https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1 2026-06-21T20:30:41Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=826870&oldid=prev 2026-06-01T04:38:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l191">خط ۱۹۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه اسلامی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه اسلامی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفی</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اصطلاحات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حکمت اشراق]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حکمت اشراق]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حکمت متعالیه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:حکمت متعالیه]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-826862:rev-826870 --> </table>

A-esmaili https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=826862&oldid=prev 2026-05-31T05:02:17Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">منابع</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l175">خط ۱۷۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/div&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/div&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==پانويس ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> </table>

A-esmaili https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=826859&oldid=prev 2026-05-31T05:00:00Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">رده‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l194">خط ۱۹۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:الهیات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:الهیات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نور]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نور]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">```</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-826858:rev-826859 --> </table>

A-esmaili https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=826858&oldid=prev 2026-05-31T04:58:33Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام = اصطلاحی در فلسفه اسلامی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">= نور الانوار</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان = نورالانوار</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان </ins>= اصطلاحی در فلسفه اسلامی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام کامل = نور الانوار</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام کامل = نور الانوار</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌های دیگر = نور الأنوار، النور الأظهر الأقهر، النور المحیط، النور القیوم، النور المقدس، النور الأعظم الأعلی، الغنی المطلق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌های دیگر = نور الأنوار، النور الأظهر الأقهر، النور المحیط، النور القیوم، النور المقدس، النور الأعظم الأعلی، الغنی المطلق</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-826857:rev-826858 --> </table>

A-esmaili https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=826857&oldid=prev 2026-05-31T04:56:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نورالانوار</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصطلاحی در فلسفه اسلامی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان = نورالانوار</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان = نورالانوار</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام کامل = نور الانوار</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام کامل = نور الانوار</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-826856:rev-826857 --> </table>

