https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%D8%B1%DA%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%A2%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B3 2026-07-02T11:35:39Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%DA%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%A2%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B3&diff=811521&oldid=prev 2025-12-24T06:58:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l77">خط ۷۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی قطع السطوح علی النسبة؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی قطع السطوح علی النسبة؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی النسبة المحدودة؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی النسبة المحدودة؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی الدوائر المماسة&lt;ref&gt;ر.ک: مولوی، محمدعلی، ج1، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص18</del>&lt;/ref&gt; .  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی الدوائر المماسة&lt;ref&gt;ر.ک: مولوی، محمدعلی، ج1، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص84</ins>&lt;/ref&gt; .  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-811520:rev-811521 --> </table>

A-esmaili https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%DA%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%A2%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B3&diff=811520&oldid=prev 2025-12-24T06:56:55Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l77">خط ۷۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی قطع السطوح علی النسبة؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی قطع السطوح علی النسبة؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی النسبة المحدودة؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی النسبة المحدودة؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی الدوائر المماسة&lt;ref&gt;مولوی، محمدعلی، ج1، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص</del>&lt;/ref&gt; .  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فی الدوائر المماسة&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ر.ک: </ins>مولوی، محمدعلی، ج1، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص18</ins>&lt;/ref&gt; .  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-811517:rev-811520 --> </table>

