https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-21T16:14:08Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=824821&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ‎‏' به '' 2026-05-03T09:21:05Z <p>جایگزینی متن - &#039; ‎‏&#039; به &#039;&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  ‎‏</del>/‎‏ب‎‏9‎‏پ‎‏4‎‏ 1175 DSR  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =/‎‏ب‎‏9‎‏پ‎‏4‎‏ 1175 DSR  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =ایران - تاریخ - آق قویونلو، 780 - 908ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - صفویان، 907 - 1148ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - قره قویونلو، 780 - 873ق. - اسناد و مدارک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =ایران - تاریخ - آق قویونلو، 780 - 908ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - صفویان، 907 - 1148ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - قره قویونلو، 780 - 873ق. - اسناد و مدارک</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810608:rev-824821 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=810608&oldid=prev Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */ 2025-12-09T10:35:21Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l71">خط ۷۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله‌های پس از اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله‌های پس از اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 آذر 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810607:rev-810608 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=810607&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۴ 2025-12-09T10:34:59Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی، بر مبنای اسناد دوران آق‌قوینلو و قراقوینلو و صفوی'''، تألیف [[هریبرت بوسه]] (متولد 1926م) و ترجمه غلامرضا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ورهرام، </del>بر اساس اسناد و فرامین مانده از دوره‌های یادشده، به بررسی تشکیلات اداری، اصول سندشناسی و شیوه‌های فرمان‌نویسی در دیوان‌سالاری اسلامی، به‌ویژه در ایران، می‌پردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی، بر مبنای اسناد دوران آق‌قوینلو و قراقوینلو و صفوی'''، تألیف [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوسه، هریبرت|</ins>هریبرت بوسه]] (متولد 1926م) و ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ورهرام، غلامرضا|</ins>غلامرضا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ورهرام]]، </ins>بر اساس اسناد و فرامین مانده از دوره‌های یادشده، به بررسی تشکیلات اداری، اصول سندشناسی و شیوه‌های فرمان‌نویسی در دیوان‌سالاری اسلامی، به‌ویژه در ایران، می‌پردازد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">خط ۳۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول (سندشناسی و اصول دیوانی): این بخش، به ماهیت اسناد رسمی حکومتی، یعنی «فرمان»، می‌پردازد؛ منظور از فرمان در وهله نخست فرمان‌هایی است که از جانب دیوان با اثر مهر و همه تشریفات درنظرگرفته‌شده صادر می‌شد. از این فرمان‌های اصلی به‌منظور اهداف معینی می‌توانست به مفهوم دقیق‌تر نسخه گواهی‌شده‌ای تهیه شود که رسما به‌صورت جانشین کامل فرمان اصلی پذیرفته می‌شد؛ ازاین‌رو عادی بود که با رونویسی از سند اصلی رونوشت تأییدشده‌ای به دست آید... در زبان دیوانی این اسناد به نام «سواد» نامیده می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص23-24&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول (سندشناسی و اصول دیوانی): این بخش، به ماهیت اسناد رسمی حکومتی، یعنی «فرمان»، می‌پردازد؛ منظور از فرمان در وهله نخست فرمان‌هایی است که از جانب دیوان با اثر مهر و همه تشریفات درنظرگرفته‌شده صادر می‌شد. از این فرمان‌های اصلی به‌منظور اهداف معینی می‌توانست به مفهوم دقیق‌تر نسخه گواهی‌شده‌ای تهیه شود که رسما به‌صورت جانشین کامل فرمان اصلی پذیرفته می‌شد؛ ازاین‌رو عادی بود که با رونویسی از سند اصلی رونوشت تأییدشده‌ای به دست آید... در زبان دیوانی این اسناد به نام «سواد» نامیده می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص23-24&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این بخش، مؤلف، مباحثی مانند وضع حفاظت