A-esmaili https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=826856&oldid=prev 2026-05-31T04:55:41Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی | نام = نورالانوار | عنوان = نورالانوار | نام کامل = نور الانوار | نام‌های دیگر = نور الأنوار، النور الأظهر الأقهر، النور المحیط، النور القیوم، النور المقدس، النور الأعظم الأعلی، الغنی المطلق | معادل عربی = نور الأنوار...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات اصطلاح فلسفی<br /> | نام = نورالانوار<br /> | عنوان = نورالانوار<br /> | نام کامل = نور الانوار<br /> | نام‌های دیگر = نور الأنوار، النور الأظهر الأقهر، النور المحیط، النور القیوم، النور المقدس، النور الأعظم الأعلی، الغنی المطلق<br /> | معادل عربی = نور الأنوار<br /> | معادل لاتین = Light of Lights, Lux Luminum<br /> | معادل اروپایی = <br /> | دانش = فلسفه، عرفان، الهیات<br /> | فلسفه = فلسفه اسلامی، حکمت اشراق، حکمت متعالیه<br /> | مکتب = حکمت اشراق<br /> | فیلسوفان کلیدی = سهروردی، صدرالمتألهین، قطب‌الدین شیرازی، شهرزوری<br /> | مدافعان = شمس‌الدین شهرزوری، قطب‌الدین شیرازی، صدرالمتألهین<br /> | نخستین بار توسط = سهروردی<br /> | نخستین متن کهن = حکمة الإشراق<br /> | ریشه‌شناسی = ترکیب «نور» و «الأنوار» به معنای نوری که خود منشأ و منبع همه انوار است<br /> | تعریف = حقیقت وجودی‌ که ذاتاً ظاهر و روشن بوده و موجودی بالذات، غنی مطلق و قاهر بر جمیع انوار است.<br /> | متون مهم = حکمة الإشراق، شرح حکمة الإشراق (قطب‌الدین شیرازی و شهرزوری)، الحکمة المتعالیة<br /> | مفاهیم مرتبط = نور، واجب بالذات، نور قاهر، نور مدبر، فیض، اشراق، ظهور<br /> | متضادها = ظلمت<br /> | پیش‌نیازها = اصالت نور، تشکیک در نور<br /> | اختلافی = <br /> | متناظر غربی = <br /> | متناظر شرقی = <br /> }}<br /> '''نورالانوار''' اصطلاحی محوری در [[حکمت اشراق]]، به ویژه در نظام فلسفی [[شهاب‌الدین سهروردی]] (شیخ اشراق)، به معنای حقیقت وجودیِ صرف و محضی است که ذاتاً ظاهر و روشن بوده، منشأ و منبع همه انوار (موجودات) است و خود غنی مطلق و قاهر بر جمیع انوار می‌باشد.&lt;ref&gt;مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج۲، ص ۱۲۱&lt;/ref&gt; این اصطلاح، معادل «واجب الوجود بالذات» در فلسفه مشاء است.&lt;ref&gt;حکمة الإشراق (تعلیقه ملاصدرا)، ج۴، ص ۵۴&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == معناشناسی، تحلیل مفهومی و سیر تطور ==<br /> '''نورالانوار''' در لغت به معنای «نور همه انوار» و «روشنایی‌بخش همه روشنایی‌ها» است. سهروردی این اصطلاح را برای نامیدن واجب الوجود به کار برده است.&lt;ref&gt;مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج۲، ص ۱۲۱&lt;/ref&gt; در حکمت اشراق، «نور» حقیقتی است که هم «ظاهر بالذات» است (یعنی خودش ظهور دارد) و هم «مظهر لغیره» می‌باشد (یعنی دیگر اشیا را ظاهر می‌کند).&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۳۳۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''سیر تاریخی این اصطلاح''' بدین شرح است:<br /> # '''سهروردی''' (۵۴۹-۵۸۷ ق): نخستین کسی است که این اصطلاح را به صورت نظام‌مند در فلسفه اسلامی به کار برده است. وی در حکمة الإشراق، واجب الوجود را به عنوان «نورالانوار» معرفی می‌کند و آن را «النّور الأظهر الأقهر الّذي هو نفس الظّهور العقلىّ الشّمسىّ، شمس عالم العقل» می‌نامد.