A-esmaili https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%DA%AF%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%A2%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B3&diff=811517&oldid=prev 2025-12-24T06:47:36Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات اعلام | تصویر = | زیرنویس تصویر = | نام کامل = آپولونیوس پرگایی | نام‌های دیگر = بلینوس، بلیناس، ابولونیوس، افولونیوس، ابلینس، ابولوس، ابولونیوس | لقب = مهندس بزرگ، نجّار (از سوی برخی دانشمندان اسلامی) | کنیه = | تخلص = | نسب/تبار...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات اعلام<br /> | تصویر = <br /> | زیرنویس تصویر = <br /> | نام کامل = آپولونیوس پرگایی<br /> | نام‌های دیگر = بلینوس، بلیناس، ابولونیوس، افولونیوس، ابلینس، ابولوس، ابولونیوس<br /> | لقب = مهندس بزرگ، نجّار (از سوی برخی دانشمندان اسلامی)<br /> | کنیه =<br /> | تخلص =<br /> | نسب/تبار = یونانی<br /> | نام پدر =<br /> | ولادت = حدود ۲۶۲ قبل از میلاد<br /> | محل تولد = پرگا (احسانیه کنونی در ترکیه)<br /> | محل زندگی = اسکندریه<br /> | رحلت = حدود ۱۹۰ قبل از میلاد<br /> | شهادت =<br /> | مدفن =<br /> | طول عمر = حدود ۷۲ سال<br /> | همسر(ان) =<br /> | فرزندان =<br /> | خویشاوندان =<br /> | دین =<br /> | مذهب =<br /> | پیشه = ریاضیدان و منجم<br /> | منصب =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> | خویشاوندان سرشناس =<br /> | درجه علمی =<br /> | دانشگاه =<br /> | حوزه =<br /> | علایق پژوهشی =<br /> | سبک نوشتاری =<br /> | اساتید = شاگردان اقلیدس<br /> | مشایخ =<br /> | معاصرین =<br /> | شاگردان =<br /> | برخی آثار = مخروطات (مقاطع مخروطی)، فی قطع الخطوط علی النسبة، رساله فی قطع السطوح علی النسبة، رساله فی النسبة المحدودة، رسالة فی الدوائر المماسة<br /> | وبگاه =<br /> | امضا =<br /> | دوستان =<br /> | دشمنان =<br /> | سفرهای مهم = سفر به اسکندریه برای تحصیل<br /> | شناسه =<br /> | سخنان مشهور =<br /> | ویژگی جسمی =<br /> | فضایل (مدح) =<br /> | مطاعن (ذم) =<br /> }}<br /> <br /> '''آپولونیوس پرگایی''' (۲۶۲ تا ۱۹۰ قبل از میلاد)، ریاضیدان و منجم یونانی بود.<br /> <br /> ==نام‌ها و القاب==<br /> نام او در منابع اسلامی بیشتر به صورت‌های بلینوس، بلیناس، ابولونیوس، افولونیوس، ابلینس، ابولوس و ابولونیوس ثبت شده‌است.<br /> <br /> معاصرانش به او لقب «مهندس بزرگ» داده بودند و برخی از دانشمندان اسلامی نیز او را «نجّار» می‌نامیدند.<br /> ==تولد و زادگاه==<br /> وی در شهر پرگا (واقع در ترکیه کنونی و معروف به احسانیه) متولد شد.<br /> <br /> ==تحصیل==<br /> در جوانی برای تحصیل به اسکندریه رفت و نزد شاگردان اقلیدس به فراگیری دانش پرداخت. پس از اتمام تحصیلات، در همان شهر به تدریس مشغول شد و سرانجام در اسکندریه درگذشت. <br /> <br /> ==آثار و دستاوردها==<br /> مشهورترین اثر آپولونیوس، کتاب «مقاطع مخروطی» است که به مدت قرن‌ها به عنوان مهم‌ترین اثر علمی در این زمینه مورد استفاده قرار می‌گرفت. وی در این کتاب، پژوهش‌های ناقص هندسه‌دانان پیشین در مورد مقاطع مخروطی را تکمیل کرد و اصطلاحات سهمی (Parabola)، هذلولی (Hyperbola) و بیضی (Ellipse) را به دانش مقاطع مخروطی افزود. اشارات متعدد او در این کتاب به اقلیدس و دیگر ریاضیدانان، نشان از مطالعه عمیق وی بر آثار پیشینیان دارد.<br /> <br /> ==سرنوشت کتاب مقاطع مخروطی==<br /> این کتاب که در اصل شامل ۸ مقاله بود، به دلیل بی‌دقتی کاتبان و نسخه‌برداران، دستخوش تغییرات و تحریف‌های فراوانی شد و بخشی از مقاله هشتم آن نیز از بین رفت. در اواخر سده پنجم و اوایل سده ششم میلادی، هندسه‌دانی به نام اتوکیوس (اوطوقیوس) اقدام به بازسازی این کتاب کرد، اما تنها موفق به احیای ۴ مقاله نخست آن شد. مقاله‌های اول تا چهارم توسط هلال بن ابی‌هلال حمصی و مقاله‌های پنجم تا هفتم توسط ثابت بن قرّه حرّانی تحت نظر احمد بن موسی خوارزمی به عربی ترجمه شدند. متأسفانه اصل یونانی سه مقاله آخر به کلی از میان رفته‌است.<br /> <br /> ==تأثیر بر دانشمندان مسلمان==<br /> کتاب مقاطع مخروطی برای قرن‌ها منبع مهمی برای ریاضیدانان مسلمان بود و آنان شروح و تکمله‌های متعددی بر آن نوشتند که از جمله می‌توان به آثار زیر اشاره کرد:<br /> # اصلاح کتاب المخروطات، از ابوجعفر محمد بن الحسین<br /> # تلخیص المخروطات، از ابوالفتح محمد بن قاسم بن فضل اصفهانی (سده ششم قمری)<br /> # تصفح المخروطات، از ابوالحسین عبدالملك بن محمد شیرازی<br /> # همچنین، ابن هیثم (۳۵۴-۴۳۰ قمری) مقاله‌ای در تکمیل بخش هشتم این کتاب تألیف کرد.<br /> <br /> ==دیگر آثار==<br /> از دیگر آثار مهم آپولونیوس که اصل یونانی آن مفقود شده و تنها ترجمه عربی آن باقی مانده، رساله‌ای با عنوان «فی قطع الخطوط علی النسبة» است. بخش قابل توجهی از آثار او در سده‌های نخستین هجری به زبان عربی ترجمه شد، اما امروزه نه از این ترجمه‌ها و نه از اصل یونانی آن‌ها نسخه‌ای در دسترس نیست. برخی از عنوان‌های عربی این آثار باقی‌مانده عبارتند از:<br /> # فی قطع السطوح علی النسبة؛<br /> # فی النسبة المحدودة؛<br /> # فی الدوائر المماسة&lt;ref&gt;مولوی، محمدعلی، ج1، ص&lt;/ref&gt; . <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مولوی، محمدعلی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، 1374<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:اعلام]]<br /> [[رده:ریاضیدانان یونان باستان]]<br /> [[رده:ستاره‌شناسان یونان باستان]]</div>

A-esmaili