<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF</id>
	<title>نیشابوری، یوسف بن محمد - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-23T12:40:00Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.39.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=742635&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'عبد اللّه' به 'عبداللّه'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=742635&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-07-23T09:29:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;عبد اللّه&amp;#039; به &amp;#039;عبداللّه&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۵۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l46&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابوتمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابوتمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عبد اللّه &lt;/del&gt;بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على(ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج‌البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عبداللّه &lt;/ins&gt;بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على(ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج‌البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولى امر قطعى و مسلم این است که ابوتمام شیعه بوده است و دلیلى نداریم که ابوتمام قرمطى یا اسماعیلى باشد، وى آن‌طور که توحیدى گفته، نبوده. البتّه دلیلى هم در دست نیست که او امامى اثنا عشرى بوده است و این مطلب قابل بررسى و تحقیق است تا حقیقت حال او روشن و معلوم شود که چه مذهبى داشته است. از خداى متعال طلب یارى و توفیق مى‌کنیم، و او براى ما کافى است&amp;lt;ref&amp;gt;نعمه، عبدالله، ص103-104&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولى امر قطعى و مسلم این است که ابوتمام شیعه بوده است و دلیلى نداریم که ابوتمام قرمطى یا اسماعیلى باشد، وى آن‌طور که توحیدى گفته، نبوده. البتّه دلیلى هم در دست نیست که او امامى اثنا عشرى بوده است و این مطلب قابل بررسى و تحقیق است تا حقیقت حال او روشن و معلوم شود که چه مذهبى داشته است. از خداى متعال طلب یارى و توفیق مى‌کنیم، و او براى ما کافى است&amp;lt;ref&amp;gt;نعمه، عبدالله، ص103-104&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-722868:rev-742635 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=722868&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'نهج البلاغه' به 'نهج‌البلاغه'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=722868&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-04-08T08:30:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;نهج البلاغه&amp;#039; به &amp;#039;نهج‌البلاغه&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۰۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l46&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابوتمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابوتمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على(ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نهج البلاغه &lt;/del&gt;اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على(ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نهج‌البلاغه &lt;/ins&gt;اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولى امر قطعى و مسلم این است که ابوتمام شیعه بوده است و دلیلى نداریم که ابوتمام قرمطى یا اسماعیلى باشد، وى آن‌طور که توحیدى گفته، نبوده. البتّه دلیلى هم در دست نیست که او امامى اثنا عشرى بوده است و این مطلب قابل بررسى و تحقیق است تا حقیقت حال او روشن و معلوم شود که چه مذهبى داشته است. از خداى متعال طلب یارى و توفیق مى‌کنیم، و او براى ما کافى است&amp;lt;ref&amp;gt;نعمه، عبدالله، ص103-104&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولى امر قطعى و مسلم این است که ابوتمام شیعه بوده است و دلیلى نداریم که ابوتمام قرمطى یا اسماعیلى باشد، وى آن‌طور که توحیدى گفته، نبوده. البتّه دلیلى هم در دست نیست که او امامى اثنا عشرى بوده است و این مطلب قابل بررسى و تحقیق است تا حقیقت حال او روشن و معلوم شود که چه مذهبى داشته است. از خداى متعال طلب یارى و توفیق مى‌کنیم، و او براى ما کافى است&amp;lt;ref&amp;gt;نعمه، عبدالله، ص103-104&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-656566:rev-722868 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=656566&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'مى‏' به 'مى‌‏'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=656566&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-04-27T09:49:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;مى‏&amp;#039; به &amp;#039;مى‌‏&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l54&quot;&gt;خط ۵۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==منابع مقاله==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==منابع مقاله==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسلامى‏، &lt;/del&gt;جاپ یکم، 1367ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسلامى‌‏، &lt;/ins&gt;جاپ یکم، 1367ش.