صدا و سیما
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ پیام تسلیت آیتالله اعرافی و اطلاعیه مراسم تشییع آیتالله امراللهی | کانال حوزه علمیه یزد
منابع مقاله
- مدرسی یزدی، کاظم، مفاخر یزد (ویژه عالمان دینی)، ج۱، ص۱۰۲، اندیشمندان یزد، یزد، چاپ اول، ۱۳۸۲ش.
- تسلیت استاد سید مصطفی محقق داماد درپی درگذشت آیت الله امراللهی | شفقنا
- پیام تسلیت نماینده ولی فقیه در استان یزد در پی درگذشت آیت الله امراللهی | خبرگزاری صدا و سیما
- عیادت دبیر شورای عالی حوزههای علمیه از استاد امراللهی | خبرگزاری حوزه
- آقازادهای متواضع که شاگردانش تاریخساز شدند | خبرگزاری حوزه
- پیام تسلیت آیتالله اعرافی و اطلاعیه مراسم تشییع آیتالله امراللهی | کانال حوزه علمیه یزد
- تدریس و شاگردان | پایگاه اطلاعرسانی حوزه
- محمدحسین امراللهی | ویکی امام خمینی