اقاصیص بیهقی: سه دفتر از تاریخ ابوالفضل بیهقی دبیر: دفتر مذکوران، دفتر مسعود، دفتر ترکمانان
| اقاصیص بیهقی: سه دفتر از تاریخ ابوالفضل بیهقی دبیر: دفتر مذکوران، دفتر مسعود، دفتر ترکمانان | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | بیهقی، محمد بن حسین (نویسنده) فاتحی، محسن (محقق) |
| ناشر | عینک |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1402 |
| چاپ | اول |
| شابک | 9786228295084 |
| موضوع | تاریخ بیهقی -- نقد و تفسیر -- نثر فارسی -- قرن 5ق -- ایران -- تاریخ -- غزنویان |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | DSR 291 /ف2الف7 |
اقاصیص بیهقی: سه دفتر از تاریخ ابوالفضل بیهقی دبیر: دفتر مذکوران، دفتر مسعود، دفتر ترکمانان تألیف ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی (385-470ق) مورخ و نویسنده دوره غزنوی؛ گزارش و ویرایش محسن فاتحی (متولد 1356ش) پژوهشگر؛ این کتاب گزیدهای از تاریخ بیهقی است که با محوریت سه موضوع اصلی یعنی شخصیتهای کلیدی (مذکوران)، سلطان مسعود غزنوی و ترکمانان سلجوقی گردآوری شده و به تحلیل وجوه ادبی و تاریخی این اثر سترگ میپردازد.
ساختار
کتاب حاضر از یک مقدمه، سه دفتر اصلی، واژهنامه، فهرست مذکوران، فهرست اماکن و منابع تشکیل شده است.
گزارش کتاب
کتاب «اقاصیص بیهقی» به کوشش محسن فاتحی، سه بخش مهم از تاریخ بیهقی را که نمایانگر سبک و جهانبینی خاص این مورخ بزرگ است، گرد هم آورده است. ویراستار در مقدمه به تبیین مفهوم «اقاصیص» از دیدگاه بیهقی میپردازد و توضیح میدهد که بیهقی این واژه را به معنای شرح و بسط واقعیت، ذکر جزئیات و روایتهایی میدانسته که گاهی حتی مطمئن بوده خوانندهای برای آنها وجود ندارد. آنچه تاریخ بیهقی را از دیگر تواریخ متمایز میکند، همین نگاه ادبی و پرداختن به جزئیات است که به واقعیت تاریخی طعمی ماندگار میبخشد.
دفتر اول با عنوان دفتر مذکوران به چهل و شش شخصیت کلیدی تاریخ بیهقی اختصاص یافته است. مبنای انتخاب این اشخاص، ذکر بلند، منسجم و معناداری است که بیهقی از آنان ارائه داده است. بنابراین، شخصیتهایی که شرح حالشان در لابهلای صفحات کتاب پراکنده است، در این دفتر جای نگرفتهاند.
دفتر دوم با عنوان دفتر مسعود، هسته مرکزی کتاب را تشکیل میدهد و به زندگی و حکومت سلطان مسعود غزنوی میپردازد. این بخش از نوجوانی مسعود در هرات آغاز شده و تا مرگ او ادامه مییابد. بیهقی که هجده سال پس از مرگ مسعود به تدوین تاریخ خود پرداخته، در عین ستایش از این پادشاه، به نقد آرام استبداد و رفتارهای او نیز میپردازد.
دفتر سوم با عنوان دفتر ترکمانان، تمامی وقایع مربوط به ترکمانان سلجوقی را که در تاریخ بیهقی آمده است، در بر میگیرد و داستان بلند مواجهه غزنویان با این قدرت نوظهور را روایت میکند.
فاتحی در ویرایش این کتاب، از چاپ دکتر فیاض (دانشگاه مشهد) به عنوان متن اساس استفاده کرده و آن را با چاپ یاحقی و سیدی مقابله نموده است. در پایان کتاب نیز واژهنامهای برای فهم بهتر متون کهن و فهرستهای راهنما گنجانده شده است.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات