https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%BA%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85نظیرههای غنایی منظوم - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-23T01:57:49Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%BA%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85&diff=817596&oldid=prevHbaghizadeh در ۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۴2026-02-07T12:34:55Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین''' تألیف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیدمرتضی میرهاشمی؛ </del>این کتاب گزیدهای است از پنج منظومه غنایی و عاشقانه برجسته فارسی که به عنوان «نظیره» (آثار متأثر و همسان) بر شاهکارهای نظامی گنجوی سروده شدهاند. نویسنده با ارائه چکیدهای از هر داستان و تحلیل مختصر آن، کوشیده است تا خواننده را با مهمترین نمونههای نظیرهسرایی در ادبیات کلاسیک فارسی—که عمدتاً در قرون هفتم تا نهم هجری و توسط شاعرانی چون امیرخسرو دهلوی، خواجوی کرمانی، سلمان ساوجی، جامی و وحشی بافقی پدید آمدهاند—آشنا سازد. کتاب ضمن مرور تاریخچه نظیرهگویی و تأثیر پذیری شاعران از نظامی، به بررسی سیر تحول این گونه ادبی و تفاوتهای آن با آثار متقدم میپردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[میرهاشمی، سید مرتضی|سید مرتضی میرهاشمی]]؛ </ins>این کتاب گزیدهای است از پنج منظومه غنایی و عاشقانه برجسته فارسی که به عنوان «نظیره» (آثار متأثر و همسان) بر شاهکارهای نظامی گنجوی سروده شدهاند. نویسنده با ارائه چکیدهای از هر داستان و تحلیل مختصر آن، کوشیده است تا خواننده را با مهمترین نمونههای نظیرهسرایی در ادبیات کلاسیک فارسی—که عمدتاً در قرون هفتم تا نهم هجری و توسط شاعرانی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امیرخسرو دهلوی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خسرو بن محمود|امیرخسرو دهلوی]]، [[</ins>خواجوی کرمانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمود بن علی|خواجوی کرمانی]]، [[</ins>سلمان ساوجی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلمان بن محمد|سلمان ساوجی]]، [[جامی، عبدالرحمن|</ins>جامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وحشی بافقی، کمالالدین|</ins>وحشی بافقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پدید آمدهاند—آشنا سازد. کتاب ضمن مرور تاریخچه نظیرهگویی و تأثیر پذیری شاعران از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نظامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاس بن یوسف|نظامی]]، </ins>به بررسی سیر تحول این گونه ادبی و تفاوتهای آن با آثار متقدم میپردازد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین نوشته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیدمرتضی </del>میرهاشمی، به معرفی و بررسی پنج نمونه از برجستهترین منظومههای عاشقانه فارسی میپردازد که در زمره «نظیره»های آثار نظامی گنجوی قرار میگیرند. نویسنده در مقدمه، مفهوم «نظیره» در ادبیات فارسی—که به آثار متأثری گفته میشود که با نظر به اثر برجسته پیشینی خلق شده—را توضیح داده و رونق این سنت به ویژه در حوزه داستانسرایی غنایی از قرن هفتم به بعد را مرور میکند. او خاطرنشان میسازد که شاعران بسیاری، به ویژه پس از نظامی، کوشیدهاند تا با سرودن آثاری همسان یا مجموعههایی مانند خمسه و هفت اورنگ، راه او را ادامه دهند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>میرهاشمی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید مرتضی|سید مرتضی میرهاشمی]]، </ins>به معرفی و بررسی پنج نمونه از برجستهترین منظومههای عاشقانه فارسی میپردازد که در زمره «نظیره»های آثار نظامی گنجوی قرار میگیرند. نویسنده در مقدمه، مفهوم «نظیره» در ادبیات فارسی—که به آثار متأثری گفته میشود که با نظر به اثر برجسته پیشینی خلق شده—را توضیح داده و رونق این سنت به ویژه در حوزه داستانسرایی غنایی از قرن هفتم به بعد را مرور میکند. او خاطرنشان میسازد که شاعران بسیاری، به ویژه پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نظامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاس بن یوسف|نظامی]]، </ins>کوشیدهاند تا با سرودن آثاری همسان یا مجموعههایی مانند خمسه و هفت اورنگ، راه او را ادامه دهند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساختار کتاب بدین شکل است که هر بخش به یک منظومه خاص اختصاص یافته و در آغاز هر بخش، چکیدهای از داستان ارائه شده تا خواننده پیشزمینه لازم را کسب کند؛ سپس به تحلیل و بررسی آن اثر پرداخته میشود. بخش اول به منظومه «هشتبهشت» سروده امیرخسرو دهلوی (قرن هفتم) اختصاص دارد. امیرخسرو نخستین شاعری بود که با تقلید از خمسه نظامی، مجموعهای پنجگانه شامل «هشتبهشت» (به جای مخزنالاسرار) و آثاری مانند «شیرین و خسرو» و «لیلی و مجنون» پدید آورد. بخش دوم، «جمشید و خورشید» اثر سلمان ساوجی (قرن هشتم) را بررسی میکند. اگرچه این داستان ابداعی سلمان است، ولی تأثیرپذیری از شیوه داستانپردازی نظامی در آن آشکار است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم به منظومه «همای و همایون» خواجوی کرمانی (قرن هشتم) میپردازد. خواجو نیز از جمله شاعرانی است که با سرودن آثاری مانند «همای و همایون» و «گل و نوروز» به تقلید از نظامی روی آورد. بخش چهارم، «یوسف و زلیخا» سروده عبدالرحمن جامی (قرن نهم) را معرفی میکند. این اثر بخشی از مجموعه هفتگانه «هفت اورنگ» جامی است و به عنوان نظیرهای بر داستانهای عاشقانه نظامی قابل بررسی است. سرانجام، بخش پنجم منظومه «فرهاد و شیرین» وحشی بافقی (قرن دهم)—که پس از مرگ شاعر توسط وصال شیرازی تکمیل شد—را مورد تحلیل قرار میدهد. این اثر نیز آشکارا متأثر از «خسرو و شیرین» نظامی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساختار کتاب بدین شکل است که هر بخش به یک منظومه خاص اختصاص یافته و در آغاز هر بخش، چکیدهای از داستان ارائه شده تا خواننده پیشزمینه لازم را کسب کند؛ سپس به تحلیل و بررسی آن اثر پرداخته میشود. بخش اول به منظومه «هشتبهشت» سروده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امیرخسرو دهلوی، خسرو بن محمود|</ins>امیرخسرو دهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(قرن هفتم) اختصاص دارد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امیرخسرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهلوی، خسرو بن محمود|امیرخسرو]] </ins>نخستین شاعری بود که با تقلید از خمسه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نظامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاس بن یوسف|نظامی]]، </ins>مجموعهای پنجگانه شامل «هشتبهشت» (به جای مخزنالاسرار) و آثاری مانند «شیرین و خسرو» و «لیلی و مجنون» پدید آورد. بخش دوم، «جمشید و خورشید» اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلمان ساوجی، سلمان بن محمد|</ins>سلمان ساوجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(قرن هشتم) را بررسی میکند. اگرچه این داستان ابداعی سلمان است، ولی تأثیرپذیری از شیوه داستانپردازی نظامی در آن آشکار است.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم به منظومه «همای و همایون» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خواجوی کرمانی، محمود بن علی|</ins>خواجوی کرمانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(قرن هشتم) میپردازد. خواجو نیز از جمله شاعرانی است که با سرودن آثاری مانند «همای و همایون» و «گل و نوروز» به تقلید از نظامی روی آورد. بخش چهارم، «یوسف و زلیخا» سروده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جامی، عبدالرحمن|</ins>عبدالرحمن جامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(قرن نهم) را معرفی میکند. این اثر بخشی از مجموعه هفتگانه «هفت اورنگ» جامی است و به عنوان نظیرهای بر داستانهای عاشقانه نظامی قابل بررسی است. سرانجام، بخش پنجم منظومه «فرهاد و شیرین» وحشی بافقی (قرن دهم)—که پس از مرگ شاعر توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>وصال شیرازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تکمیل شد—را مورد تحلیل قرار میدهد. این اثر نیز آشکارا متأثر از «خسرو و شیرین» نظامی است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در خلال معرفی این آثار، به ویژگیهای کلی نظیرهسرایی در ادوار مختلف اشاره میکند و نکتهای مهم را خاطرنشان میسازد: هرچه به دورههای متأخرتر نزدیک میشویم، عناصر خیالی و وهمی (مانند حضور دیو و پری) در این داستانها پررنگتر میشود، در حالی که آثار متقدمتر رنگ و بوی واقعگرایانهتری دارند. این کتاب با گزینش نمونههای شاخص و ارائه تحلیلهای مختصر، منبعی مفید برای آشنایی با جریان نظیرهسرایی در شعر غنایی فارسی فراهم میآورد.<ref>[https://literaturelib.com/books/1619 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در خلال معرفی این آثار، به ویژگیهای کلی نظیرهسرایی در ادوار مختلف اشاره میکند و نکتهای مهم را خاطرنشان میسازد: هرچه به دورههای متأخرتر نزدیک میشویم، عناصر خیالی و وهمی (مانند حضور دیو و پری) در این داستانها پررنگتر میشود، در حالی که آثار متقدمتر رنگ و بوی واقعگرایانهتری دارند. این کتاب با گزینش نمونههای شاخص و ارائه تحلیلهای مختصر، منبعی مفید برای آشنایی با جریان نظیرهسرایی در شعر غنایی فارسی فراهم میآورد.<ref>[https://literaturelib.com/books/1619 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-817595:rev-817596 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%BA%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85&diff=817595&oldid=prevHbaghizadeh در ۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۲2026-02-07T12:32:23Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[میرهاشمی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیدمرتضی</del>]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[میرهاشمی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید مرتضی</ins>]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-817594:rev-817595 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%BA%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85&diff=817594&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURنظیرههای غنایی منظومJ1.jpg | عنوان =نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = میرهاشمی، سیدمرتضی (نویسنده) |زبا...» ایجاد کرد2026-02-07T12:32:00Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURنظیرههای غنایی منظومJ1.jpg | عنوان =نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D9%85%DB%8C%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="میرهاشمی، سیدمرتضی (صفحه وجود ندارد)">میرهاشمی، سیدمرتضی</a> (نویسنده) |زبا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURنظیرههای غنایی منظومJ1.jpg<br />
| عنوان =نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران =<br />
[[میرهاشمی، سیدمرتضی]] (نویسنده)<br />
|زبان<br />
| زبان =فارسی<br />
| کد کنگره =PIR 4068 /م9ن6 1390<br />
| موضوع =منظومههای عاشقانه -- مجموعهها | داستانهای فارسی -- قرن 14<br />
|ناشر<br />
| ناشر =چشمه<br />
| مکان نشر =تهران<br />
| سال نشر =1390<br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =<br />
| شابک =978-600-229-097-7<br />
| تعداد جلد =1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
<br />
