آل حمید، سعد بن عبدالله
سعد بن عبدالله بن عبدالعزیز حمید (متولد ۱۳۷۴ق) پژوهشگر، محقق، استاد دانشگاه و نویسندهٔ برجستهٔ عربستان سعودی در زمینهٔ علوم حدیث و فقه است. وی از شاگردان برجستهٔ عبدالعزیز بن باز، محمد بن صالح عثیمین و عبدالله بن عبدالرحمن جبرین به شمار میرود و با تألیف و تحقیق آثار متعددی در زمینهٔ حدیث و فقه، از جمله تحقیق «سنن سعید بن منصور» و «کتاب الإمام لابن دقیق العید»، خدمات ارزندهای به جامعهٔ علمی ارائه کرده است.
ولادت
سعد بن عبدالله بن عبدالعزیز بن سلیمان بن عبدالعزیز بن سلیمان بن محمد بن عبدالعزیز بن حمید، در سال ۱۳۷۴ق (مطابق ۱۹۵۴م) در شهر طائف (عربستان سعودی) به دنیا آمد.[۱][۲] اصل خاندان او از شهرستان أشیقر (در حدود ۲۰۰ کیلومتری غرب ریاض) است.[۱] نسب او به «وهبه» از بنی حنظله از قبیلهٔ تمیم میرسد.[۱][۳]
تحصیلات
حمید تحصیلات مقدماتی خود را در ریاض به پایان رساند. پس از اتمام دورهٔ متوسطه، به مدرسهٔ سلطنتی فنی (قسم برق) پیوست و پس از فارغالتحصیلی در وزارت دفاع و هوانوردی مشغول به کار شد.[۱] اما به دلیل عدم علاقه به این رشته، به تحصیل در مقطع دبیرستان (نظام سه ساله) به صورت شبانه روی آورد و سپس در دانشگاه امام محمد بن سعود اسلامی (دانشکدهٔ اصول دین) ثبت نام کرد و در سال ۱۴۰۲ق از این دانشگاه فارغالتحصیل شد.[۱][۲]
وی در سال ۱۴۰۳ق در مقطع کارشناسی ارشد در همان دانشگاه ثبت نام کرد و در سال ۱۴۰۷ق موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد شد. عنوان رسالهٔ او «تحقیق القسم الثاني من مختصر استدراك الحافظ الذهبي على مستدرك أبي عبدالله الحاكم لابن الملقن» بود که زیر نظر دکتر احمد معبد عبدالکریم به انجام رساند.[۱][۲]
در سال ۱۴۰۸ق موضوع رسالهٔ دکتری خود را با عنوان «سعيد بن منصور وكتابه السنن، دراسة وتحقيق من أول التفسير وفضائل القرآن، إلى نهاية تفسير سورة المائدة» به ثبت رساند و زیر نظر دکتر عبدالمنعم سید نجم به تحقیق پرداخت و در سال ۱۴۱۳ق موفق به اخذ مدرک دکتری گردید.[۱][۲]
فعالیتها
سعد حمید از سال ۱۴۰۳ق تا ۱۴۰۹ق در وزارت دادگستری عربستان به عنوان پژوهشگر شرعی در ادارهٔ تحقیقات قضائی مشغول به کار بود.[۱][۳] سپس در آغاز سال ۱۴۰۹ق به عنوان مربی (معید) در دانشگاه ملک سعود (دانشکدهٔ تربیت، گروه مطالعات اسلامی) مشغول به تدریس شد. در سال ۱۴۱۳ق به مرتبهٔ استادیار ارتقا یافت[۱] و در سال ۱۴۲۷ق به مرتبهٔ استاد مشارک نائل آمد.[۱]
وی بین سالهای ۱۴۱۶ تا ۱۴۲۲ق به دلایل خارج از اختیار، از کار در دانشگاه بازماند و سپس مجدداً به فعالیت خود ادامه داد.[۱] در سال ۱۴۱۶ق با دریافت بازنشستگی پیشموعد از دانشگاه، به فعالیتهای علمی و پژوهشی خود به صورت مستقل ادامه داد.[۲][۳]
حمید همچنین از سال ۱۴۰۰ق تا ۱۴۱۶ق به عنوان خطیب در مسجد جامع «سویدی» در ریاض فعالیت داشت.[۱][۲]
اساتید
سعد حمید از محضر استادان بزرگی بهره برده است که مهمترین آنان عبارتند از:[۱][۲][۳]
- پدرش (عبدالله بن عبدالعزیز حمید) که قرآن را نزد او حفظ کرد و از او علوم مقدماتی را فراگرفت
- عبدالعزیز بن باز (حضور در مجالس او بین سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ق)
- محمد بن صالح عثیمین (حضور در درسهای او در ریاض و همچنین سفر به قَصیم در تابستان ۱۳۹۹ق و ملازمت با او)
- عبدالله بن عبدالرحمن جبرین (ملازمت با او از سال ۱۳۹۳ق تا کنون)