اسناد، زمان‌بندی مدارک، چگونگی به‌ وجود آمدن یک فرمان، نحوه صدور، نوع، اندازه و اجزای یک فرمان (مقدمه، متن و بالاخره مطالب پایانی)، مهرخانه و اشکال مختلف مهرها، محل ثبت فرامین و دیوان‌خانه و بالاخره تأیید، امضا و ثبت را مورد تفحص قرار می‌دهد &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این بخش، مؤلف، مباحثی مانند وضع حفاظت اسناد، زمان‌بندی مدارک، چگونگی به‌ وجود آمدن یک فرمان، نحوه صدور، نوع، اندازه و اجزای یک فرمان (مقدمه، متن و بالاخره مطالب پایانی)، مهرخانه و اشکال مختلف مهرها، محل ثبت فرامین و دیوان‌خانه و بالاخره تأیید، امضا و ثبت را مورد تفحص قرار می‌دهد &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46">خط ۴۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم (بررسی محتوای فرمان‌ها): تمرکز اصلی بخش دوم کتاب، بر تحلیل مفاهیم مالی و حقوقی مندرج در متون فرمان‌هاست؛ به‌ویژه مفاهیم سیورغال و مسلمی که در هر دو مورد وصول‌کننده حکم از مالیات معاف می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص160&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم (بررسی محتوای فرمان‌ها): تمرکز اصلی بخش دوم کتاب، بر تحلیل مفاهیم مالی و حقوقی مندرج در متون فرمان‌هاست؛ به‌ویژه مفاهیم سیورغال و مسلمی که در هر دو مورد وصول‌کننده حکم از مالیات معاف می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص160&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه که در این بخش جالب است، توجه پرفسور بوسه به برخی فرامین موقوفه موجود در آستان قدس رضوی مشهد و نیز آستان حضرت معصومه(س) در قم است &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه که در این بخش جالب است، توجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بوسه، هریبرت|</ins>پرفسور بوسه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به برخی فرامین موقوفه موجود در آستان قدس رضوی مشهد و نیز آستان حضرت معصومه(س) در قم است &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین در این بخش، به اعطای«وظیفه» یا حقوق مالی مشخص به افراد اشاره می‌شود که معمولاً از عواید موقوفات تأمین می‌شد. برخلاف سیورغال که جنبه‌ای موروثی داشت، وظیفه به اعطای منصب یا حقوق مالی مشخص به سادات یا روحانیون تعلق می‌گرفت و اعطای آن منوط به احراز شرایط خاص بود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص۱۸۳-۲۰۴&lt;/ref&gt;. افزون بر احکام مالی، اسناد مختلفی مورد بررسی قرار گرفته‌اند که گستره اختیارات دیوان را نشان می‌دهد؛ از جمله سندی که تأییدکننده گذرنامه برای کرملیت‌های اصفهان در زمان شاه عباس دوم است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص321&lt;/ref&gt; و یا قرارداد تجاری مابین فرانسه و ایران در رجب سال 1125ق / 16 سپتامبر 1758م، است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص327&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین در این بخش، به اعطای«وظیفه» یا حقوق مالی مشخص به افراد اشاره می‌شود که معمولاً از عواید موقوفات تأمین می‌شد. برخلاف سیورغال که جنبه‌ای موروثی داشت، وظیفه به اعطای منصب یا حقوق مالی مشخص به سادات یا روحانیون تعلق می‌گرفت و اعطای آن منوط به احراز شرایط خاص بود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص۱۸۳-۲۰۴&lt;/ref&gt;. افزون بر احکام مالی، اسناد مختلفی مورد بررسی قرار گرفته‌اند که گستره اختیارات دیوان را نشان می‌دهد؛ از جمله سندی که تأییدکننده گذرنامه برای کرملیت‌های اصفهان در زمان شاه عباس دوم است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص321&lt;/ref&gt; و یا قرارداد تجاری مابین فرانسه و ایران در رجب سال 1125ق / 16 سپتامبر 1758م، است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص327&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810408:rev-810607 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=810408&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '.' 2025-12-09T09:59:37Z <p>جایگزینی متن - &#039; .&#039; به &#039;.&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول (سندشناسی و اصول دیوانی): این بخش، به ماهیت اسناد رسمی حکومتی، یعنی «فرمان»، می‌پردازد؛ منظور از فرمان در وهله نخست فرمان‌هایی است که از جانب دیوان با اثر مهر و همه تشریفات درنظرگرفته‌شده صادر می‌شد. از این فرمان‌های اصلی به‌منظور اهداف معینی می‌توانست به مفهوم دقیق‌تر نسخه گواهی‌شده‌ای تهیه شود که رسما به‌صورت جانشین کامل فرمان اصلی پذیرفته می‌شد؛ ازاین‌رو عادی بود که با رونویسی از سند اصلی رونوشت تأییدشده‌ای به دست آید... در زبان دیوانی این اسناد به نام «سواد» نامیده می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص23-24&lt;/ref&gt; .