الاستكمال، لبيان جميع ما يأتي في كتاب الله عز و جل في مذهب القراء السبعة
| الإستکمال | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | ابن غلبون، عبد المنعم بن عبید الله (نويسنده) ابراهیم، عبدالفتاح بحیری (محقق) |
| عنوانهای دیگر | لبیان جمیع ما یاتی فی کتاب الله عزوجل فی مذهب القراء السبعة فی التفخیم و الأمالة و ما کان بین اللفظین مجملا کاملا |
| ناشر | الزهراء للاعلام العربي |
| مکان نشر | مصر - قاهره |
| سال نشر | 1412ق - 1991م |
| چاپ | 1 |
| شابک | - |
| موضوع | قرآن - تجوید - قرآن - قرائت |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | الف2الف5 75/38 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
الاستكمال، لبيان جميع ما يأتي في كتاب الله عز و جل في مذهب القراء السبعة في التفخيم و الإمالة و ما كان بين اللفظين مجملا كاملا، تألیف ابوالطیب عبدالمنعم بن عبیدالله بن غلبون مقری (309-389ق)، مهمترین و اولین اثر در موضوع مذاهب و آراء قراء سبعه در تفخیم و اماله است.
اهمیت
اهمیت کتاب از اینجهت است که اولین کتابی است در این موضوع که به دست ما رسیده است، ولذا همه آثاری که پس از آن نوشته شده بر آن اعتماد کرده و از آن استفاده کردهاند، بلکه بیواسطه بدون اینکه کوچکترین اشاره به این کتاب یا نویسنده آن کنند از آن نقل کردهاند[۱].
روش و انگیزه
ابن غلبون شیوهاش در این کتاب را در مقدمهای که بر آن نوشته ذکر کرده است و سببی که او را به نگارش این کتاب ترغیب کرده، توضیح داده است. آنچه سبب نگارش بوده اضطراب فراگیران قرائت در مواضع تفخیم و اماله بوده است؛ برخی در مورد اماله، به تفخیم و برخی در مورد تفخیم به اماله میپردازند و برخی نیز به جهت دانش کم، نمیدانند آیا در فلان مورد، جای اماله است یا جای تفخیم؛ لذا کتابی نوشته که مددی برای متعلم و استنادی برای عالم باشد[۲]. مصادر ابن غلبون در نگارش، علاوه بر قرآن کریم که از الفاظ آن در توضیح مباحث و جایگاه استشهاد بهره برده است و نیز آنچه از اساتیدش در قرائات متواتر شنیده است، آرای علمای نحو و لغت مانند: خلیل و سیبویه و فرّاء و هشام ضریر و... بوده است[۳].
ساختار
کتاب، مشتمل بر مقدمه محقق و متن اثر است که در ضمن چندین باب مطرح شده است.
گزارش محتوا
نویسنده، موضوع کتاب را در عنوان توضیح داده است و آن را بیان مذاهب قراء سبعه در تفخیم و اماله دانسته است. مقصود از «بين اللفظين» در عنوان کتاب، اماله قلیل یا بینابین است؛ گویی قاری، الف را اندکی متمایل به یاء میکند و فتحه قبل از آن را به کسره متمایل مینماید[۴].
اولین مطلبی که نویسنده به آن پرداخته، ترتیب قرّاء در تفخیم و اماله و بين اللفظين است؛ بهعنوان مثال قالون از نافع، شریفه «جرفٍ هارٍ» (توبه: 109) یا حفص از عاصم، «مَجریها» (هود: 41) را برخلاف اصل، اماله کردهاند[۵]. برخی، الفاظی را که بر وزن «فُعلی، فَعلی و فِعلی» باشد، اگر در آنها راء و سپس یاء بیاید (مانند: بُشری، ذِكری، أسری)، به اماله قرائت کردهاند، اما اگر در آنها راء و پس از آن یاء نباشد (مانند: تَقوی، قُربی، إحدیهُما)، بين اللفظين قرائت نمودهاند[۶].
نویسنده در بخش دیگری از کتاب، افعال جاء، حاق، خاب و... را به ترتیب سورههای قرآن دستهبندی کرده است[۷].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه محقق و متن کتاب.