قطعة من تفسير الإمام عبد بن حميد

قطعة من تفسير الإمام عبد بن حميد، از آثار حافظ، محدث و مفسر اهل‌ سنت قرن سوم هجری قمری، ابومحمد عبدالحمید بن حمید بن نصر کشّی، معروف به عبد بن حمید (متوفای ۲۴۹ق)، تفسیری است که به توضیح روایی و چگونگی قرائت و شأن نزول و معانی برخی از آیات سوره‌های آل عمران و نساء می‌پردازد. پژوهشگر معاصر، ابوعبدالرحمن مخلف بن بنیه عرف، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده است.

قطعة من تفسير الإمام عبد بن حميد المتوفي سنة (249ھ)
پدیدآوران	عبد بن حمید (نويسنده) عرف، مخلف بن بنیه (مصحح)
سال نشر	1425ق - 2004م
چاپ	1
زبان	عربی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

هدف و روش

• مخلف بنیه عرف نوشته است: در سفری که تابستان سال 1420ق، به مدینه منوره داشتم با دو برادر فاضل عبدالباری و عبدالاول فرزندان شیخ حماد انصاری ملاقات کردم و درباره نسخه‌های خطی تفاسیر مأثور به گفتگو پرداختیم و شیخ عبدالباری گفت نسخه خطی تفسیر امام عبد بن حمید در حاشیه تفسیر امام ابن ابی‌حاتم کتابت شده است و به همین جهت بسیاری متوجه آن نمی‌شوند و آن دو برادر نسخه‌ای از آن تفسیر را به من هدیه دادند که یکی از ناسخان برای شیخ حماد نوشته بود. پس من به تصحیح آن پرداختم.....
• مخلف بنیه عرف، اهمیت این کتاب را در این نکته می‌داند که از تفاسیر اثری شمرده می‌شود و دانشوران و حافظانی مانند ابن تیمیه و ابن حجر عسقلانی، آن را ستوده‌اند.....

ساختار و محتوا

• کتاب تفسیری حاضر از 2 بخش و 463 مطلب به ترتیب ذیل تشکیل شده است:

1. تفسیر برخی از آیات سوره آل عمران (مطلب 1-178).
2. تفسیر برخی از آیات سوره نسا ء (مطلب 179-463).

نمونه مباحث

• «تفسير سورة النساء»، بسم الله الرّحمن الرّحيم:

قوله تعالى: اَلَّذِي خَلَقَكمْ مِنْ نَفْسٍ وٰاحِدَةٍ وَ خَلَقَ مِنْهٰا زَوْجَهٰا (آیه 1)) 179)؛ من آدم عليه الصلاة و السّلام. رواه عبد في تفسيره بسنده عن قتادة.... (181) قوله: «وَ خَلَقَ مِنْهٰا زَوْجَهٰا»؛ أنها حواء. رواه عبد في تفسيره عن قتادة.

• یعنی مقصود از «نفس» در آیه اول سوره نساء، حضرت آدم(ع) و «زوج»، حضرت حوا(س) است و این مطلب را عبد بن حمید در تفسیرش با سند از قتاده نقل کرده است. گفتنی است که در عربی، زوج، به معنی جفت، به هرکدام از زن و شوهر گفته می‌شود و زوجها، یعنی جفتِ آن نفس.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.