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وابسته‌ها==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وابسته‌ها==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-655517:rev-656566 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=655517&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' (ع)' به '(ع)'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=655517&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-04-24T03:44:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039; (ع)&amp;#039; به &amp;#039;(ع)&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l46&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابوتمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابوتمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على (ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على(ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولى امر قطعى و مسلم این است که ابوتمام شیعه بوده است و دلیلى نداریم که ابوتمام قرمطى یا اسماعیلى باشد، وى آن‌طور که توحیدى گفته، نبوده. البتّه دلیلى هم در دست نیست که او امامى اثنا عشرى بوده است و این مطلب قابل بررسى و تحقیق است تا حقیقت حال او روشن و معلوم شود که چه مذهبى داشته است. از خداى متعال طلب یارى و توفیق مى‌کنیم، و او براى ما کافى است&amp;lt;ref&amp;gt;نعمه، عبدالله، ص103-104&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ولى امر قطعى و مسلم این است که ابوتمام شیعه بوده است و دلیلى نداریم که ابوتمام قرمطى یا اسماعیلى باشد، وى آن‌طور که توحیدى گفته، نبوده. البتّه دلیلى هم در دست نیست که او امامى اثنا عشرى بوده است و این مطلب قابل بررسى و تحقیق است تا حقیقت حال او روشن و معلوم شود که چه مذهبى داشته است. از خداى متعال طلب یارى و توفیق مى‌کنیم، و او براى ما کافى است&amp;lt;ref&amp;gt;نعمه، عبدالله، ص103-104&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-653240:rev-655517 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653240&amp;oldid=prev</id>
		<title>A-esmaili در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۱</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653240&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-04-16T08:11:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l44&quot;&gt;خط ۴۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''ابو تمام، یوسف بن محمد نیشابورى''' از دانشمندان و فلاسفه قرن چهارم هجری.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''ابو تمام، یوسف بن محمد نیشابورى''' از دانشمندان و فلاسفه قرن چهارم هجری.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«ابو تمام &lt;/del&gt;کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|شهرستانى]] او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند [[کندی، یعقوب بن اسحاق|یعقوب کندى]] و [[ثابت بن قره]] و [[احمد بن الطیب]] و [[ابوزید بلخى]] و [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]] و [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]]  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که [[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|ابوحیان توحیدى]] در کتاب [[الامتاع و المؤانسة]]، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«ابوتمام &lt;/ins&gt;کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل [[ارسطاطالیس]] و [[سقراط]] و [[افلاطون]]، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على (ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على (ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-653239:rev-653240 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>A-esmaili</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653239&amp;oldid=prev</id>
		<title>A-esmaili در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۱</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653239&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-04-16T08:11:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l42&quot;&gt;خط ۴۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد مؤلف = AUTHORCODE.....AUTHORCODE&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد مؤلف = AUTHORCODE.....AUTHORCODE&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''ابو &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تمام &lt;/del&gt;یوسف بن محمد نیشابورى''' از دانشمندان و فلاسفه قرن چهارم هجری.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''ابو &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تمام، &lt;/ins&gt;یوسف بن محمد نیشابورى''' از دانشمندان و فلاسفه قرن چهارم هجری.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شهرستانى او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند یعقوب کندى و ثابت بن قره و احمد بن الطیب و ابوزید بلخى و فارابى و ابن سینا  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که ابوحیان توحیدى در کتاب الامتاع و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المؤانسة، &lt;/del&gt;جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابو تمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل ارسطاطالیس و سقراط و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;افلاطون، &lt;/del&gt;گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[شهرستانی، سید محمدحسین|&lt;/ins&gt;شهرستانى&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[کندی، یعقوب بن اسحاق|&lt;/ins&gt;یعقوب کندى&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ثابت بن قره&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;احمد بن الطیب&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ابوزید بلخى&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[فارابی، محمد بن محمد|&lt;/ins&gt;فارابى&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ابن سینا، حسین بن عبدالله|&lt;/ins&gt;ابن سینا&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt; شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ابوحیان توحیدی، علی بن محمد|&lt;/ins&gt;ابوحیان توحیدى&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در کتاب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;الامتاع و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;المؤانسة]]، &lt;/ins&gt;جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابو تمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ارسطاطالیس&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;سقراط&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[افلاطون]]، &lt;/ins&gt;گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على (ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على (ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج البلاغه اشاره کرده است.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-653238:rev-653239 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>A-esmaili</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653238&amp;oldid=prev</id>
		<title>A-esmaili در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۷</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653238&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-04-16T08:07:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l4&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| اندازه تصویر =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| اندازه تصویر =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| توضیح تصویر =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| توضیح تصویر =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نام کامل =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نام کامل = &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ابو تمام یوسف بن محمد نیشابورى&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نام‌های دیگر =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نام‌های دیگر =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| لقب =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| لقب =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تخلص =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تخلص =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نسب =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نسب =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نام پدر =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| نام پدر = &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محمد&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| ولادت =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| ولادت = &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قرن چهارم هجری&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| محل تولد =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| محل تولد =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کشور تولد =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کشور تولد =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| محل زندگی =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| محل زندگی =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| رحلت =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| رحلت = &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قرن چهارم هجری&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| شهادت =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| شهادت =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| مدفن =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| مدفن =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-653237:rev-653238 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>A-esmaili</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653237&amp;oldid=prev</id>
		<title>A-esmaili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان =  | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر =  | توضیح تصویر =  | نام کامل =  | نام‌های دیگر =  | لقب =  | تخلص =  | نسب =  | نام پدر =  | ولادت =  | محل تولد =  | کشور تولد =  | محل زندگی =  | رحلت =  | شهادت =  | مدفن =  | طول عمر =  | نام همسر =  | فرزندان...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&amp;diff=653237&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-04-16T08:06:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان =  | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر =  | توضیح تصویر =  | نام کامل =  | نام‌های دیگر =  | لقب =  | تخلص =  | نسب =  | نام پدر =  | ولادت =  | محل تولد =  | کشور تولد =  | محل زندگی =  | رحلت =  | شهادت =  | مدفن =  | طول عمر =  | نام همسر =  | فرزندان...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه&lt;br /&gt;