'''نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین''' تألیف سیدمرتضی میرهاشمی؛ این کتاب گزیدهای است از پنج منظومه غنایی و عاشقانه برجسته فارسی که به عنوان «نظیره» (آثار متأثر و همسان) بر شاهکارهای نظامی گنجوی سروده شدهاند. نویسنده با ارائه چکیدهای از هر داستان و تحلیل مختصر آن، کوشیده است تا خواننده را با مهمترین نمونههای نظیرهسرایی در ادبیات کلاسیک فارسی—که عمدتاً در قرون هفتم تا نهم هجری و توسط شاعرانی چون امیرخسرو دهلوی، خواجوی کرمانی، سلمان ساوجی، جامی و وحشی بافقی پدید آمدهاند—آشنا سازد. کتاب ضمن مرور تاریخچه نظیرهگویی و تأثیر پذیری شاعران از نظامی، به بررسی سیر تحول این گونه ادبی و تفاوتهای آن با آثار متقدم میپردازد.<br />
<br />
==ساختار==<br />
این کتاب در یک جلد و در پنج بخش اصلی سازمان یافته است که هر بخش به یکی از منظومههای غنایی اختصاص دارد.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
کتاب نظیرههای غنایی منظوم: شامل هشتبهشت، جمشید و خورشید، همای و همایون، یوسف و زلیخا و فرهاد و شیرین نوشته سیدمرتضی میرهاشمی، به معرفی و بررسی پنج نمونه از برجستهترین منظومههای عاشقانه فارسی میپردازد که در زمره «نظیره»های آثار نظامی گنجوی قرار میگیرند. نویسنده در مقدمه، مفهوم «نظیره» در ادبیات فارسی—که به آثار متأثری گفته میشود که با نظر به اثر برجسته پیشینی خلق شده—را توضیح داده و رونق این سنت به ویژه در حوزه داستانسرایی غنایی از قرن هفتم به بعد را مرور میکند. او خاطرنشان میسازد که شاعران بسیاری، به ویژه پس از نظامی، کوشیدهاند تا با سرودن آثاری همسان یا مجموعههایی مانند خمسه و هفت اورنگ، راه او را ادامه دهند.<br />
ساختار کتاب بدین شکل است که هر بخش به یک منظومه خاص اختصاص یافته و در آغاز هر بخش، چکیدهای از داستان ارائه شده تا خواننده پیشزمینه لازم را کسب کند؛ سپس به تحلیل و بررسی آن اثر پرداخته میشود. بخش اول به منظومه «هشتبهشت» سروده امیرخسرو دهلوی (قرن هفتم) اختصاص دارد. امیرخسرو نخستین شاعری بود که با تقلید از خمسه نظامی، مجموعهای پنجگانه شامل «هشتبهشت» (به جای مخزنالاسرار) و آثاری مانند «شیرین و خسرو» و «لیلی و مجنون» پدید آورد. بخش دوم، «جمشید و خورشید» اثر سلمان ساوجی (قرن هشتم) را بررسی میکند. اگرچه این داستان ابداعی سلمان است، ولی تأثیرپذیری از شیوه داستانپردازی نظامی در آن آشکار است.<br />
بخش سوم به منظومه «همای و همایون» خواجوی کرمانی (قرن هشتم) میپردازد. خواجو نیز از جمله شاعرانی است که با سرودن آثاری مانند «همای و همایون» و «گل و نوروز» به تقلید از نظامی روی آورد. بخش چهارم، «یوسف و زلیخا» سروده عبدالرحمن جامی (قرن نهم) را معرفی میکند. این اثر بخشی از مجموعه هفتگانه «هفت اورنگ» جامی است و به عنوان نظیرهای بر داستانهای عاشقانه نظامی قابل بررسی است. سرانجام، بخش پنجم منظومه «فرهاد و شیرین» وحشی بافقی (قرن دهم)—که پس از مرگ شاعر توسط وصال شیرازی تکمیل شد—را مورد تحلیل قرار میدهد. این اثر نیز آشکارا متأثر از «خسرو و شیرین» نظامی است.<br />
نویسنده در خلال معرفی این آثار، به ویژگیهای کلی نظیرهسرایی در ادوار مختلف اشاره میکند و نکتهای مهم را خاطرنشان میسازد: هرچه به دورههای متأخرتر نزدیک میشویم، عناصر خیالی و وهمی (مانند حضور دیو و پری) در این داستانها پررنگتر میشود، در حالی که آثار متقدمتر رنگ و بوی واقعگرایانهتری دارند. این کتاب با گزینش نمونههای شاخص و ارائه تحلیلهای مختصر، منبعی مفید برای آشنایی با جریان نظیرهسرایی در شعر غنایی فارسی فراهم میآورد.<ref>[https://literaturelib.com/books/1619 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:زبانشناسی، زبان و ادبیات]]<br />
[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]<br />
[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]<br />
[[رده:مقالات(بهمن 1404) باقی زاده]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1404]]<br />
[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div>Hbaghizadeh