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۲۹۹&lt;/ref&gt;<br /> # '''قطب‌الدین شیرازی''' (۶۳۴-۷۱۰ ق): در شرح خود بر حکمة الإشراق، به تفصیل به تبیین صفات و ویژگی‌های نورالانوار پرداخته است. به اعتقاد او، نورالانوار «ظاهر لذاته» و «غیره ظاهر له» است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۴۶&lt;/ref&gt;<br /> # '''شمس‌الدین شهرزوری''' (قرن هفتم): شارح دیگر حکمة الإشراق، بر تنزیه مطلق نورالانوار و عدم احتجاب آن تأکید داشته است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۴۰۷&lt;/ref&gt;<br /> # '''صدرالمتألهین''' (۹۷۹-۱۰۴۵ ق): در حکمت متعالیه، نظریه نورالانوار را با اصالت وجود و تشکیک در وجود تلفیق کرده است. وی معتقد است که «نورالانوار» همان «وجود محض» و «صرف الوجود» است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (تعلیقه ملاصدرا)، ج۴، ص ۵۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جایگاه در نظام فلسفی ==<br /> <br /> نورالانوار در محوری‌ترین شاخه‌های فلسفه اسلامی و به ویژه حکمت اشراق نقش بنیادین دارد:<br /> # '''هستی‌شناسی (فلسفه اولی):''' به عنوان رأس سلسله مراتب وجود، مبدأ و منشأ همه موجودات (انوار) و غایت نهایی آنها.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۴۱۳&lt;/ref&gt;<br /> # '''خداشناسی (الهیات بالمعنی الاخص):''' به عنوان حقیقت واجب الوجود که از همه جهت غنی مطلق و قاهر بر همه چیز است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۰۰&lt;/ref&gt;<br /> # '''معرفت‌شناسی (علم حضوری و اشراقی):''' به عنوان منبع و منشأ تمام اشراقات و علوم اشراقی و به عنوان نخستین متعلَّق علم حضوری برای انوار مجرد.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۴۳۰&lt;/ref&gt;<br /> # '''عشق‌شناسی (فلسفه عشق):''' به عنوان معشوق اول و غایت نهایی همه عشق‌ها، حب‌ها و ابتهاج‌ها.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۳۵۱&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۲۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تعاریف و تقریرهای اصلی ==<br /> در متون حکمت اشراق، تعاریف متعددی از نورالانوار ارائه شده است:<br /> # '''تعریف به نور محض و شمس عالم عقل:''' نورالانوار، «النّور الأظهر الأقهر الّذي هو نفس الظّهور العقلىّ الشّمسىّ، شمس عالم العقل» است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۲۹۹&lt;/ref&gt;<br /> # '''تعریف به نور قهار و غنی مطلق:''' نورالانوار، «نور الأنوار، و النّور المحىط، و النّور القىّوم، و النّور المقدّس، و النّور الأعظم الأعلى، و هو النّور القهّار، و هو الغنىّ المطلق» است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۲۹۸&lt;/ref&gt;<br /> # '''تعریف به اصل انوار و اضواء:''' «هو نور الانوار المحض و النور الاشد الاقهر الاظهر الذي هو نفس الظهور العقلى الشمسى شمس عالم العقل و اصل الانوار و الاضواء و الاشراق».&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۳۱۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اقسام و تقسیمات ==<br /> بر اساس متون موجود، اقسام زیر برای نورالانوار گزارش شده است:<br /> # '''نورالانوار به عنوان علت فاعلی محض:''' نورالانوار خالق مطلق است، هم با واسطه و هم بدون واسطه. نسبت دادن فعل به غیر او (مانند انوار قاهر) تنها از روی مسامحه است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۴۰۸&lt;/ref&gt;<br /> # '''عدم تقسیم نورالانوار به صفات مغایر:''' صفاتی مانند علم، قدرت و حیات نورالانوار، عین ذات و نوریت او هستند و امری زائد بر ذات او نمی‌باشند.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۳۷۹&lt;/ref&gt;<br /> # '''تقسیم موجودات در نظام اشراقی:'''<br /> * '''نورالانوار (واجب بالذات):''' نور در خود برای خود به خود (فی نفسه لنفسه بنفسه).<br /> * '''انوار قاهر (جواهر عقلية):''' نور در خود برای خود به غیر (فی نفسه لنفسه لکن بغیره).<br /> * '''اعراض و انوار عارضی:''' نور در خود برای غیر (فی نفسه لغیره).&lt;ref&gt;حکمة الإشراق (تعلیقه ملاصدرا)، ج۴، ص ۳۹&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۷۵&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ادله و استدلال‌ها ==<br /> فیلسوفان اشراقی ادله متعددی بر اثبات و ویژگی‌های نورالانوار اقامه کرده‌اند:<br /> # '''برهان غنای مطلق (استحاله عدم):''' بنابر تقریر سهروردی و شارحان، اگر نورالانوار ممکن‌العدم بود، وجودش به مرجحی نیاز داشت و در نتیجه غنی مطلق نمی‌بود. بنابراین، ممتنع‌العدم بودن و غنای مطلق نورالانوار ثابت می‌شود.