</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول (سندشناسی و اصول دیوانی): این بخش، به ماهیت اسناد رسمی حکومتی، یعنی «فرمان»، می‌پردازد؛ منظور از فرمان در وهله نخست فرمان‌هایی است که از جانب دیوان با اثر مهر و همه تشریفات درنظرگرفته‌شده صادر می‌شد. از این فرمان‌های اصلی به‌منظور اهداف معینی می‌توانست به مفهوم دقیق‌تر نسخه گواهی‌شده‌ای تهیه شود که رسما به‌صورت جانشین کامل فرمان اصلی پذیرفته می‌شد؛ ازاین‌رو عادی بود که با رونویسی از سند اصلی رونوشت تأییدشده‌ای به دست آید... در زبان دیوانی این اسناد به نام «سواد» نامیده می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص23-24&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این بخش، مؤلف، مباحثی مانند وضع حفاظت اسناد، زمان‌بندی مدارک، چگونگی به‌ وجود آمدن یک فرمان، نحوه صدور، نوع، اندازه و اجزای یک فرمان (مقدمه، متن و بالاخره مطالب پایانی)، مهرخانه و اشکال مختلف مهرها، محل ثبت فرامین و دیوان‌خانه و بالاخره تأیید، امضا و ثبت را مورد تفحص قرار می‌دهد &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این بخش، مؤلف، مباحثی مانند وضع حفاظت اسناد، زمان‌بندی مدارک، چگونگی به‌ وجود آمدن یک فرمان، نحوه صدور، نوع، اندازه و اجزای یک فرمان (مقدمه، متن و بالاخره مطالب پایانی)، مهرخانه و اشکال مختلف مهرها، محل ثبت فرامین و دیوان‌خانه و بالاخره تأیید، امضا و ثبت را مورد تفحص قرار می‌دهد &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810050:rev-810408 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=810050&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - '« ' به '«' 2025-12-09T09:54:17Z <p>جایگزینی متن - &#039;« &#039; به &#039;«&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48">خط ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه که در این بخش جالب است، توجه پرفسور بوسه به برخی فرامین موقوفه موجود در آستان قدس رضوی مشهد و نیز آستان حضرت معصومه(س) در قم است &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آنچه که در این بخش جالب است، توجه پرفسور بوسه به برخی فرامین موقوفه موجود در آستان قدس رضوی مشهد و نیز آستان حضرت معصومه(س) در قم است &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین در این بخش، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعطای« وظیفه» </del>یا حقوق مالی مشخص به افراد اشاره می‌شود که معمولاً از عواید موقوفات تأمین می‌شد. برخلاف سیورغال که جنبه‌ای موروثی داشت، وظیفه به اعطای منصب یا حقوق مالی مشخص به سادات یا روحانیون تعلق می‌گرفت و اعطای آن منوط به احراز شرایط خاص بود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص۱۸۳-۲۰۴&lt;/ref&gt;. افزون بر احکام مالی، اسناد مختلفی مورد بررسی قرار گرفته‌اند که گستره اختیارات دیوان را نشان می‌دهد؛ از جمله سندی که تأییدکننده گذرنامه برای کرملیت‌های اصفهان در زمان شاه عباس دوم است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص321&lt;/ref&gt; و یا قرارداد تجاری مابین فرانسه و ایران در رجب سال 1125ق / 16 سپتامبر 1758م، است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص327&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین در این بخش، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعطای«وظیفه» </ins>یا حقوق مالی مشخص به افراد اشاره می‌شود که معمولاً از عواید موقوفات تأمین می‌شد. برخلاف سیورغال که جنبه‌ای موروثی داشت، وظیفه به اعطای منصب یا حقوق مالی مشخص به سادات یا روحانیون تعلق می‌گرفت و اعطای آن منوط به احراز شرایط خاص بود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص۱۸۳-۲۰۴&lt;/ref&gt;. افزون بر احکام مالی، اسناد مختلفی مورد بررسی قرار گرفته‌اند که گستره اختیارات دیوان را نشان می‌دهد؛ از جمله سندی که تأییدکننده گذرنامه برای کرملیت‌های اصفهان در زمان شاه عباس دوم است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص321&lt;/ref&gt; و یا قرارداد تجاری مابین فرانسه و ایران در رجب سال 1125ق / 16 سپتامبر 