| عنوان = &lt;br /&gt;
| تصویر = NUR00000.jpg&lt;br /&gt;
| اندازه تصویر = &lt;br /&gt;
| توضیح تصویر = &lt;br /&gt;
| نام کامل = &lt;br /&gt;
| نام‌های دیگر = &lt;br /&gt;
| لقب = &lt;br /&gt;
| تخلص = &lt;br /&gt;
| نسب = &lt;br /&gt;
| نام پدر = &lt;br /&gt;
| ولادت = &lt;br /&gt;
| محل تولد = &lt;br /&gt;
| کشور تولد = &lt;br /&gt;
| محل زندگی = &lt;br /&gt;
| رحلت = &lt;br /&gt;
| شهادت = &lt;br /&gt;
| مدفن = &lt;br /&gt;
| طول عمر = &lt;br /&gt;
| نام همسر = &lt;br /&gt;
| فرزندان = &lt;br /&gt;
| خویشاوندان = &lt;br /&gt;
| دین = &lt;br /&gt;
| مذهب = &lt;br /&gt;
| پیشه = &lt;br /&gt;
| منصب = &lt;br /&gt;
| پس از = &lt;br /&gt;
| پیش از = &lt;br /&gt;
| اساتید = &lt;br /&gt;
| مشایخ  = &lt;br /&gt;
| معاصرین = &lt;br /&gt;
| شاگردان = &lt;br /&gt;
| اجازه اجتهاد از = &lt;br /&gt;
| درجه علمی = &lt;br /&gt;
| دانشگاه = &lt;br /&gt;
| حوزه = &lt;br /&gt;
| علایق پژوهشی = &lt;br /&gt;
| سبک نوشتاری = &lt;br /&gt;
| آثار = &lt;br /&gt;
| وبگاه = &lt;br /&gt;
| امضا = &lt;br /&gt;
| کد مؤلف = AUTHORCODE.....AUTHORCODE&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
'''ابو تمام یوسف بن محمد نیشابورى''' از دانشمندان و فلاسفه قرن چهارم هجری.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شهرستانى او را در عداد فلاسفه متأخر اسلام آورده و او را مانند یعقوب کندى و ثابت بن قره و احمد بن الطیب و ابوزید بلخى و فارابى و ابن سینا  شمرده و دلالت دارد که ابوتمام نیشابورى از فلاسف‌هایست که علم و فلسفه را آورده و از متفکران مبرز در عصر خود بوده است. و با آنکه زیاد از او صحبت شده مع‌ذلک فقط آنچه را که ابوحیان توحیدى در کتاب الامتاع و المؤانسة، جلد دوم، صفحه 15، بیان کرده، از او مى‌دانیم، و او معلوم مى‌دارد که از فلاسفه شیعه بوده است، و خود ابوحیان بر او حمله بسیار سخت و زننده‌اى مى‌کند، و او را طعن، و متهم به زندقه و الحاد مى‌نماید، و حرف‌هاى دیگرى درباره‌اش مى‌گوید. ما عادت کرد‌ه‌ایم که در بیانات ابوحیان و دیگران مطالبى از این مقوله ببینیم، مثلا مى‌گوید: «ابو تمام کسى است که کوشش داشت شریعت را از بین ببرد زیرا معتقد بود که فلسفه با شریعت هم‌عنان و شریعت با فلسفه موافق است، و هریک چون مادر دیگرى و نسبت به آن مهربان و عطوف است. وى قصد داشت این مطالب را انتشار دهد و مردم را به خود دعوت کند و به طایفه معروف به شیعه خدمت کرد و به مطرف بن محمد وزیر مرداویج جبلى پناه برد تا پشتیبان او باشد و بتواند آنچه در دل دارد به آن وسیله بگوید، ولى این کارها او را کوچکتر کرده از قدر او کاست، و تحقیر و خانه‌نشین‌ شد، بااین‌حال صاحب هر بدعتى رأى او را مستمسک قرار مى‌دهد و هر متهمى به‌سوى او مى‌رود و نزد او مى‌نشیند و کلام خود را بر هرکس که ادعاى باطنى به منظور ظاهر، و ظاهرى براى باطن دارد، تلقین مى‌کند. به نظر من کسانى که این مطالب را گرفته‌اند مثل ارسطاطالیس و سقراط و افلاطون، گروه و قافله کافرانند که در کتابهاى خود کلمات باطن و ظاهر آورده‌اند، این صحبتها بافته‌هاى کسانى است که اسلام را مورد انتقاد قرار مى‌دهند و تهمتهاى وارد بر خود را از مردم مى‌پوشانند (مقصود عیوب است). این مطالب همان توطئه‌‌هایى است که هذیان‌گویان دیروز چیده بودند و همین حرف‌هایى است که پدیدآمدگان قزوینى نشخوار مى‌نمایند و مبلغانى به اطراف مى‌فرستند و مردم را به خود ترغیب مى‌کنند و بین مردم فتنه بر پا مى‌سازند. او (یعنى ابوتمام) مثل همفکران شیعه خود، آیات قرآنى را تأویل مى‌کند، و تأویل آنها هیچ ارتباطى به شریعت ندارد، مردم هم متوجه خود هستند و دین خود را خوب حفظ مى‌کنند و از صرافان که درهم و دینار را صرافى مى‌کنند، بهتر این امور را تحت نظر دقت خود صرافى مى‌کنند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از بیانات توحیدى برمى‌آید که ابوتمام اسماعیلى بوده است، زیرا مى‌گوید آراء او از بافته‌هاى قدح‌کنندگان است و مقصودش پیروان عبد اللّه بن میمون قداح است. به‌هرحال اعتمادى به اظهارات توحیدى نیست، یعنى آنچه درباره ابوتمام گفته است درست نیست و خود توحیدى در بیشتر مطالبى که خود گفته متهم است، خاصه در مسائل مذهبى اتهام دارد. توحیدى به جعل اکاذیب، به ویژه در مسائل دینى شهرت دارد، و اوست که نامه‌‌هایى از قول و گفتار امیرالمؤمنین على (ع) و عمر جعل کرده است و ابن ابى الحدید به این مطلب در شرح نهج البلاغه اشاره کرده است. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ولى امر قطعى و مسلم این است که ابوتمام شیعه بوده است و دلیلى نداریم که ابوتمام قرمطى یا اسماعیلى باشد، وى آن‌طور که توحیدى گفته، نبوده. البتّه دلیلى هم در دست نیست که او امامى اثنا عشرى بوده است و این مطلب قابل بررسى و تحقیق است تا حقیقت حال او روشن و معلوم شود که چه مذهبى داشته است. از خداى متعال طلب یارى و توفیق مى‌کنیم، و او براى ما کافى است&amp;lt;ref&amp;gt;نعمه، عبدالله، ص103-104&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى‏، جاپ یکم، 1367ش.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:زندگی‌نامه]] &lt;br /&gt;
[[رده:فاقد کد پدیدآور]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>A-esmaili</name></author>
	</entry>
</feed>