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۰۰&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۳۱۹&lt;/ref&gt;<br /> # '''برهان بسیط بودن نورالانوار (امتناع صدور کثرت):''' از آنجا که نورالانوار بسیط محض است، صدور دو نور یا یک نور و یک ظلمت از ذات بسیط او بدون واسطه محال است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۰۳-۳۰۶&lt;/ref&gt;<br /> # '''برهان انحصار فاعلیت در نورالانوار:''' انوار دیگر (مانند انوار کواکب) با حضور نورالانوار، قادر به استقلال در افعال خود نیستند. بنابراین، فاعل بالحقیقه تنها نورالانوار است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۴۱۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دیدگاه‌های مختلف ==<br /> # '''سهروردی (شیخ اشراق):''' قائل به اصالت نور و تشکیک در نور است. نورالانوار شدیدترین مرتبه نور است و انوار دیگر، اشعه ضعیف او هستند.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۲۹۸&lt;/ref&gt;<br /> # '''قطب‌الدین شیرازی و شهرزوری (شارحان حکمة الإشراق):''' مؤید و مروج دیدگاه سهروردی هستند. آنان بر غنای مطلق، قاهریت، ابتهاج ذاتی و علم اشراقی نورالانوار تأکید دارند.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۰۰&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۳۱۹&lt;/ref&gt;<br /> # '''صدرالمتألهین (حکمت متعالیه):''' نورالانوار را با «صرف الوجود» و «وجود محض» تطبیق می‌دهد. بر این اساس، واجب الوجود در فلسفه مشاء همان نورالانوار در حکمت اشراق است.&lt;ref&gt;حکمة الإشراق (تعلیقه ملاصدرا)، ج۴، ص ۵۶&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اشکالات و نقدها ==<br /> * اشکال به اثبات غنای مطلق (سهروردی): ممکن است گفته شود که «امکان عدم» برای نورالانوار قابل تصور نیست و نیازی به مرجح نیست. در پاسخ گفته شده که این عین غنای مطلق است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۰۰&lt;/ref&gt;<br /> * اشکال به قاهریت مطلق نورالانوار: برخی پنداشته‌اند که نورالانوار قادر مطلق است، اما سهروردی و شارحان قاهریت مطلق او را با استدلال به عدم استقلال انوار دیگر اثبات کرده‌اند.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)، ج۱، ص ۴۱۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار و نتایج فلسفی ==<br /> # '''اثبات توحید اشراقی:''' نورالانوار واحد است و شریک و نظیری ندارد و موجودات دیگر شعاع و ظل او هستند.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۰۳&lt;/ref&gt;<br /> # '''تبیین علم الهی به صورت علم حضوری اشراقی:''' علم نورالانوار به اشیاء از سنخ «ظهور» آنها برای اوست.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۵۰&lt;/ref&gt;<br /> # '''تبیین فیض و خلقت:''' خلقت به صورت اشراق نورالانوار بر قوابل مستعد است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۳۰&lt;/ref&gt;<br /> # '''تبیین ابتهاج و عشق الهی:''' نورالانوار به دلیل ادراک کمال و جمال ذاتی خود، أشدّ مبتهجین و عاشقترین موجودات است.&lt;ref&gt;شرح حکمة الإشراق (قطب)، ج۱، ص ۳۲۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اصطلاحات مرتبط ==<br /> * '''نور:''' حقیقتی که ظاهر بالذات و مظهر لغیره است.<br /> * '''واجب بالذات:''' معادل نورالانوار در فلسفه مشاء.<br /> * '''نور قاهر:''' انوار مجرد عقلی و واسطه فیض (عقول طولیه).<br /> * '''نور مدبر:''' انوار نفسانی و مدبر اجسام (مانند نفوس فلکی).<br /> * '''فیض اشراقی:''' چگونگی صدور موجودات از نورالانوار.<br /> * '''ظهور:''' حقیقت نورالانوار که عین ظهور است.<br /> * '''عالم مثال (برزخ):''' عالمی که تحت تدبیر انوار قاهر و مدبر است.