1758م، است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص327&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم (متن چاپی فرمان‌های مورد بررسی): بخش سوم کتاب، شامل متن کامل و تصاویر چاپی ۲۳ فرمان مورد مطالعه است که به‌ترتیب زمانی تنظیم شده‌اند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌231-311&lt;/ref&gt;. این اسناد، که اساس پژوهش سندشناسی و محتوایی کتاب را تشکیل می‌دهند، شامل احکام صادره از سوی حکام ترکمان (جهان‌شاه قراقوینلو و اوزن حسن قراقوینلو) است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌233، 235&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم (متن چاپی فرمان‌های مورد بررسی): بخش سوم کتاب، شامل متن کامل و تصاویر چاپی ۲۳ فرمان مورد مطالعه است که به‌ترتیب زمانی تنظیم شده‌اند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌231-311&lt;/ref&gt;. این اسناد، که اساس پژوهش سندشناسی و محتوایی کتاب را تشکیل می‌دهند، شامل احکام صادره از سوی حکام ترکمان (جهان‌شاه قراقوینلو و اوزن حسن قراقوینلو) است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌233، 235&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-807712:rev-810050 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=807712&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'موسسه' به 'مؤسسه' 2025-11-25T16:41:35Z <p>جایگزینی متن - &#039;موسسه&#039; به &#039;مؤسسه&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =ایران - تاریخ - آق قویونلو، 780 - 908ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - صفویان، 907 - 1148ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - قره قویونلو، 780 - 873ق. - اسناد و مدارک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =ایران - تاریخ - آق قویونلو، 780 - 908ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - صفویان، 907 - 1148ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - قره قویونلو، 780 - 873ق. - اسناد و مدارک</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = وزارت فرهنگ و آموزش عالی. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسسه </del>مطالعات و تحقيقات فرهنگی (پژوهشگاه)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = وزارت فرهنگ و آموزش عالی. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مؤسسه </ins>مطالعات و تحقيقات فرهنگی (پژوهشگاه)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر = ایران - تهران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر = ایران - تهران</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر = 1367ش</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر = 1367ش</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-807700:rev-807712 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=807700&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'رده:سلسله های پس از اسلام' به 'رده:سلسله‌های پس از اسلام' 2025-11-25T15:17:47Z <p>جایگزینی متن - &#039;رده:سلسله های پس از اسلام&#039; به &#039;رده:سلسله‌های پس از اسلام&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l69">خط ۶۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله های </del>پس از اسلام]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله‌های </ins>پس از اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=807691&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'رده:سلسله ها، تقسیم بندی دوره ای' به 'رده:سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای' 2025-11-25T15:17:13Z <p>جایگزینی متن - &#039;رده:سلسله ها، تقسیم بندی دوره ای&#039; به &#039;رده:سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l68">خط ۶۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله ها، تقسیم بندی دوره ای</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله های پس از اسلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سلسله های پس از اسلام]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-807257:rev-807691 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=807257&oldid=prev A-esmaeili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR29825J1.jpg | عنوان = پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی | عنوان‌های دیگر = بر مبنای