- عبدالله بن حسن بن قعود
- عبدالرحمن بن ناصر براک (استاد عقیده در دانشکدهٔ اصول دین)
- عبدالله بن جارالله (بهرهمندی تربیتی)
- احمد معبد عبدالکریم (استاد حدیث در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و supervisor رسالهٔ کارشناسی ارشد)
- محمد ناصرالدین البانی (مطالعهٔ نوارهای او و ملاقات با او در مدینه در سال ۱۴۰۳ق و در مکه در سال ۱۴۱۰ق)
آثار
سعد حمید تا کنون آثار متعددی در زمینهٔ حدیث، فقه و علوم حدیث تألیف و تحقیق کرده است. از جملهٔ مهمترین آثار او:[۱][۲][۴][۵][۶]
تحقیق و تصحیح
- تحقیق النصف الثانی من «مختصر استدراک الذهبی علی مستدرک أبی عبدالله الحاکم» لابن الملقن (۵ جلد، دار العاصمة، ریاض، ۱۴۱۱ق)
- تحقیق «سنن سعید بن منصور» (۶ جلد، دار الصميعي، ریاض، ۱۴۱۴–۱۴۱۷ق)
- تحقیق «مسند عبدالله بن أبی أوفی» لیحيی بن صاعد (مکتبة الرشد، ریاض، ۱۴۰۸ق)
- تحقیق «كتاب الإمام في معرفة أحاديث الأحكام» لابن دقیق العید (۴ جلد، دار المحقق، ریاض، ۱۴۲۰ق)
- تحقیق «غرر الفوائد المجموعة في ما وقع في صحيح مسلم من الأحاديث المقطوعة» للرشید العطار (مکتبة المعارف، ریاض، ۱۴۲۱ق)
- تحقیق جزء حدیثي في بیان أحادیث أودعها البخاري و بیّن عللها الدارقطني (دار الصميعي، ریاض، ۱۴۲۷ق)
- تحقیق المجلد الثانی من «الاعتصام» للشاطبي (با همکاری دکتر محمد شقیر و دکتر هشام صینی، دار ابن جوزی، دمام)
- نظارت و مشارکت در تحقیق «كتاب العلل» لابن أبیحاتم الرازی (۱۴۲۷ق)
- نظارت و مشارکت در تحقیق «سؤالات السلمي للدارقطني» (۱۴۲۷ق)
- نظارت و مشارکت در تحقیق قطعة از مجلد ۲۱ و مجلدات ۱۳ و ۱۴ از «معجم الطبراني الكبير»
- نظارت و مشارکت در تحقیق «آفة أهل الحديث» لابن الجوزي (در دست انتشار)
تألیفات
- آداب الغذاء في الإسلام (رساله، دار الصميعي، ریاض، ۱۴۱۶ق)
- حكم صوم يوم السبت (دار التوحيد للنشر، ۱۴۲۶ق)
- حكم الشرب قائماً (دار التوحيد للنشر، ۱۴۲۶ق)
پانویس
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ ۱٫۱۳ شبكة الألوكة: السيرة الذاتية لسعد بن عبدالله بن عبدالعزيز الحميد
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ صيد الفوائد: نبذة مختصرة عن السيرة الذاتية للشيخ المحدث سعد بن عبدالله الحميد
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ مداد: سعد بن عبدالله الحميد
- ↑ دار الإسلام: سعد بن عبد الله الحميد
- ↑ إسلام ويب: صفحة المحاضر سعد بن عبد الله الحميد
- ↑ قرآن بيديا: سعد بن عبد الله الحميد
منابع مقاله
- شبكة الألوكة: السيرة الذاتية لسعد بن عبدالله بن عبدالعزيز الحميد
- صيد الفوائد: نبذة مختصرة عن السيرة الذاتية للشيخ المحدث سعد بن عبدالله الحميد
- إسلام ويب: صفحة المحاضر سعد بن عبد الله الحميد
- مداد: سعد بن عبدالله الحميد
- قرآن بيديا: سعد بن عبد الله الحميد
- دار الإسلام: سعد بن عبد الله الحميد
وابستهها
- الجزء فيه مسند عبدالله بن أبيأوفی
- حكم صوم يوم السبت في غير الفريضة
- طرق تخريج الحديث
- حكم الشرب قائما
- مناهج المحدثين (آل حمید)
- آداب الغذاء في الإسلام
- فتاوى حديثية
- شرح نخبة الفكر
- المصنف (آل حمید)
- مختصر إستدراك الحافظ الذهبي على مستدرك أبی عبد الله الحاكم
- شبهات عصرانية مع أجوبتها
- الجزء فیه بیان أحادیث أودعها البخاري کتابه الصحیح
- رفع اللائمة عن فتوي اللجنة الدائمة
- غرر الفوائد المجموعة في بيان ما وقع في صحيح مسلم من الأسانيد المقطوعة