<br /> <br /> == جدول تطبیقی دیدگاه‌ها ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |-<br /> ! مکتب / فیلسوف (منابع اصلی)<br /> ! تعریف نورالانوار<br /> ! رابطه با وجود<br /> ! صفات<br /> ! نحوه علم به غیر<br /> |-<br /> | '''[[حکمت اشراق]] (سهروردی)'''&lt;ref&gt;مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج۲، ص ۱۲۱&lt;/ref&gt;<br /> | نور صرف و محض، شمس عالم عقل<br /> | وجود عین نوریت است<br /> | عین ذات (نوریت محض)<br /> | [[علم حضوری]] اشراقی<br /> |-<br /> | '''حکمت متعالیه (صدرالمتألهین)'''&lt;ref&gt;حکمة الإشراق (تعلیقه ملاصدرا)، ج۴، ص ۵۶&lt;/ref&gt;<br /> | [[صرف الوجود]]، حقیقت وجود<br /> | [[اصالت وجود]]<br /> | عین ذات<br /> | [[علم حضوری]]<br /> |}<br /> <br /> == منابع و ارجاعات کلیدی (افراد، کتب، نظریات) ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |-<br /> ! فرد / مکتب (تاریخ وفات)<br /> ! کتاب اصلی<br /> ! نظرگاه دربارهٔ نورالانوار (بر اساس منابع)<br /> |-<br /> | [[سهروردی]] (۵۸۷ ق)<br /> | حکمة الإشراق، مجموعه مصنفات<br /> | واضع اصلی نظریه «نورالانوار» به عنوان حقیقت واجب الوجود<br /> |-<br /> | [[قطب‌الدین شیرازی]] (۷۱۰ ق)<br /> | شرح حکمة الإشراق<br /> | شارح و مروج نظریه نورالانوار؛ تأکید بر قاهریت و غنای مطلق<br /> |-<br /> | [[شمس‌الدین شهرزوری]] (قرن هفتم)<br /> | شرح حکمة الإشراق<br /> | شارح دیگر حکمة الإشراق؛ تأکید بر تنزیه و ظهور نورالانوار<br /> |-<br /> | [[صدرالمتألهین]] (۱۰۴۵ ق)<br /> | الحکمة المتعالیة، تعلیقه بر حکمة الإشراق<br /> | تطبیق نورالانوار با وجود محض و اثبات آن در چارچوب حکمت متعالیه<br /> |}<br /> <br /> == نمودار سیر تاریخی ==<br /> <br /> &lt;pre&gt;<br /> (پیشینه: حکمت خسروانی، نوافلاطونیسم)<br /> │<br /> ▼<br /> ┌─────────────────────────────────────┐<br /> │ شهاب‌الدین سهروردی (شیخ اشراق) │<br /> │ واضع نظریه «نورالانوار» در چارچوب │<br /> │ حکمت اشراق │<br /> └───────────────┬─────────────────────┘<br /> │<br /> ▼<br /> ┌─────────────────────────────────────┐<br /> │ شارحان حکمت اشراق (قطب‌الدین شیرازی،│<br /> │ شمس‌الدین شهرزوری) │<br /> │ تقریر و بسط نظریه نورالانوار │<br /> └───────────────┬─────────────────────┘<br /> │<br /> ▼<br /> ┌─────────────────────────────────────┐<br /> │ صدرالمتألهین (ملاصدرا) │<br /> │ تطبیق نورالانوار با «صرف الوجود» در │<br /> │ حکمت متعالیه │<br /> └─────────────────────────────────────┘<br /> &lt;/pre&gt;<br /> <br /> == جستارهای وابسته ==<br /> <br /> &lt;div style=&quot;column-count:2; column-gap:1em;&quot;&gt;<br /> <br /> * [[حکمت اشراق]]<br /> * [[سهروردی]]<br /> * [[نور]]<br /> * [[ظلمت]]<br /> * [[واجب بالذات]]<br /> * [[فیض اشراقی]]<br /> * [[عالم مثال]]<br /> * [[علم حضوری]]<br /> <br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> == منابع ==<br /> # سهروردی، یحیی بن حبش. '''مجموعه مصنفات شیخ اشراق'''. (جلدهای ۱ و ۲).<br /> # قطب‌الدین شیرازی. '''شرح حکمة الإشراق (قطب)'''. (جلد ۱).<br /> # شهرزوری، شمس‌الدین محمد بن محمود. '''شرح حکمة الإشراق (شهرزوری)'''. (جلد ۱).<br /> # صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). '''حکمة الإشراق (تعلیقه ملاصدرا)'''. (جلد ۴).<br /> # صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). '''الحکمة المتعالیة في الأسفار العقلیة الأربعة'''. (جلد ۶).<br /> # صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). '''أسرار الآیات (ملاصدرا)'''. (جلد ۱).<br /> # صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). '''إیقاظ النائمین'''. (جلد ۱).<br /> <br /> == رده‌ها ==<br /> <br /> [[رده:فلسفه اسلامی]]<br /> [[رده:اصطلاحات فلسفی]]<br /> [[رده:حکمت اشراق]]<br /> [[رده:حکمت متعالیه]]<br /> [[رده:هستی‌شناسی]]<br /> [[رده:الهیات]]<br /> [[رده:نور]]<br /> ```</div>

A-esmaili