اسناد دوران آق قوینلو و قراقوینلو و صفوی | پدیدآورندگان | پدیدآوران = بوسه، هریبرت (نويسنده) ورهرام، غلامرضا (مترجم) |زبان | زبان = فا...» ایجاد کرد 2025-11-20T06:16:14Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR29825J1.jpg | عنوان = پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی | عنوان‌های دیگر = بر مبنای اسناد دوران آق قوینلو و قراقوینلو و صفوی | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%A8%D9%88%D8%B3%D9%87%D8%8C_%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A8%D8%B1%D8%AA" title="بوسه، هریبرت">بوسه، هریبرت</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="ورهرام، غلامرضا (صفحه وجود ندارد)">ورهرام، غلامرضا</a> (مترجم) |زبان | زبان = فا...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR29825J1.jpg<br /> | عنوان = پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی<br /> | عنوان‌های دیگر = بر مبنای اسناد دوران آق قوینلو و قراقوینلو و صفوی<br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[بوسه، هریبرت]] (نويسنده)<br /> [[ورهرام، غلامرضا]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = ‎‏/‎‏ب‎‏9‎‏پ‎‏4‎‏ 1175 DSR <br /> | موضوع =ایران - تاریخ - آق قویونلو، 780 - 908ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - صفویان، 907 - 1148ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - قره قویونلو، 780 - 873ق. - اسناد و مدارک<br /> |ناشر <br /> | ناشر = وزارت فرهنگ و آموزش عالی. موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگی (پژوهشگاه)<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1367ش<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE29825AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = -<br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 29825<br /> | کتابخوان همراه نور = 29825<br /> | کد پدیدآور = 19120<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی، بر مبنای اسناد دوران آق‌قوینلو و قراقوینلو و صفوی'''، تألیف [[هریبرت بوسه]] (متولد 1926م) و ترجمه غلامرضا ورهرام، بر اساس اسناد و فرامین مانده از دوره‌های یادشده، به بررسی تشکیلات اداری، اصول سندشناسی و شیوه‌های فرمان‌نویسی در دیوان‌سالاری اسلامی، به‌ویژه در ایران، می‌پردازد.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب، شامل پیشگفتار مترجم، مقدمه نویسنده و سه بخش اصلی است: بخش اول، «سندشناسی و اصول دیوانی» (دارای ۱۱ قسمت)؛ بخش دوم، «بررسی محتوای فرمان‌ها» (دارای ۳ قسمت) و بخش سوم که به بررسی مستند و همراه با چاپ عکسی ۲۳ فرمان اختصاص دارد.<br /> <br /> ==سبک نگارش==<br /> ویژگی‌های اصلی شیوه نگارش کتاب عبارت است:<br /> # استناد به مدارک دست اول: این اثر، بر اساس اسناد و مدارک دیوانی ترکمانان و صفویان، که بخشی از آن‌ها در آرشیوهای اروپایی نگهداری می‌شود، بنا شده است &lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص233 &lt;/ref&gt;.<br /> # بررسی تفصیلی اسناد: نویسنده، متن ۲۳ فرمان را مورد بررسی قرار داده و نسخه‌های اصلی و روگرفت‌های آن‌ها را به‌عنوان هسته اصلی پژوهش در کتاب آورده است&lt;ref&gt;ر.ک: ص231-311 &lt;/ref&gt;.<br /> # توجه به منابع با زبان‌های مختلف: نویسنده، بسیاری از منابع و اسناد موجود در موزه‌ها و آرشیوهای کشورهای اروپایی و اسلامی را در تحقیق خود به‌کار گرفته است&lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> بخش اول (سندشناسی و اصول دیوانی): این بخش، به ماهیت اسناد رسمی حکومتی، یعنی «فرمان»، می‌پردازد؛ منظور از فرمان در وهله نخست فرمان‌هایی است که از جانب دیوان با اثر مهر و همه تشریفات درنظرگرفته‌شده صادر می‌شد. از این فرمان‌های اصلی به‌منظور اهداف معینی می‌توانست به مفهوم دقیق‌تر نسخه گواهی‌شده‌ای تهیه شود که رسما به‌صورت جانشین کامل فرمان اصلی پذیرفته می‌شد؛ ازاین‌رو عادی بود که با رونویسی از سند اصلی رونوشت تأییدشده‌ای به دست آید... در زبان دیوانی این اسناد به نام «سواد» نامیده می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص23-24&lt;/ref&gt; .<br /> در این بخش، مؤلف، مباحثی مانند وضع حفاظت اسناد، زمان‌بندی مدارک، چگونگی به‌ وجود آمدن یک فرمان، نحوه صدور، نوع، اندازه و اجزای یک فرمان (مقدمه، متن و بالاخره مطالب پایانی)، مهرخانه و اشکال مختلف مهرها، محل ثبت فرامین و دیوان‌خانه و بالاخره تأیید، امضا و ثبت را مورد تفحص قرار می‌دهد &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> این اسناد بر اساس زمان‌بندی به چهار دوره بر مبنای محل مهر سلاطین و بعضی تغییرات ظاهری دیگر حاصل می‌شده است&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص44-45&lt;/ref&gt;. ساختار فیزیکی فرمان‌ها، شامل اندازه (که متناسب با محتوا بوده‌ است)، اجزای متن (از سرآغاز تا مؤخره) و شیوه‌های نگارش (مانند استفاده از آب طلا در فرمان‌های متأخر)، مورد بررسی قرار گرفته ‌است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص47، 49 و 76&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> دیوان‌‌ها و دفاتر صدور احکام در بخش‌های مختلف دفاتر مالی، در اصل فقط ارکان‌های اجرایی بودند که دستور صدور را از محل دیگری دریافت می‌‌کردند. دستورات تأیید حکم، طبیعتاً در وهله اول از جانب سلطان صادر می‌شد؛ اعضای عالی‌ربته مملکت نیز دارای چنین اختیاراتی بودند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص112&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بخش دوم (بررسی محتوای فرمان‌ها): تمرکز اصلی بخش دوم کتاب، بر تحلیل مفاهیم مالی و حقوقی مندرج در متون فرمان‌هاست؛ به‌ویژه مفاهیم سیورغال و مسلمی که در هر دو مورد وصول‌کننده حکم از مالیات معاف می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص160&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> آنچه که در این بخش جالب است، توجه پرفسور بوسه به برخی فرامین موقوفه موجود در آستان قدس رضوی مشهد و نیز آستان حضرت معصومه(س) در قم است &lt;ref&gt;ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> همچنین در این بخش، به اعطای« وظیفه» یا حقوق مالی مشخص به افراد اشاره می‌شود که معمولاً از عواید موقوفات تأمین می‌شد. برخلاف سیورغال که جنبه‌ای موروثی داشت، وظیفه به اعطای منصب یا حقوق مالی مشخص به سادات یا روحانیون تعلق می‌گرفت و اعطای آن منوط به احراز شرایط خاص بود&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص۱۸۳-۲۰۴&lt;/ref&gt;. افزون بر احکام مالی، اسناد مختلفی مورد بررسی قرار گرفته‌اند که گستره اختیارات دیوان را نشان می‌دهد؛ از جمله سندی که تأییدکننده گذرنامه برای کرملیت‌های اصفهان در زمان شاه عباس دوم است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص321&lt;/ref&gt; و یا قرارداد تجاری مابین فرانسه و ایران در رجب سال 1125ق / 16 سپتامبر 1758م، است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص327&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بخش سوم (متن چاپی فرمان‌های مورد بررسی): بخش سوم کتاب، شامل متن کامل و تصاویر چاپی ۲۳ فرمان مورد مطالعه است که به‌ترتیب زمانی تنظیم شده‌اند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌231-311&lt;/ref&gt;. این اسناد، که اساس پژوهش سندشناسی و محتوایی کتاب را تشکیل می‌دهند، شامل احکام صادره از سوی حکام ترکمان (جهان‌شاه قراقوینلو و اوزن حسن قراقوینلو) است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌233، 235&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> هدف از ارائه متن کامل، فراهم آوردن منابع دست اول برای پژوهش‌های بعدی و امکان بررسی مستقیم اصطلاحات دیوانی و حقوقی توسط محققان است. این اسناد، نمونه‌هایی از احکام سیورغال (مانند سند شماره 1) &lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌233&lt;/ref&gt;، تأیید مقام متولی موقوفات (مانند سند شماره 3)&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌238&lt;/ref&gt; را در بر می‌گیرند.<br /> <br /> متون چاپ‌شده در این بخش، اغلب با اطلاعات جانبی مانند تاریخ صدور دقیق، نام حاکم، محل نگهداری نسخه اصلی و ابعاد سند همراه هستند؛ برای مثال، سند شماره ۱۶ فرمان شاه سلیمان مربوط به انتصاب میرزا هدایت به‌عنوان شیخ‌الاسلام مشهد است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص288&lt;/ref&gt; و سند شماره ۲۲ مربوط به استخدام یک ریخته‌گر اروپایی در اصفهان&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص309&lt;/ref&gt; ملاحظه گردد.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> پیشگفتار و متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:تاریخ]]<br /> [[رده:تاریخ ایران]]<br /> [[رده:سلسله ها، تقسیم بندی دوره ای]]<br /> [[رده:سلسله های پس از اسلام]]<br /> <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div> A-esmaeili